Teza
Wartość rzeczy nabytych w drodze darowizny, ustalana - w myśl art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 228/ - według cen rynkowych kształtujących się w dniu dokonywania wymiaru podatku, ma wpływ tylko na wysokość należnego zobowiązania podatkowego, nie zaś na sam fakt powstania obowiązku podatkowego, który musi istnieć - aby zobowiązanie podatkowe można było ustalić - w dniu nabycia darowizny. Organ administracji zatem nie może ograniczyć się do ustalenia wartości rzeczy nabytej w drodze darowizny według cen w dniu dokonywania wymiaru podatku, lecz powinien ustalić także jej wartość w dniu nabycia, w celu stwierdzenia, czy powstał obowiązek podatkowy w rozumieniu art. 9 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Adama H. na decyzję Wojewody Nowosądeckiego z dnia 16 września 1981 r. nr Fn.II.3252/7/40/81 w przedmiocie wymiaru podatku od darowizny i na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Miasta N.T. z dnia 15 czerwca 1981 r., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Wojewody Nowosądeckiego kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Uzasadnienie
Skarżący Adam H. otrzymał w październiku 1980 r. w drodze darowizny z zagranicy błam z łapek karakułowych. W styczniu 1981 r. Naczelnik Miasta N.T. wszczął postępowanie w sprawie opodatkowania tej darowizny podatkiem od spadków i darowizn. Przesłuchany w tej sprawie skarżący w dniu 19 maja 1981 r. określił wartość otrzymanego błamu z łapek karakułowych na kwotę 25.000 zł.
Organ administracji I instancji, opierając się na otrzymanej informacji z dnia 28 stycznia 1981 r. z Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Wewnętrznego w N.S., przyjął wartość błamu otrzymanego przez skarżącego na kwotę 35.000 zł i decyzją z dnia 15 czerwca 1981 r. nr 152/81 wymierzył mu od tej darowizny podatek od spadków i darowizn w kwocie 750 zł.
Od tej decyzji skarżący odwołał się do Wojewody Nowosądeckiego, podnosząc, że wartość błamu została przez organ I instancji zawyżona w stosunku do jego faktycznej wartości rynkowej. W sklepach komisowych ceny na tego rodzaju błamy kształtują się w granicach od 25.000 do 28.000 zł.
Wojewoda Nowosądecki, decyzją z dnia 16 września 1981 r. nr Fn.II.3252/7/40/81, nie uwzględnił złożonego odwołania, uznając je za nieuzasadnione. W lakonicznym uzasadnieniu tej decyzji podano, że opodatkowanie skarżącego jest prawidłowe, gdyż wartość otrzymanego błamu karakułowego, ustalona zgodnie z wytycznymi na podstawie cen komisowych, przekroczyła kwotę wolną od podatku.
Decyzję Wojewody Nowosądeckiego Adam H. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego i procesowego. Skarżący podnosił, że przy wymiarze podatku wzięto za podstawę ceny kształtujące się na błamy karakułowe, podczas gdy on otrzymał w formie darowizny błam z łapek karakułowych. Cena rynkowa błamu z łapek karakułowych jest niższa od ceny błamu karakułowego.
Twierdzi ponadto, że nie przeprowadzono prawidłowego postępowania w sprawie ustalenia cen komisowych błamów z łapek karakułowych.
Wojewoda Nowosądecki w odpowiedzi na skargę wniósł ojej oddalenie, gdyż wymiar podatku został dokonany skarżącemu prawidłowo.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżona decyzja narusza prawo, ponieważ w przypadku rozbieżności co do ustalenia wartości przedmiotu nabytego w drodze spadku lub darowizny organ podatkowy powinien postąpić zgodnie z dyspozycjami zawartymi w art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 228/. W konkretnej sytuacji organ powinien był zgodnie z art. 8 ust. 2 powołanej ustawy zasięgnąć opinii biegłych.
Poważnym uchybieniem organu podatkowego jest pominięcie faktu, że skarżący otrzymał błam z łapek karakułowych, a nie błam karakułowy. Znajdująca się w aktach informacja Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Wewnętrznego w N.S. z dnia 28 stycznia 1981 r. podaje cenę 35.000 zł dla błamu karakułowego, a nie błamu z łapek karakułowych. Organ II instancji, zarówno w swej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę, przeszedł nad tym twierdzeniem skarżącego do porządku, mimo że art. 107 i 200 par. 3 Kpa nakładały na niego obowiązek ustosunkowania się do tego. Dokładne określenie bowiem przedmiotu nabytego w drodze darowizny ma istotne znaczenie przy określaniu jego wartości, która z kolei decyduje o istnieniu obowiązku podatkowego w zakresie podatku od spadków i darowizn i o wysokości należnego podatku.
Wprawdzie zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy podstawę opodatkowania stanowić ma wartość rzeczy nabytych w drodze darowizny według ich stanu w dniu nabycia i cen rynkowych kształtujących się w dniu wymiaru podatku, to jednak w tej sprawie organ będzie musiał ustalić także wartość błamu w dniu jego nabycia. Jest to niezbędne dla ustalenia, czy na skarżącym ciążył obowiązek podatkowy w dniu, w którym sporny błam otrzymał on jako darowiznę z zagranicy. Gdyby wartość tego błamu w dniu jego nabycia nie przekraczała 30.000 zł, skarżący nie podlegałby - zgodnie z art. 9 ust. 1 i art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn-obowiązkowi podatkowemu w zakresie tego podatku. Późniejszy wzrost cen rynkowych nie miałby bowiem wpływu na powstanie obowiązku podatkowego, którego nie było w chwili otrzymania tego przedmiotu w drodze darowizny.
Wartość rzeczy nabytych w drodze darowizny, ustalona według cen rynkowych w dniu dokonywania wymiaru podatku od spadku i darowizn, ma wpływ tylko na wysokość należnego zobowiązania podatkowego, ale nie na sam fakt powstania obowiązku podatkowego, który - aby zobowiązanie podatkowe można było ustalić - musi istnieć w dniu nabycia darowizny. Jeżeliby natomiast ustalono, że w dniu nabycia przez skarżącego wartość błamu z łapek karakułowych przekraczała 30.000 zł, wówczas należałoby wymierzyć podatek według wartości, jaką ten błam miał w dniu wymiaru podatku od spadków i darowizn.
Jak wynika z przeprowadzonych wywodów, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego. Organy administracji powinny przy wydawaniu decyzji opierać się na obowiązujących przepisach prawa, a nie na bliżej nie określonych wytycznych, na które powołuje się uzasadnienie decyzji organu II instancji.
Poza wymienionymi wyżej przepisami naruszone zostały także art. 7, 8, 10 par., art. 11 i art. 89 par. 2 Kpa.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną tą decyzją w mocy decyzję organu administracji I instancji.
Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania zostało wydane na podstawie art. 208 Kpa.