Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 września 1993 r. nr GKG.6014/6/93 Wojewoda (...) utrzymał w mocy decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w G. znak G.6014/3/92 z dnia 6 lipca 1993 r., zatwierdzającą projekt scalenia gruntów należących do gospodarstw rolnych Piotra W. - następcy prawnego Henryka W., i Marka W. - następcy prawnego Kazimierza W., sporządzony przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w (...) - Rejonowy Oddział w G. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że ostateczną decyzją z dnia 30 stycznia 1992 r. nr GTR.7436/7/89 Wojewoda (...), na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, stwierdził nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 23 marca 1973r. znak 95/24/73 o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów wsi M., gmina S., w części dotyczącej gospodarstw rolnych Henryka W. i Kazimierza W. W odniesieniu do tego ostatniego bowiem decyzja Prezydium PRN w G. została wydana z rażącym naruszeniem postanowień par. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 marca 1968 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o scalaniu i wymianie gruntów /Dz.U. nr 8 poz. 44/. który stanowił, że różnica wartości gruntów przed i po scaleniu nie może przekraczać 3 procent . W odniesieniu do Kazimierza W. wynosiła ona 38,60 jednostek szacunkowych, co oznacza, że otrzymał on po scaleniu grunty o wartości szacunkowej mniejszej o 5,2 procent . W postępowaniu scaleniowym prowadzonym po stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydium PRN w G. z dnia 23 marca 1973 r. Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w (...) - Rejonowy Oddział w G. opracowało dla Urzędu Rejonowego w G. nowe operaty szacunkowo-pomiarowe omawianych gospodarstw przed i po scaleniu, które zostały zatwierdzone decyzją Kierownika tego Urzędu z dnia 6 lipca 1993 r. W stosunku do gospodarstwa rolnego Marka W. (...) została zaprojektowana działka dodatkowa nr ewid. 244/1 o powierzchni 1,83 ha i wartości szacunkowej 59,7 punktów z zasobów Państwowego Funduszu Ziemi. Tak więc obecnie gospodarstwo Marka W. liczy 12,68 ha /przed scaleniem 11,45 ha/ o wartości szacunkowej 759,90 punktów szacunkowych /przed scaleniem 742,20 pkt/, a wartość szacunkowa gruntów w wyniku scalenia uległa zwiększeniu o 2,9 procent , co jest zgodne z obowiązującymi przepisami. W stosunku do gospodarstwa rolnego Piotra W. projekt scalenia, sporządzony i zatwierdzony decyzją Prezydium PRN w G. z dnia 23 marca 1973 r., został pozostawiony bez zmian, ponieważ po scaleniu wartość szacunkowa gruntów w tym gospodarstwie była wyższa o 0,79 procent od wartości gruntów przed scaleniem. Skoro takie załatwienie sprawy jest zgodne z prawem, to nie mogły być uwzględnione zarzuty podniesione przez Marka W. w odwołaniu do decyzji organu I instancji, a w szczególności jego żądanie przyznania mu działki nr 297/6 o powierzchni 0,60 ha, której właścicielem przed scaleniem w 1973 r. był jego ojciec, a która w wyniku scalenia została przydzielona Henrykowi W.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Kazimierz i Marek W. wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji lub o jej uchylenie. Zdaniem skarżących, zaskarżona decyzja jest oparta na błędnym ustaleniu stanu faktycznego, a merytoryczne rozstrzygnięcie jest rażąco sprzeczne z poczuciem sprawiedliwości, a także ze stanowiskiem Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, który uchylił poprzednią decyzję Wojewody (...) w tej sprawie. Obecna decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów nie zmienia decyzji z 1973 r., w której gospodarstwo rolne zostało tendencyjnie pozbawione 1,22 ha gruntu, przydzielonego sąsiadowi W. Przydzielona jako rekompensata działka nr 224/1 jest nie do przyjęcia. Działka nr 297/6 stanowiła teren leśny, a nie teren do zalesienia, jak utrzymuje organ, a ponadto działka nr 244/1 stanowi zasoby Państwowego Funduszu Ziemi i znajduje się w dyspozycji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a nie organu administracji.
Rozpatrując skargę, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W odniesieniu do decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów, będącej przedmiotem skargi Kazimierza i Marka W., materialnoprawne kryteria oceny jej zgodności z prawem zawierają przepisy art. 8 oraz art. 11 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów /Dz.U. 1989 nr 58 poz. 349/. Artykuł 8 tej ustawy stanowi, że uczestnicy scalenia lub wymiany gruntów otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane, przy czym za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nie przekraczającej 3 procent . Z kolei art. 11 ust. 2-3 tej ustawy określa zasady szacunku gruntów.
Skarżący nie twierdzą, że w stosunku do nich została naruszona zasada równowartości gruntów otrzymanych w wyniku scalenia, określona w art. 8 ust. 1 ustawy. (...) Marek W. przed scaleniem posiadał grunty o powierzchni 12,07 ha i o wartości szacunkowej 738,8 pkt. W wyniku scalenia otrzymał grunty o powierzchni 12,68 ha i o wartości szacunkowej 759,8 pkt, a więc otrzymał grunty o większej powierzchni i o wartości szacunkowej wyższej o 2,9 procent . Jest to zgodne z zasadą równej wartości szacunkowej gruntów otrzymywanych w wyniku scalenia gruntów dotychczas posiadanych, określoną w art. 8 ust. 1 powyższej ustawy.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji i w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący kwestionują wartość gruntów, które otrzymali w wyniku scalenia na podstawie zaskarżonej decyzji, a konkretnie - gospodarczą przydatność, położenie i wartość działki nr 244/1 o powierzchni 1,83 ha i wartości szacunkowej 59,7 pkt, o którą został im w obecnym postępowaniu zwiększony ekwiwalent za grunty wniesione do scalenia w 1973 r. Zarzut powyższy nie może być uznany za zasadny.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 omawianej ustawy o scalaniu i wymianie gruntów uczestnicy scalenia, w terminie 14 dni od dnia okazania projektu scalenia gruntów, mogą na piśmie zgłaszać organowi administracji zastrzeżenia do tego projektu, a stosownie do art. 27 ust. 2 tej ustawy projekt wymiany gruntów może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu wszyscy uczestnicy wymiany przyjęli go bez zastrzeżeń.
Projekt scalenia gruntów został okazany stronom w dniu 7 maja 1993 r. Wprawdzie strony odmówiły podpisania protokołu okazania projektu, jednakże w terminie przewidzianym w art. 24 ust. 1 powyższej ustawy ani też później nie wniosły przewidzianych w tym przepisie zastrzeżeń do projektu scalenia gruntów i zawartego w nim szacunku ich wartości. Organ I instancji więc był - stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy - upoważniony do wydania decyzji o zatwierdzeniu tego projektu i należy przyjąć, że dokonany w zatwierdzonym projekcie szacunek wartości działki nr 244/1 odpowiada warunkom określonym w art. 11 ust. 2 i 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.
Nieuzasadniony jest również zarzut skarżących, że w zaskarżonej decyzji rozporządzono nieruchomością /działką gruntową nr 244/1/ nie pozostającą w dyspozycji organów administracji, lecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Nie ulega wątpliwości, że działka ta w czasie wydawania decyzji przez organy I i II instancji wchodziła w skład zasobów Państwowego Funduszu Ziemi.
Na mocy art. 5 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464 ze zm./ powierzono Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych w stosunku do mienia określonego w art. 1 i 2 tej ustawy, w tym między innymi w stosunku do nieruchomości wchodzących w skład Państwowego Funduszu Ziemi /art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy/. Mienie przejęte w trybie tej ustawy tworzy Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Zgodnie z art. 13 tej ustawy przejęcie przez Agencję praw i obowiązków wynikających z wykonywania prawa własności w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2 ustawy, ma nastąpić niezwłocznie po utworzeniu Agencji, nie później niż po upływie 3 lat. Przejęcie to, w odniesieniu do nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi, następuje na podstawie decyzji właściwego wojewody o ich przekazaniu Agencji /art. 17 ust. 1 ustawy/.
Konstrukcja art. 13 i 17 w powiązaniu z art. 5 powyższej ustawy uzasadnia tezę, że przejęcie przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa praw i obowiązków wynikających z wykonywania przez Skarb Państwa prawa własności w odniesieniu do nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi nie nastąpiło ex lege w dniu wejścia w życie tej ustawy /1 stycznia 1992 r./, lecz następuje z chwilą uzyskania waloru ostateczności przez decyzję właściwego wojewody o przekazaniu Agencji konkretnej nieruchomości, wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 tej ustawy. Decyzja taka nie ma charakteru deklaratoryjnego, nie działa ex tunc, lecz jest decyzją konstytutywną, o skutkach ex nunc.
Decyzja Wojewody (...) znak GKG.IV-6016/E/5/94 o przekazaniu działki nr 244 we wsi M. Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa została wydana w dniu 28 stycznia 1994 r. Tymczasem decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w G. została wydana w dniu 6 lipca 1993 r., a zaskarżona decyzja Wojewody (...) - w dniu 15 września 1993 r. Należy więc przyjąć, że w świetle postanowień art. 13 i 17 wyżej cytowanej ustawy organy administracji obu instancji w dniu orzekania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją były upoważnione do dysponowania działką nr 244/l, w tym również do zatwierdzenia projektu wymiany gruntów obejmującego tę działkę.
Mając na względzie powyższe ustalenia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, i na podstawie art. 207 par. 5 Kpa orzekł jak w sentencji wyroku.