Uzasadnienie
Naczelnik Miasta Ł., decyzją z dnia 29 marca 1982 r. L. dz. ZGT. 8224/44/81/82, orzekł o sprzedaży udziału Skarbu Państwa w nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym piętrowym, położonym w Ł. przy pl. S. nr 5 Stanisławowi R. i Bronisławowi J. w oznaczonych częściach, odmówił natomiast zbycia tego udziału na rzecz Marii P., zamieszkałej w tym budynku, ponieważ uznał, że nie daje ona gwarancji, iż utrzymywać będzie budynek w należytym stanie technicznym, dokonywać wszelkich napraw i remontów.
Organ II instancji, po rozpatrzeniu odwołania Marii P., utrzymał powyższą decyzję w mocy decyzją własną z dnia 31 maja 1982 r. GT.III.8225/8/82, stwierdzając w uzasadnieniu, że zniesienie współwłasności przez sprzedaż udziału należącego do Skarbu Państwa na rzecz osób fizycznych ma na celu zwiększenie troski o stan techniczny substancji mieszkaniowej oraz pomniejszenie kosztów remontów. W konkretnym przypadku troskę taką - zdaniem tego organu - wykażą wskazani wyżej nabywcy tego udziału, z których jeden jest dotychczasowym współwłaścicielem, a drugi najemcą mającym uprawnienia repatriacyjne. Jednocześnie wyjaśniono, że zbycie udziału Skarbu Państwa na rzecz innych osób fizycznych nie pozbawia Marii P. prawa do zajmowania lokalu mieszkalnego.
Na obie te decyzje Maria P. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się ich uchylenia w części dotyczącej jej oraz Stanisława R. Na poparcie tego wniosku skarżąca wywodzi, że jako długoletnia lokatorka będzie miała pierwszeństwo w nabyciu części tej nieruchomości przed osobami, które w tym domu nie zamieszkują. Twierdzi nadto, że wraz z synem Ludwikiem dysponują sumą około 82.000 zł na zapłatę ceny kupna określonego udziału w nieruchomości.
Wojewoda Rzeszowski w odpowiedzi na skargę domagał się jej oddalenia, twierdząc, że organ I instancji działał w ramach przysługujących mu uprawnień, wynikających z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie sprzedaży przez Państwo budynków z równoczesnym oddawaniem działek w użytkowanie wieczyste /Dz.U. 1975 nr 2 poz. 9 ze zm./ oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie trybu oddawania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych i sprzedaży położonych na nich budynków /Dz.U. nr 13 poz. 120 ze zm./.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Dla oceny zasadności skargi niezbędna jest odpowiedź na pytanie, czy w konkretnym przypadku powinno mieć zastosowanie cytowane rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 1970 r., gdyż skarżąca powołuje się na prawo pierwszeństwa nabycia, przysługujące jej - jako najemcy lokalu - z mocy par. 13 ust. 1 rozporządzenia.
W niniejszej sprawie chodzi o teren zabudowany, co w myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach /Dz.U. 1969 nr 22 poz. 159 ze zm./ powoduje, że oddanie w użytkowanie wieczyste takiego terenu powinno nastąpić jednocześnie z zawarciem umowy sprzedaży budynku, w którym zamieszkuje skarżąca, gdyż jest to dom wielomieszkaniowy w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. W związku z tym należy stwierdzić, że istniejąca sytuacja prawna nie zezwala na realizację tych przepisów, w rozpatrywanym wypadku bowiem Skarb Państwa jest jedynie współwłaścicielem nieruchomości. Do sprzedaży budynku zatem wymagana jest zgoda pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, stosownie do art. 199 Kc.
Z tego wynika, że w sytuacji, gdy Skarb Państwa jest tylko współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym lub budynkiem mieszkalnym, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach /Dz.U. 1969 nr 22 poz. 159 ze zm./, nie ma zastosowania rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie sprzedaży przez Państwo budynków z równoczesnym oddawaniem działek w użytkowanie wieczyste /Dz.U. 1975 nr 2 poz. 9 ze zm./.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że w decyzji organu I instancji mowa jest tylko o sprzedaży - na rzecz Stanisława R. - udziału Skarbu Państwa w nieruchomości zabudowanej położonej w Ł., nie zaś o oddaniu określonego terenu w wieczyste użytkowanie z równoczesną sprzedażą budynku mieszkalnego. Nie zachodziła zatem potrzeba powoływania jako podstawy prawnej wskazanych wyżej ustawy i rozporządzenia, gdyż w takim wypadku nie miały one zastosowania.
należy przy tym wskazać na powołane w decyzji organu I instancji wyjaśnienie Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, zawarte w piśmie z dnia 14 kwietnia 1976 r. L. dz. MG-4/087-SU/74/76, z którego wynika, że likwidacja współwłasności między Skarbem Państwa a osobą fizyczną jest możliwa także w drodze umowy, na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, choć nieruchomość położona jest w mieście.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela ten pogląd. Prowadzi to jednak do stwierdzenia, że w konkretnym przypadku decyzje organów obu instancji wydane były bez podstawy prawnej, co uzasadnia stwierdzenie ich nieważności na mocy art. 207 par. 1 i 3 Kpa w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.