Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 stycznia 1983 r. nr 225/83 zastępca dyrektora Stacji Hodowli Roślin Ogrodniczych w D. cofnął Marii Sz. przydział mieszkania funkcyjnego i nakazał przeniesienie się do lokalu zamiennego.
We wniesionym odwołaniu Maria Sz. zakwestionowała rozwiązanie z nią stosunku pracy, a także stwierdziła, że proponowany lokal zamienny nie nadaje się do zamieszkania ze względu na stan techniczny. Po przeprowadzeniu rozprawy dyrektor K-wskiej Hodowli Roślin Ogrodniczych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, a w jej uzasadnieniu stwierdził, że przydzielony lokal zamienny spełnia warunki przewidziane przepisami.
Skarżąc powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Maria Sz. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę dyrektor K-wskiej Hodowli Roślin Ogrodniczych podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik K-wskiej Hodowli Roślin Ogrodniczych przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego, z którego wynika, że do rejestru przedsiębiorstw państwowych wpisana jest K-wska Hodowla Roślin Ogrodniczych, a jej organem założycielskim jest Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Przedsiębiorstwo to jest wielozakładowe i w jego skład wchodzi między innymi Stacja Hodowli Roślin w D.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Właściwość organów podejmujących decyzje w sprawach mieszkań funkcyjnych normował art. 55 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 14 poz. 84/, według którego decyzje w sprawach mieszkań funkcyjnych wydaje kierownik zakładu pracy, w którego dyspozycji pozostaje mieszkanie. Brzmienie art. 46 prawa lokalowego wskazuje, że zakład pracy musi być jednostką gospodarki uspołecznionej, zgodnie zaś z art. 33 par. 1 pkt 2 Kc jednostkami gospodarki uspołecznionej, posiadającymi osobowość prawną, są przedsiębiorstwa państwowe.
Rozstrzygnięcia zatem wymaga kwestia, co należy rozumieć przez pojęcie - "kierownik zakładu pracy, w którego dyspozycji pozostaje mieszkanie". Czy chodzi tu o zakład pracy jako jednostkę gospodarki uspołecznionej w postaci przedsiębiorstwa Państwowego, czy o zakład pracy jako jednostkę organizacyjną, wchodzącą w skład przedsiębiorstwa wielozakładowego.
Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. nr 24 poz. 122 ze zm./, podstawową jednostką organizacyjną gospodarki narodowej jest przedsiębiorstwo państwowe. Można zatem przyjąć, że dyrektor przedsiębiorstwa państwowego jest organem administracji gospodarczej stopnia podstawowego.
Występuje tu pewna analogia do sformułowania zawartego w ustawie z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych /Dz.U. 1975 nr 26 poz. 139 ze zm./, według której prezydenci miast, naczelnicy miast i gmin są terenowymi organami administracji państwowej stopnia podstawowego. Skoro tym ostatnim powierzono załatwianie, jako organom I instancji, spraw z zakresu prawa lokalowego, to należy przyjąć, iż te same kompetencje przysługują w zakresie lokali funkcyjnych organom administracji gospodarczej stopnia podstawowego, czyli dyrektorom przedsiębiorstw, a nie kierownikom poszczególnych jednostek wchodzących w skład przedsiębiorstwa.
Za rozwiązaniem takim przemawia także wzgląd na jednolitość praktyki co do organów przedsiębiorstwa, właściwych do orzekania w sprawie mieszkań funkcyjnych. ustaw o przedsiębiorstwach państwowych bowiem przewiduje w art. 27 elastyczną strukturę jednostek organizacyjnych wchodzących w skład przedsiębiorstwa, regulowaną indywidualnie statutem przedsiębiorstwa. W szczególności w przedsiębiorstwach wielozakładowych zakres praw i obowiązków zakładów może być różny, zależnie od charakteru ich działalności, warunków i potrzeb. Mogłoby się zatem zdarzyć, że występowałyby różnice w określaniu właściwości kierowników jednostek organizacyjnych wchodzących w skład nie tylko różnych przedsiębiorstw, lecz i tego samego przedsiębiorstwa.
Sytuacja taka, różnicująca pozycję strony, nie była zapewne instancją ustawodawcy, przeto wymienione przepisy należy interpretować w sposób dający równe szanse wszystkim najemcom lokali funkcyjnych. Rzecz bowiem ma także aspekt procesowy w zakresie odwołania od decyzji organu I instancji. Równość wobec prawa wymaga, by w identycznych sprawych orzekał jako organ odwoławczy taki sam organ. Nie do przyjęcia bowiem jest sytuacja, by odwołanie od decyzji kierownika przedsiębiorstwa niezróżnicowanego wewnętrznie rozpoznawał organ założycielski, a od decyzji wydanej w przedsiębiorstwie zróżnicowanym wewnętrznie - kierownik tego przedsiębiorstwa. Zaprezentowane wyżej stanowisko znajduje potwierdzenie w literaturze przedmiotu /zob. Henryk Piętka: Nie odwoływać się do zrzeszeń - Gazeta Prawnicza 1983 nr 17 str. 3/.
Z art. 33 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych wynika, że dyrektor zarządza przedsiębiorstwem i podejmie decyzje. Skoro stosunek łączący najemcę lokalu z wynajmującym jest stosunkiem cywilnoprawnym, to do skuteczności czynności prawnych podejmowanych przez wynajmującego, będącego jednostką gospodarki uspołecznionej, musi on posiadać osobowość prawną. Jak to wyżej wykazano, kwestia posiadania przez jednostki gospodarki uspołecznionej osobowości prawnej jest regulowana w art. 33 kodeksu cywilnego. Należy zatem przyjąć, że przez pojęcie "zakład pracy", użyte w art. 55 prawa lokalowego, należy rozumieć jednostki gospodarki uspołecznionej wymienione w art. 33 par. 1 Kc.
Konkludując, kierownik Stacji Hodowli Roślin Ogrodniczych, jako jednostki organizacyjnej przedsiębiorstwa nie był właściwy do wydania decyzji na podstawie art. 55 prawa lokalowego; organem właściwym natomiast był dyrektor K-wskiej Hodowli Roślin Ogrodniczych. zaskarżona decyzja zatem została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co wyczerpuje hipotezę art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny - nie będąc związany granicami skargi 8art. 206 Kpa/ - skargę uwzględnił i na podstawie art. 207 par. 1 i 3 Kpa orzekł, jak w sentencji.
O kosztach orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa.