Uzasadnienie
Decyzją z dnia 17 maja 1994 r. Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa N. - po rozpatrzeniu odwołania - utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy w J. z dnia 29 grudnia 1993 r., którą Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w K. wymierzono podatek od nieruchomości za rok 1993 w kwocie 12.187.400 zł.
W uzasadnieniu podano, że skoro podatnik włada gruntami Skarbu Państwa i są to place składowe, to powinien od nich uiszczać podatek według stawek przewidzianych dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż rolnicza lub leśna, a nie według stawek przewidzianych dla gruntów pozostałych.
Decyzję drugoinstancyjną podatnik zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego i wniósł o jej uchylenie. W skardze zarzucił naruszenie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, gdyż jest państwową jednostką budżetową. Do jego zakresu działania należy bieżące utrzymanie dróg publicznych. Dlatego na gruntach o powierzchni 1 ha 24 ary położonych we wsi J. składuje materiały i urządzenia. Grunty te nie są związane z działalnością gospodarczą.
W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że podatnik jest podmiotem gospodarczym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona. Wprawdzie art. 5 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy wśród przykładów gruntów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą wymienia place składowe, lecz chodzi w tym przepisie o place składowe służące prowadzonej działalności gospodarczej. Przez działalność gospodarczą należy, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./, rozumieć działalność wytwórczą, budowlaną, handlową i usługową prowadzoną w celach zarobkowych i na własny rachunek podmiotu prowadzącego tę działalność /zob. np. uchwałę Sądu Najwyższego - III AZP 5/94 z dnia 27 października 1994 r./. Bieżące utrzymywanie dróg jest działalnością usługową. Aby jednak zakwalifikować działalność usługową do działalności gospodarczej, to konieczne jest spełnienie /łączne/ dwóch dodatkowych warunków. Po pierwsze - ma być ona prowadzona w celach zarobkowych. Przy czym decydujący jest tu subiektywny zamiar podmiotu gospodarczego, aby podejmowane działania przyniosły mu zysk, a nie faktyczną zyskowność jego działalności. W praktyce gospodarczej może się bowiem zdarzyć, że określona działalność nie przyniesie zysku, a nawet spowoduje stratę. Po drugie - "działalnością gospodarczą" w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej może być tylko działalność prowadzona na własny rachunek podmiotu gospodarczego. Określenie na własny rachunek należy uznać za zbieżne z określeniem "na własne ryzyko". Do podmiotu gospodarczego należą więc zyski uzyskiwane z działalności gospodarczej, jak też ten podmiot obciążające straty wynikające z tej działalności.
W myśl art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe - państwowe jednostki budżetowe pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a uzyskane dochody odprowadzają do budżetu. Nie ustalają one więc zysku ani straty. Tym samym nie można przyjąć, iż działają one w celach zarobkowych. Nie prowadzą one działalności na własny rachunek. Działalność ta jest prowadzona na ryzyko Skarbu Państwa, gdyż przejmuje on dochody i pokrywa ich wydatki.
Zgodnie z art. 14 ustawy - Prawo budżetowe - państwowe jednostki organizacyjne, których gospodarka finansowa nie jest uregulowana w odrębnych ustawach, są państwowymi jednostkami budżetowymi lub zakładami budżetowymi. Jednostką budżetową jest również Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych.
Nie istnieją już natomiast rejony dróg publicznych, w stosunku do których w uchwale składu 7 sędziów III CZP 40/1 z dnia 18 czerwca 1991 r. Sąd Najwyższy przyjął, iż są one podmiotami gospodarczymi posiadającymi przed sądami gospodarczymi zdolność sądową w zakresie prowadzonej przez nie działalności gospodarczej /OSNCP 1992 z. 2 poz. 17/.
Zgodnie bowiem z art. 77 ust. 2, pominiętym w jednolitym tekście ustawy Prawo budżetowe, jednostki te mogły do dnia 30 czerwca 1991 r. prowadzić gospodarkę finansową według zasad dotychczasowych. Zasady te były zawarte w uchwale nr 100 Rady Ministrów z dnia 15 lipca 1989 r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej jednostek organizacyjnych dróg publicznych podległych Ministrowi Żeglugi, Transportu i Łączności /M.P. nr 23 poz. 177/. Co do gruntów związanych z działalnością gospodarczą były one obowiązane uiszczać podatek od nieruchomości, z wyjątkiem oczywiście gruntów zwolnionych od tego podatku. Nie były one wprawdzie zakładami budżetowymi, lecz posiadały inną formę gospodarki pozabudżetowej. Została im ona nadana na podstawie art. 13 ustawy z dnia 3 grudnia 1984 r. - Prawo budżetowe /Dz.U. nr 56 poz. 283 ze zm./, będącym odpowiednikiem art. 14 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe.
Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił też, że nie prowadzi działalności ubocznej lub części działalności podstawowej w formie gospodarstwa pomocniczego lub środków specjalnych stanowiących formy gospodarki pozabudżetowej, o których jest mowa w art. 16 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r., Prawo budżetowe.
Zaskarżona decyzja została więc wydana z naruszeniem art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Z tych względów, na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa, NSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.