Teza
Przy zwrocie należności celnych na podstawie art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 r. Nr 71 poz. 312 ze zm./ do surowców, materiałów, półfabrykatów lub elementów kooperacyjnych zużytych przy wyrobie towarów wywiezionych w obrocie towarowym z zagranicą należy zaliczyć zarówno te ich wielkości, które efektywnie weszły w skład wyeksportowanych wyrobów, jak i te, które w toku produkcji wyrobów wyeksportowanych uległy zanikowi lub stały się odpadami.
Jeżeli z tych surowców, materiałów, półfabrykatów lub elementów kooperacyjnych w toku produkcji powstały odpady użytkowe, to wówczas przy zwrocie należności celnych okoliczność tę należy uwzględnić, zmniejszając odpowiednio wysokość należności celnych podlegających zwrotowi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Zakładów (...) w T. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 7 kwietnia 1995 r. w przedmiocie zwrotu należności celnych i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa i art. 208 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w K., a także zasądził od Prezesa Głównego Urzędu Ceł na rzecz skarżących Zakładów tysiąc sto złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 7 kwietnia 1995 r. nr (...) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia 22 grudnia 1994 r. nr 050000-PC-460-1704/94, którą - na podstawie art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/ w związku z par. 1 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 31 sierpnia 1990 r. w sprawie trybu zwrotu należności celnych pobranych od towarów przywiezionych z zagranicy i zużytych przy wyrobie towarów wywiezionych w obrocie towarowym z zagranicą /Dz.U. nr 64 poz. 383 ze zm./ - zarządzono zwrot Zakładom (...) w T. należności celnych w wysokości 1 124 124 000 złotych /starych/. Tą samą decyzją odmówiono zwrotu należności celnych w wysokości 284 354 000 zł.
W uzasadnieniu decyzji organu I instancji przyjęto, że zwrot cła może być orzeczony tylko w stosunku do towarów importowanych, które weszły efektywnie w skład wyrobu gotowego będącego przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą. Za produkty uboczne, w tym również odpady produkcyjne, które faktycznie pozostają w kraju i nie są przedmiotem eksportu, nie orzeka się zwrotu należności celnych. Na podstawie materiału przedstawionego przez stronę przy zwrocie cła uwzględniono faktyczne wielkości towarów pochodzących z importu, a zawartych w jednostce produktu eksportowego.
W decyzji organu II instancji podkreślono, że nie podlega zwrotowi cło wyliczone za odpady artykułu importowanego, powstałe w wyniku zużycia go przy produkcji wyrobu eksportowego, a nie zagospodarowane w stopniu pozwalającym na ich eksport. Zasadny jest zwrot cła tylko za tę ilość surowców importowanych, która weszła w skład wywiezionych za granicę wyrobów gotowych. Brak jest podstaw do zwrotu w takim wypadku cła przypadającego zgodnie z ekspertyzą technologiczną na odpady powstałe w wyniku produkcji.
Decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł Zakłady (...) w T. zaskarżyły do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej odmowy zwrotu należności celnych pobranych od towarów importowanych, które zostały zużyte do produkcji wyrobów wyeksportowanych.
Powołując się na ekspertyzy trzech pracowników naukowych uczelni technicznych, podniesiono, że przy orzekaniu o zwrocie cła na podstawie art. 80 prawa celnego należało uwzględnić ilość towaru z importu, zużytego przy wyrobie towaru wyeksportowanego /łącznie z odpadami produkcyjnymi/, a nie, jak to uczyniono w zaskarżonej decyzji, tylko ilość tego towaru wchodzącą efektywnie w skład wyrobu gotowego /z pominięciem odpadów/. Przepis art. 80 prawa celnego mówi o towarach "zużytych" przy wyrobie towarów wywiezionych za granicę. Pojęcie towarów "zużytych" obejmuje również - oprócz części surowca, która weszła bezpośrednio w skład towaru eksportowanego - te części surowca, które stanowiły odpady produkcyjne.
Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę podniesiono, że zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku eksportu wyrobów wyprodukowanych za pomocą artykułów importowanych zwrot należności celnych następuje po ilościowym rozliczeniu towarów importowanych zużytych do produkcji wyrobów wywiezionych za granicę. Kwota cła wyliczona od odpadów powstałych w wyniku takiej produkcji, a nie zagospodarowanych w stopniu pozwalającym na ich eksport, nie podlega zwrotowi. Bez znaczenia pozostaje w tym wypadku okoliczność, czy te odpady są bezwartościowe i podlegają zniszczeniu, czy też są wykorzystywane w określonym procesie technologicznym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Przy zwrocie należności celnych na podstawie art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/ do surowców, materiałów, półfabrykatów lub elementów kooperacyjnych zużytych przy wyrobie towarów wywiezionych w obrocie towarowym z zagranicą należy zaliczyć zarówno te ich wielkości, które efektywnie weszły w skład wyeksportowanych wyrobów, jak i te, które w toku produkcji wyrobów wyeksportowanych uległy zanikowi lub stały się odpadami.
Jeżeli z tych surowców, materiałów, półfabrykatów lub elementów kooperacyjnych w toku produkcji powstały odpady użytkowe, to wówczas przy zwrocie należności celnych okoliczność tę należy uwzględnić, zmniejszając odpowiednio wysokość należności celnych podlegających zwrotowi.
Zdaniem Sądu, stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł, że za importowane surowce, materiały, półfabrykaty lub elementy kooperacyjne zużyte przy produkcji wyrobów wyeksportowanych należy uznać tylko te ich wielkości, które weszły w skład nowego wyrobu, nie znajduje uzasadnienia w treści art. 80 ust. 1 cytowanej ustawy. Użyte w art. 80 ust. 1 prawa celnego określenie "towarów (...) zużytych przy wyrobie towarów wywiezionych w obrocie towarowym z zagranicą" obejmuje surowce, materiały, półfabrykaty lub elementy kooperacyjne w takich ilościach, w jakich zostały one wykorzystane przy produkcji określonego wyrobu, bez względu na to, czy i w jakim stopniu weszły efektywnie w skład nowego wyrobu gotowego, czy też przy produkcji tego wyrobu zanikły lub stały się odpadami. Istotne jest to, że do produkcji tego wyrobu zostały zużyte w określonych wielkościach.
Zajęte przez Sąd stanowisko znajduje dodatkowo potwierdzenie w par. 1 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 31 sierpnia 1990 r. w sprawie trybu zwrotu należności celnych pobranych od towarów przywiezionych z zagranicy i zużytych przy wyrobie towarów wywiezionych w obrocie towarowym z zagranicą /Dz.U. nr 64 poz. 368/. Zgodnie z tym przepisem wniosek o zwrot cła powinien zawierać określenie nazwy taryfowej towarów importowanych, zużytych przy wyrobie towarów wywiezionych, ze wskazaniem ilości lub wagi oraz wartości celnej. Z tego przepisu nie wynika, ażeby należności celne miały być zwracane tylko od importowanych towarów, które - jako to przyjmuje zaskarżona decyzja - weszły w toku produkcji efektywnie w skład wyrobu wyeksportowanego.
Odpady i ubytki produkcyjne, występujące w cyklu produkcyjnym określonego wyrobu, zmniejszają w sposób nieodwracalny u producenta tego wyrobu wielkość surowców, materiałów, półfabrykatów czy elementów kooperacyjnych. Według Encyklopedii organizacji i zarządzania /Warszawa 1981, str. 303/ zużycie materiałów obejmuje wielkości wyznaczające minimalne ilości materiałów, które w warunkach określonych przyjętymi założeniami zapewniają wykonanie danego wyrobu. W warunkach produkcyjnych norma zużycia materiałów obejmuje ilość materiału wchodzącą w skład gotowego wyrobu oraz ilości materiałów stanowiące straty powstające w toku produkcji.
W literaturze dotyczącej art. 80 prawa celnego podkreśla się, że "przewidziana w prawie celnym /art. 80 ust. 1/ instytucja zwrotu cła, w sytuacji gdy produkt finalny jest przeznaczony na eksport, a do jego wytworzenia użyto różnych komponentów sprowadzonych z zagranicy, a tym samym obciążonych cłem, została wprowadzona w celu zwiększenia atrakcyjności eksportu i ułatwienia polskim producentom wejścia na rynki zagraniczne" /W. Wójtowicz w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1995 r. SA/Kr 2171/94 i SA/Kr 23-29/95, "Glosa" 1995, nr 10, str. 8/.
Zastosowane w zaskarżonej decyzji ograniczenie zwrotu należności celnych tylko do tych towarów importowanych zużytych przy produkcji wyrobu wyeksportowanego, które weszły efektywnie w skład tego wyrobu, jest sprzeczne z treścią art. 80 ust. 1 prawa celnego (...).
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 208 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł jak w sentencji.