Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 maja 1992 r. znak Z.I.141/19/92, wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 65 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./, Wojewoda P-ki utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala w Ż. z dnia 23 marca 1992 r. znak WSJ-DS-0254/34/92, odmawiającą Marcie B. udzielenia zezwolenia na zamianę mieszkania zakładowego. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda P-ki stwierdził, że Marta B. jest najemczynią mieszkania zakładowego, które jest zawilgocone, a wnioskodawczyni cierpi na chorobę zawodową /gruźlicę/. Są to okoliczności, które powinny być wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o zamianę lokalu w świetle art. 52 ust. 2 pkt 4 prawa lokalowego. Mimo to organ I instancji odmówił wyrażenia zgody na zamianę lokalu, uzasadniając to koniecznością zapewnienia lokalu objętego wnioskiem Marty B. lekarzowi, który ma być zatrudniony w szpitalu. Wojewoda P-ki natomiast utrzymał w mocy decyzję I instancji z innych powodów. Mianowicie strona dopuściła się samowolnego zajęcia lokalu, o który się ubiega. Zgodnie zaś z art. 65 prawa lokalowego organ ma obowiązek usunięcia sprawcy z lokalu samowolnie zajętego, a więc zezwolenie na zamianę stanowiłoby sankcjonowanie samowoli i tym samym naruszałoby obowiązujące przepisy prawa. W takich zaś wypadkach, stosownie do postanowień art. 59 prawa lokalowego, może nastąpić odmowa zezwolenia na zamianę lokalu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Marta B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Stwierdziła, że chociaż fakt samowolnego zajęcia przez nią, mieszkania objętego wnioskiem o zamianę jest bezsporny, to przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy spełnia ona warunki do uzyskania przydziału spornego mieszkania w drodze zamiany. Samowolne zajęcie mieszkania usprawiedliwia fakt, że przez długi czas mieszkanie to było puste, a lokal, który obecnie zajmuje, nie nadaje się do zamieszkania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda P-ki stwierdził, że "podtrzymuje zaskarżoną decyzję w nie zmienionym zakresie", nie ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze.
Rozpatrując skargę, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarówno lokal, który zamieszkuje skarżąca Marta B. w Ż. w budynku nr 9, jak i lokal położony w tym samym budynku, objęty jej wnioskiem o zamianę, należą do kategorii lokali zakładowych w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./. Artykuł 58 ust. 1 prawa lokalowego zezwala również najemcom lokali tej kategorii na dokonywanie ich zamiany. Z kolei art. 59 ust. 1 tej ustawy ustanawia ogólna zasadę, że zamiana lokali mieszkalnych wymaga zezwolenia dysponentów tych lokali. Dysponentem obu lokali w rozpatrywanej sprawie jest Dyrektor Wojewódzkiego Szpitala w Ż., on więc był właściwy do udzielenia lub odmowy udzielenia zezwolenia skarżącej na zamianę lokali.
Z kolei wymaga ustalenia kwestia prawnej formy, w jakiej takie zezwolenie /lub jego odmowa/ powinno być udzielone. Dyrektor Wojewódzkiego Szpitala w Ż. przyjął, że prawną formą właściwą dla odmowy udzielenia skarżącej zezwolenia na zamianę lokali jest forma decyzji administracyjnej. Przyjął zatem, że art. 59 ust. 1 prawa lokalowego statuuje normę prawną przewidującą zlecenie zadań administracji państwowej organowi usytuowanemu poza aparatem administracyjnym /kierownikowi zakładu pracy - dysponentowi lokalu zakładowego/ oraz że art. 59 ust. 1 w związku z art. 58 ust. 1 prawa lokalowego kreują sprawę administracyjną, nadającą się do rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej przez organ nie będący organem administracji państwowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy prawa lokalowego nie upoważniają do przyjęcia, że udzielenie zezwolenia na dokonanie zamiany lokali zakładowych stanowi sprawę administracyjną rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej /art. 104 par. 1 Kpa/ przez upoważnionego kierownika zakładu pracy /dysponenta lokalu zakładowego/, nie będącego organem administracji państwowej /art. 1 par. 2 pkt 1 Kpa/.
Lokale zakładowe, objęte zarówno na podstawie przydziałów mieszkań wydanych przed dniem 1 stycznia 1988 r. /art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 16 lipca 1987 r. o zmianie ustawy - Prawo lokalowe - Dz.U. nr 21 poz. 124 i z 1989 nr 20 poz. 108/, jak i zgodnie z postanowieniami art. 55 ust. 1 prawa lokalowego, są oddawane w najem na podstawie cywilnoprawnej umowy najmu. Przeniesienie więc stosunku najmu przez najemcę na inną osobę powinno następować za zgodą wynajmującego wyrażoną zgodnie z ogólnymi regułami prawa cywilnego, a więc w formie oświadczenia woli prawa cywilnego, a nie w formie decyzji administracyjnej, rozstrzygającej sprawę administracyjną, ponieważ art. 55 ust. 1, art. 58 ust. 1 i art. 59 ust. 1 prawa lokalowego nie dostarczają przesłanek dla poglądu, że chodzi o sprawę rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej.
W świetle powyższych ustaleń należy przyjąć, że decyzja Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala w Ż., odmawiająca skarżącej udzielenia zezwolenia na zamianę lokali, została wydana bez podstawy prawnej, co stanowi przesłankę stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Tą samą wadą obarczona jest decyzja Wojewody P-kiego, utrzymująca powyższą decyzję w mocy.
Stosownie do poczynionych ustaleń Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 1 i 3 Kpa w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.