Wyrok NSA oz. w Krakowie z 29 lutego 1996 r., SA/Kr 2097/95

Teza

Nabyciem nieruchomości, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ nie jest orzeczony decyzją administracyjną zwrot nieruchomości wywłaszczonej na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na podstawie art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./.

Uzasadnienie

Izba Skarbowa w N.S. decyzją z 18.8.1995 r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w N.S. z 13.3.1995 r., którą w oparciu o art. 10 ust. 1 pkt 8 i art. 28 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ i art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ określono A.S. zryczałtowany podatek dochodowy z tytułu sprzedaży nieruchomości w 1993 r.

Podatek ten określono skarżącemu od przychodów uzyskanych ze sprzedaży w roku 1993 nieruchomości, które wcześniej, tj. w 1979 r., zostały nabyte od niego przez Skarb Państwa umową notarialną na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./, a następnie zostały mu zwrócone decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w N.S. z 16.4.1993 r.

Organy podatkowe obu instancji przyjęły, że A.S. nabył te nieruchomości, z chwilą zwrócenia mu ich przez Skarb Państwa. Z uwagi na to, że sprzedał w tym samym roku, w którym mu je zwrócono, a zatem nie upłynęło pięć lat od nabycia tych nieruchomości, przychód uzyskany ze sprzedaży tych nieruchomości podlega zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z 1991 r. Decyzja orzekająca bowiem o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości przenosi własność na osobę wskazaną w tej decyzji, tj. na poprzedniego właściciela lub jego następcę prawnego.

W skardze do Sądu A.S. podkreślał, że przywrócenie mu przez Skarb Państwa prawa własności do nieruchomości, która została mu wywłaszczona, nie można porównać z nabyciem nieruchomości na zasadach ogólnych, określonych przepisami Kc, do których mają zastosowanie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zwrot wywłaszczonej nieruchomości następuje ze zwrotem otrzymanego w momencie wywłaszczenia odszkodowania zwaloryzowanego na dzień orzeczenia o zwrocie takiej nieruchomości.

Izba Skarbowa w N.S. wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę podkreślono, że nie można przyjąć, by decyzja administracyjna o zwrocie nieruchomości skarżącemu była tylko rewindykacją prawa utraconego przez niego przy wywłaszczeniu nieruchomości. Jest ona prawnym i faktycznym przeniesieniem własności. Uprawnionymi do zwrotu nieruchomości na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ są także następcy prawni, którzy nigdy faktycznie nieruchomością wcześniej nie władali i nigdy też nie byli jej właścicielami. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 września 1991 r., III CZP 82/92 stwierdził, że nieruchomości zbyte w trybie wywłaszczania nieruchomości, są zwracane w drodze decyzji administracyjnej przenoszącej własność nieruchomości na poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych.

Zbycie takiej nieruchomości w ciągu 5 lat od jej nabycia - zwrotu, pociąga za sobą obowiązek zapłaty podatku stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 8 oraz art. 28 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Nabyciem nieruchomości, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie jest orzeczony decyzją administracyjną zwrot nieruchomości wywłaszczonej na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na podstawie art. 69 ustawy o gospodarce gruntami.

W przypadku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedniemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu mamy bowiem do czynienia z przywróceniem prawa do tej nieruchomości, utraconego przez podmiot, co do którego orzeczono wywłaszczenie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub gminy, lub od którego Skarb Państwa nabył tę nieruchomość na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./. Orzeczonego w tym trybie zwrotu nieruchomości nie można bowiem oderwać od czynności wcześniejszej, jaką było jej wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa lub gminy.

W decyzji o zwrocie nieruchomości nie następuje określenie jej ceny nabycia, co jest istotnym elementem przy zakupie nieruchomości, lecz rozstrzygnięcie o rozliczeniu między Skarbem Państwa lub gminą a osobą, której nieruchomość ta jest zwracana.

Należy zaznaczyć, że jeśli wywłaszczona nieruchomość jest zwracana spadkobiercy osoby, której nieruchomość tę wywłaszczono, to prawo do zwrotu tej nieruchomości ma swe źródło w nabyciu spadku. Za datę nabycia takiej nieruchomości dla celów podatkowych należy zatem w odniesieniu do tej osoby przyjąć dzień, w którym osoba za nabyła spadek po osobie, której nieruchomość tę wcześniej wywłaszczono, a nie dzień, w którym wydano decyzję o zwrocie jej tej nieruchomości.

Niewątpliwym celem postanowienia zawartego w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych było opodatkowanie dochodów uzyskanych przez osoby fizyczne, jakie osiągać mogły ze sprzedaży nieruchomości nabytych uprzednio przez nie w krótkim stosunkowo odstępie czasu. Przyjęta w tym przepisie zasada opodatkowania przychodów ze sprzedaży nieruchomości, nie może więc dotyczyć osoby, które zbywają nieruchomość zwróconą im na podstawie art. 69 ustawy o gospodarce gruntami - przed upływem 5 lat od dnia jej zwrotu. Zwrotu tej nieruchomości nie można uznać za jej nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, Sąd opierając się na art. 207 par. 2 pkt 1 oraz art. 208 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzekł jak w sentencji.