Uzasadnienie
Prezydenta Miasta N.S., opierając się na materiale przekazanym mu przez Okręgowy zarząd Dochodów Państwa i Kontroli finansowej, a także po przeprowadzeniu postępowania we własnym zakresie, wymierzył Antoniemu O. podatek obrotowy za 1977 r. w kwocie 5.400 /decyzją z dnia 11 października 1980 r. nr rej. 108/ oraz podatki obrotowy i dochodowy za 1979 r. w kwocie 39.150 zł /decyzja z dnia 11 października 1980 r. nr rej. wym. 109/. W obu przypadkach wymiar podatku obrotowego dotyczył obrotu osiągniętego przez Antoniego O. z działalności zarobkowej, polegającej na sprzedaży samochodów ciężarowych montowanych przez niego z zakupionych części. W ramach tej działalności zarodkowej Antoni O. sprzedał w 1977 r. samochód ciężarowy marki "MAZ" za kwotę 90.000 zł, w 1979 r. zaś samochód ciężarowy marki "JELCZ" za kwotę 390.000 zł. W obu przypadkach osiągnięty obrót ze sprzedaży opodatkowany został według stawki 6 procent. Dochód ustalono zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111/ w drodze szacunkowej przy zastosowaniu 35 procent normy zysku od osiągniętego obrotu. Tak ustalony dochód za 1977 r. nie przekraczał kwoty wolnej od podatku dochodowego. W 1979 r. dochód podlegający opodatkowaniu, ponad kwotę wolną od podatku, wynosił 64.500 zł, od czego ustalony został podatek w kwocie 15.750 zł.
Antoni O. odwołał się od obydwu decyzji Prezydenta Miasta N.S. do Wojewody Nowosądeckiego. Nie kwestionował on jednak faktu sprzedaży samochodów złożonych przez siebie z części ani uzyskanej za nie ceny, twierdził jednak, że działalność jego nie miała charakteru działalności zarobkowej. Samochody te składał z zakupionych części z myślą o własnych potrzebach, a jedynie w związku z trudnościami w zarejestrowaniu tych samochodów dla wykonywania działalności zarobkowej w zakresie samochodowego transportu towarowego, a także konieczności spłaty zaciągniętych wcześniej pożyczek, zdecydował się samochody te sprzedać. Podniósł także, że skoro przy zakupie części, z których zmontowane zostały te samochody, a także przy ich sprzedaży, uiszczona została opłata skarbowa, to brak było podstaw do obciążenia go podatkiem obrotowym i dochodowym z tytułu sprzedaży tych samochodów.
Podatkowa Komisja Odwoławcza przy Wojewodzie Nowosądeckim nie uwzględniła odwołania i decyzją z dnia 17 marca 1981 r. nr Fn.II.3252/1/98/80 otrzymała w mocy orzeczenie organu administracji I instancji dotyczące wymiaru podatku obrotowego za 1977 r., a decyzją z dnia 17 marca 1981 r. nr Fn.II.3252/1/93/80 - orzeczenie tegoż organu dotyczące wymiaru podatków obrotowego i dochodowego za 1979 r. Podatkowa Komisja Odwoławcza bowiem uznała, że wymiar tych podatków za lata 1977 i 1979 został dokonany w sposób prawidłowy. Odnośnie zaś do podniesionego przez Antoniego O. zarzutu, że nie powinno się go obciążać podatkami obrotowymi i dochodowymi również z tego powodu, że przy zakupie niekompletnych samochodów oraz części do ich montażu, a także przy sprzedaży zmontowanych samochodów, uiszczana była opłata skarbowa. Podatkowa Komisja Odwoławcza wyraziła pogląd, że uiszczenie tej opłaty nie zwalnia skarżącego od obowiązku w zakresie podatków obrotowego i dochodowego, skoro sprzedaż samochodów dokonana została w ramach prowadzonej przez niego działalności zarobkowej.
Antoni O. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego obydwie decyzje Podatkowej Komisji Odwoławczej przy Wojewodzie Nowosądeckim, wnosząc o ich uchylenie, jako wydanych z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu swej skargi ponowił wywody zawarte w odwołaniu od decyzji organu administracji I instancji.
Wojewoda Nowosądecki w odpowiedzi na skargę, uzupełnionej oświadczeniem jego pełnomocnika na rozprawie sądowej, wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na to, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed dniem 1 września 1980 r., a w razie nieuwzględnienia tego wniosku - o jej oddalenie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W odpowiedzi na skargę podkreślono, że ustalona w toku postępowania działalność skarżącego w latach 1977 i 1979, polegająca na sprzedaży zmontowanych przez niego samochodów, wyczerpała znamiona działalności zarobkowej, prowadzonej w ramach zorganizowanego zakładu mechaniki pojazdowej, z którego osiągany obrót podlega opodatkowaniu podatkiem obrotowym zgodnie z postanowieniami ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym /Dz.U. nr 53 poz. 338 ze zm./, a dochód z tej działalności - podatkiem dochodowym, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku dochodowym /Dz.U. nr 53 poz. 339 ze zm./. Wojewoda Nowosądecki potwierdził równocześnie pogląd wyrażony przez Podatkową Komisję Odwoławczą w Nowym Sączu, że uiszczenie opłaty skarbowej przy zakupie niekompletnych samochodów montowanych z tych części, nie stanowi przeszkody do obciążenia sprzedawcy tych samochodów podatkiem obrotowym, skoro wykonywana przez niego działalność uznana została za działalność zarobkową, z której osiągany obrót powinien być opodatkowany tym podatkiem. Opłata skarbowa i podatek obrotowy bowiem stanowią - zdaniem organu administracji - dwa odrębne podatki. Uiszczenie opłaty skarbowej nie ma wpływu na opodatkowanie działalności rzemieślniczej podatkiem obrotowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek Wojewody o odrzucenie skargi jest nieuzasadniony, gdyż - jak wynika z akt - postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie wszczęte zostało przez organ administracji I instancji po dniu 31 sierpnia 1980 r. Pojęte przed dniem 1 września 1980 r. czynności w ramach prowadzonego w odniesieniu do skarżącego postępowania kontrolnego i dochodzeniowego przez Okręgowy Zarząd Dochodów Państwa i Kontroli Finansowej w Krakowie nie spowodowały wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wymiaru skarżącemu podatków obrotowego i dochodowego za lata 1977 i 1979. Zasadny natomiast okazał się wniosek Wojewody Nowosądeckiego co do oddalenia skargi.
Zaskarżone decyzje, dotyczące opodatkowania skarżącego podatkiem obrotowym za lata 1977 i 1979 oraz podatkiem dochodowym za 1979 r. z tytułu osiągniętych przez niego obrotów i dochodu z działalności zarobkowej w zakresie rzemiosła, są zgodne z prawem. W świetle materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego, organ administracji miał pełną podstawę do uznania działalności skarżącego, polegającej na montażu i sprzedaży samochodów w latach 1977 i 1979 za działalność zarobkową w zakresie rzemiosła, z której uzyskane przychody podlegają opodatkowaniu podatkiem obrotowym zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym /Dz.U. nr 53 poz. 338 ze zm./, a osiągnięte dochody - podatkiem dochodowym na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku dochodowym /Dz.U. nr 53 poz. 339 ze zm./.
Efekt prowadzenia przez skarżącego, który jest z zawodu technikiem samochodowym, działalności zarobkowej w latach 1977 i 1979 ustalony został - po wydaniu zaskarżonej decyzji - także prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w N.S. z dnia 16 grudnia 1981 r., II.K.505/81. Wyrokiem tym Antoni O. został prawomocnie skazany na karę grzywny 5.000 zł za prowadzenie tej działalności zarobkowej w latach 1977 i 1979 bez zgłoszenia obowiązku podatkowego, przez co naraził Skarb Państwa na uszczuplenie podatkowe.
Skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę - jako bezzasadną - oddalił.
Pomimo oddalenia skargi, Sąd jednak nie podzielił poglądu wyrażonego przez organy administracji w niniejszej sprawie co do tego, że czynności cywilnoprawne, dotyczące odpłatnego przenoszenia przez osoby fizyczne własności rzeczy w ramach wykonywanej przez nie działalności zarobkowej w rozumieniu przepisów o podatku obrotowym, podlegały obciążeniu opłatą skarbową. zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 45 poz. 226/ opłaty skarbowej nie pobiera się od czynności cywilnoprawnych dotyczących przeniesienia przez osoby fizyczne i osoby prawne nie będące jednostkami gospodarki uspołecznionej własności rzeczy lub praw, jeżeli następują one w wykonywaniu działalności zarobkowej. Gdy od takich czynności jednak uiszczona została opłata skarbowa, to z chwilą uznania tych czynności przez właściwy organ podatkowy za wykonywane w ramach działalności zarobkowej opłata ta podlega zwrotowi na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej przy odpowiednim zastosowaniu art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111/.
Jakkolwiek sprawa zwrotu opłaty skarbowej należy do odrębnego postępowania i nie ma wpływu na postępowanie w sprawie wymiaru podatku obrotowego od obrotu uzyskanego przez określoną osobę z działalności zarobkowej, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku oborowym i od której wcześniej pobrano opłatę skarbową, to jednak organ podatkowy - jeżeli zezwala na to zebrany materiał dowodowy - powinien podjąć decyzję w tej sprawie równocześnie z dokonaniem wymiaru podatku obrotowego. Zaskarżone decyzje bowiem nie zamykają drogi do dochodzenia zwrotu nienależnie uiszczonej opłaty skarbowej.