Wyrok NSA oz. w Krakowie z 9 kwietnia 1992 r., SA/Kr 269/92

Tezy

Dla ustalenia przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości albo podatkiem rolnym, grunt pod rowem melioracyjnym, wykorzystywanym na potrzeby rolnictwa, podlega włączeniu do powierzchni gospodarstwa rolnego.

Jeśli rów melioracyjny wykorzystywany jest dla potrzeb rolnictwa, to obszar pod nim zajęty nie może być wykazywany i odejmowany od powierzchni gospodarstwa jako nieużytek.

Uzasadnienie

Decyzją Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa K. z dnia 6 grudnia 1991 r. wydaną w ponownym postępowaniu po uchyleniu decyzji tego Kolegium przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 sierpnia 1991 r. SA/Kr 721/91 utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia 10 marca 1991 r. w przedmiocie opodatkowania nieruchomości Kazimierza D. podatkiem od nieruchomości, a nie podatkiem rolnym. Jako podstawę prawną wskazano art. 138 par. 1 Kpa oraz art. 2 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/, par. 1 pkt 5 lit. "b" uchwały Rady Gminy w W. z dnia 28 lutego 1991 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wykonano polecenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, o którym była wyżej mowa w ten sposób, że przeprowadzono wizję lokalną na nieruchomości Kazimierza D., w której obok skarżącego wzięli udział członkowie Kolegium - zawodowi geodeci. W czasie tej wizji stwierdzono, że nieruchomość skarżącego przecina rów melioracyjny włączony do sieci wodno-melioracyjnej poprzez ujście do kanału "Ulga", zabezpieczone śluzą wlotową.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Kazimierz D. domaga się uchylenia powyższej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W dalszym ciągu uważa, że jego gospodarstwo rolne posiada obszar 1,01 ha a uznanie obszaru pod rowem melioracyjnym o pow. 0,02 ha za nieużytek i jego odliczenie od obszaru gospodarstwa - za bezprawne. Konsekwentnie domaga się opodatkowania jego gospodarstwa o pow. 1,01 ha podatkiem rolnym, a nie podatkiem od nieruchomości. Uważa, że przez jego grunt przepływa rów melioracyjny włączony do sieci wodno-melioracyjnej, a nie woda płynąca, o której mowa w art. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. nr 52 poz. 268/, który wyłącza od opodatkowania podatkiem rolnym grunty pod wodami płynącymi. Skarżący uważa, że w jego sprawie powinno znaleźć zastosowanie zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów /M.P. nr 11 poz. 98/, który w par. 24 pkt 5 ustala, że rowy melioracyjne stanowiące sieć urządzeń wodno-melioracyjnych nie wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa wykazuje się jako użytki w działkach w jednostkach rejestrowanych osób, których stanowią własność, oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79/, który w pkt 6 mówi, że gruntami rolnymi są grunty pod urządzeniami melioracji wodnych, ujęciami i zbiornikami wodnymi, wykorzystywanymi dla potrzeb rolnictwa.

W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując zasadność wyłączenia z obszaru gospodarstwa rolnego skarżącego - obszaru o pow. 0,02 ha pod wodę płynącą, stanowiącą rów melioracyjny włączony do sieci urządzeń wodno-melioracyjnych, co skutkuje zmniejszeniem obszaru gospodarstwa rolnego poniżej 1 ha i obciążenie go podatkiem od nieruchomości, a nie podatkiem rolnym.

Rozpatrując skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Organ orzekający w sprawie uzupełnił postępowanie, ale tylko poprzez przeprowadzenie wizji lokalnej dnia 22 października 1991 r. w gospodarstwie Kazimierza D., w czasie której stwierdzono, że działkę Nr 960 "przecina rów melioracyjny o szerokości ok. 5 m, w którym znajduje się woda". Rów ma swoje ujście do kanału "Ulga" zabezpieczone śluzą wodną. Rów przebiega przez szereg działek sąsiednich.

Powyższe uzupełnienie postępowania nie spełniło jednak zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku z dnia 13 sierpnia 1991 r. Sąd ten polecił bowiem sprawdzić w ponownym postępowaniu, na jaki cel przeznaczony jest grunt skarżącego znajdujący się pod rowem melioracyjnym, tzn. czy grunt ten należy zaliczyć do gospodarstwa rolnego, czy też zakwalifikować jako nieużytek. Ustalenia te przesądzą zastosowanie wobec skarżącego podatku od nieruchomości lub podatku rolnego. Fakt bowiem, że przez gospodarstwo skarżącego przebiega rów melioracyjny, był znany organom orzekającym od początku. Ustalenie wizji lokalnej, że przez omawiany grunt przebiega rów melioracyjny /a nie woda płynąca/ jest również istotny dla sprawy, chociaż nie można zgodzić się z poglądem, że rów melioracyjny i woda płynąca są to pojęcia jednoznaczne. Pogląd ten jest sprzeczny z par. 21 wym. już zarządzenia o ewidencji gruntów, który rozróżnia użytki gruntowe i wprowadza oznaczenia: 8/ wody płynące WP, 9/ rowy W. W par. 24 pkt 5 tego samego zarządzenia ustala się, że rowy melioracyjne stanowiące sieć urządzeń wodno-melioracyjnych - nie wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa wykazuje się jako użytki w działkach w jednostkach rejestrowanych osób, których stanowią własność.

Z kolei art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych /Dz.U. nr 11 poz. 79/ wyraźnie stanowi, że gruntami rolnymi są grunty pod urządzeniami melioracji wodnych, ujęciami i zbiornikami wodnymi wykorzystywanymi dla potrzeb rolnictwa.

W tym kontekście zalecenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbadania, na jaki cel przeznaczony jest grunt o pow. 0,02 ha - jest nadal aktualne.

Gdyby bowiem okazało się, że rów ten wykorzystywany jest dla potrzeb rolnictwa, obszar ten nie byłby wykazywany i odejmowany od powierzchni gospodarstwa jako nieużytek, a skarżący byłby zobowiązany do uiszczania podatku rolnego, a nie od nieruchomości, ponieważ jego gospodarstwo odpowiadałoby definicji zawartej w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. nr 52 poz. 268/.

Powyższe uchybienia naruszają art. 7, art. 8 i art. 77 par. 1 Kpa i miały wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując sprawę ponownie właściwy organ przeprowadzi postępowanie we wskazanym kierunku i wyda decyzję odpowiadającą wymogom określonym w art. 107 par. 1 i 3 Kpa.