Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 marca 1993 r. znak WZPS. II. 91012/9/93, wydaną na podstawie art. 4 ust. 1, art. 27 ust. 2, art. 28 i 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1993 nr 13 poz. 60/ oraz art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, Wojewoda (...) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. M. z dnia 25 lutego 1993 r. znak MGOPS-9140/26/96, odmawiającą Irenie A., zamieszkałej w S. M., ul. O. M. nr 5 m. 148, przyznania zasiłku stałego jako formy pomocy społecznej.
Zdaniem Wojewody, ogólne zasady oraz zakres podmiotowy obowiązywania ustawy o pomocy społecznej są ustalone w przepisach rozdziału I działu I tej ustawy i dlatego nie można ich pominąć przy rozpatrywaniu wniosku o udzielenie świadczenia przewidzianego w art. 27 ust.
- Określonego w tym przepisie zasiłku stałego nie można przyznać, jeżeli nie jest spełnione kryterium dochodu, ustalone w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej; zgodnie z tym przepisem prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom, które nie mają żadnych źródeł utrzymania lub gdy dochód na osobę w rodzinie nie przekracza najniższej emerytury, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2-11 ustawy. W rodzinie Ireny A. zachodzą sytuacje określone w art. 3, natomiast dochód na jedną osobę, wynoszący 1 487 370 zł, przekracza wysokość najniższej emerytury /w dniu orzekania 1 081 500zł/. Niemożliwe więc było przyznanie Irenie A. zasiłku stałego na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
W skardze na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Irena A. zarzuciła, że zaskarżona decyzja jest niesłuszna, ponieważ w art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie ma wzmianki o dochodach rodziny, a warunkiem przyznania zasiłku stałego na podstawie tego przepisu jest fakt wychowywania dziecka wymagającego stałej opieki i pielęgnacji przez osobę nie pracującą lub rezygnującą z pracy. Natomiast wzmianka o dochodach znajduje się w art. 27 ust. 1 i art. 28 ustawy odnosi się do tych przepisów, a nie do art. 27 ust. 2 ustawy. Nie może jej również dotyczyć art. 4 ust. 1 ustawy, ponieważ w art. 3 pkt 2-11 ustawodawca "nie zaznaczył faktu wychowywania dziecka wymagającego stałej opieki i pielęgnacji przez osobę nie pracującą lub rezygnującą z pracy". Gdyby do art. 27 ust. 2 miały znajdować zastosowanie przepisy art. 4 ust. 1 i art. 28 ustawy, wówczas postanowienia art. 27 ust. 2 pozostałyby zapisem martwym. Dzieci kalekie, wymagające opieki, rodzą się w rodzinach o różnych dochodach, a nie tylko w rodzinach ubogich.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie. Zdaniem Wojewody, gdyby ustawodawca chciał wyłączyć w okolicznościach określonych w art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zastosowanie przepisów art. 3 i art. 4 ust. 1 tej ustawy, a w szczególności tego ostatniego przepisu, to musiałby w art. 27 ust. 2 zamieścić stosowne postanowienie, tak jak to uczynił w art. 27 ust.
- Skoro przepis ten nie zawiera takiego postanowienia, to nie można przyznać określonej w nim formy pomocy, jeżeli nie zostało spełnione kryterium dochodu, ustalone w art. 4 ust. 1, to jest gdy dochód na osobę w rodzinie przekracza wysokość najniższej emerytury.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Cele, zasady ogólne udzielania pomocy społecznej oraz krąg podmiotów objętych tą pomocą zostały określone w przepisach rozdziału 1 w dziale I /art. 1-7/ ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1993 nr 13 poz. 60/. Artykuł 1 ust. 1 tej ustawy stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka oraz zapobieganie powstawaniu sytuacji określonych wyżej /art. 2 ust. 1 i 2 ustawy/. Pomocy społecznej udziela się w szczególności z powodów wymienionych w art. 3 pkt 1-11 ustawy na zasadach określonych w dalszych jej przepisach. W rozpatrywanej sprawie nie ma wątpliwości, że skarżąca znajduje się w sytuacji określonej w art. 3 pkt 6 i 7 ustawy.
Podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej formułuje art. 4 ust. 1 omawianej ustawy. Stanowi on, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom, które nie mają żadnych źródeł utrzymania lub gdy dochód na osobę w rodzinie nie przekracza najniższej emerytury, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2-11 powyższej ustawy. Jest to zasada ogólna, która obowiązuje w odniesieniu do wszystkich form pomocy społecznej o charakterze świadczeń pieniężnych, w tym do zasiłków stałych, przyznawanych na podstawie art. 27 i następnych cytowanej ustawy o pomocy społecznej. Odstępstwa od tej zasady są możliwe tylko w razie odmiennego uregulowania zawartego w przepisie szczególnym, dotyczącym konkretnej formy pieniężnego świadczenia z pomocy społecznej.
Sytuacje, w których może zostać przyznana jedna z podstawowych form pomocy pieniężnej, to jest zasiłek stały, określa art. 27 ust. 1-3 ustawy. Każdy z tych trzech przepisów zawiera odrębną i samodzielną normę prawną, określającą przesłanki ubiegania się o zasiłek stały.
Skarżąca, w związku ze swoją sytuacją rodzinną i życiową, ubiega się o zasiłek stały na podstawie art. 27 ust. 2 powyższej ustawy, który uprawnia do starania się o taki zasiłek osobę nie pracującą lub rezygnującą z pracy w celu wychowywania dziecka, które wymaga stałej opieki i pielęgnacji. Skarżąca spełnia przesłanki określone w tym przepisie, nie odpowiada natomiast warunkom ogólnym ubiegania się o świadczenia pieniężne z pomocy społecznej, określonym w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ dochód na osobę w jej rodzinie przekracza najniższą emeryturę.
Artykuł 27 ust. 2 omawianej ustawy nie zawiera postanowień szczególnych na wzór na przykład postanowień art. 27 ust. 3, które nakazywałyby odstępstwo od zasady ogólnej zawartej w art. 4 ust. 1 ustawy, i organy administracji obu instancji trafnie przyjęły, że skarżąca nie jest uprawniona do tej formy pomocy społecznej.
Zważywszy na powyższe ustalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił, jako nie zasługującą na uwzględnienie.