Wyrok NSA oz. w Krakowie z 16 lutego 1994 r., SA/Kr 877/93

Teza

Mający służebność mieszkania może z mocy prawa przyjąć do swego mieszkania wybraną przez siebie osobę w celu prowadzenia gospodarstwa domowego /art. 301 par. 1 Kc/; gdy osoba ta zamieszka, to także z mocy prawa, bez zgody właściciela domu, zobowiązana jest do wykonania obowiązku meldunkowego w tym mieszkaniu /art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/, a organ meldunkowy obowiązany jest tej czynności dokonać.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Tadeusza J. na decyzję Wojewody (...) w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt czasowy trwający przeszło dwa miesiące i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Wojewody pięćdziesiąt tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Uzasadnienie

Tadeusz J. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego ostateczną decyzję z dnia 5 lutego 1993 r. znak SO. II-5110/3/93, wydaną z upoważnienia Wojewody (...) przez Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Wojewódzkiego w (...), utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 8 grudnia 1992 r. o odmowie zameldowania skarżącego na pobyt czasowy na okres przeszło 2 miesięcy w miejscowości K. nr 99. Jako podstawą materialnoprawną decyzji podano art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/.

W postępowaniu administracyjnym ustalono, że właścicielką działki zabudowanej budynkiem mieszkalnym w K. nr 99 była Anna T., która aktem notarialnym z dnia 27 sierpnia 1986 r., sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym w M., zbyła działkę umową darowizny na rzecz swojej wnuczki Doroty Ch., pozostawiając sobie jako dożywotnią służebność osobistą prawo korzystania z trzech izb domu mieszkalnego i połowy budynków gospodarczych. Dorota Ch. /obecnie S./ sprzedała darowaną jej nieruchomość aktem notarialnym z dnia 23 października 1991 r. Włodzimierzowi S. Zamieszkały z Anną T. bez zameldowania Tadeusz J. zwrócił się o zameldowanie w mieszkaniu Anny T. na okres przeszło 2 miesięcy, a - jak to później określa w podaniu - w zasadzie do śmierci Anny T., liczącej 89 lat, w celu opiekowania się nią. Po przesłuchaniu na rozprawie administracyjnej w dniu 5 listopada 1992 r. Włodzimierza S., Tadeusza J., Anny T. i Ryszarda G., zebraniu informacji z Komisariatu Policji, Rady Sołeckiej i Urzędu Gminy w S., Wójt Gminy K. decyzją z dnia 8 grudnia 1992 r. odmówił zameldowania Tadeusza J. na pobyt czasowy na okres przeszło 2 miesięcy w lokalu w K. nr 99, przyjmując, że nie wyraża na to zgody aktualny właściciel lokalu, to jest Włodzimierz S. Wprawdzie w lokalu tym mieszka Anna T., która wyraża zgodę na zameldowanie Tadeusza J., jednakże nie ma ona uprawnień do wyrażania takiej zgody, ponieważ nie jest właścicielką budynku. Zgodnie z art. 9 ust. 2 wymienionej wyżej ustawy niezbędna jest zgoda właściciela budynku Włodzimierza S. Organ II instancji decyzję tę utrzymał w mocy, w pełni podzielając argumenty Wójta Gminy K. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, do której dołączono odpis postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia 14 stycznia 1993 r. o ustanowieniu Tadeusza J. kuratorem w celu "sprawowania bezpośredniej opieki nad ułomną z powodu podeszłego wieku Anną T., w szczególności dokonywania zakupów, wykonywania prac w gospodarstwie domowym, towarzyszenia jej w wyjazdach poza miejsce zamieszkania", Tadeusz J. podkreśla niezwykle trudną sytuację osobistą Anny T., 89-letniej zniedołężniałej staruszki, szykanowanej przez Włodzimierza S. W odpowiedzi na skargę organ II instancji, powołując się na argumenty przytoczone w decyzji, wnosi o oddalenie skargi. Podaje także, iż Anna T., mająca prawo dożywotniego zajmowania lokalu, nie jest właścicielką ani zarządcą tego lokalu, wobec czego nie dysponuje uprawnieniami do potwierdzenia, kogo należy zameldować, gdyż jej uprawnienia w zakresie służebności lokalu mieszkalnego są niezbywalne. Uprawnienia takie przysługują właścicielowi /zarządcy/ budynku, a ten potwierdzenia odmówił.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem /art. 16 par. 2, art. 196 par. 1 Kpa/, Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł podzielić poglądów wyrażonych w zaskarżonej decyzji. Nie do przyjęcia jest stanowisko organu, iż o tym, kto ma mieszkać /być zameldowany/ w lokalu zajmowanym przez Annę T., ma decydować w obecnej sytuacji prawnej właściciel domu Włodzimierz S. Organ doskonale wie, że Anna T. korzysta z dożywotniej służebności osobistej, polegającej na prawie korzystania z trzech izb domu mieszkalnego i połowy budynków gospodarczych, co jednoznacznie wynika z par. 4 umowy darowizny, spisanej aktem notarialnym w Państwowym Biurze Notarialnym w M. w dniu 27 sierpnia 1986 r. Prawa tego nikt w postępowaniu administracyjnym nie kwestionował. Korzystając ze służebności mieszkania, Anna T. może przyjąć do mieszkania małżonka, dzieci małoletnie, a także inne osoby potrzebne jej przy prowadzeniu gospodarstwa domowego /art. 301 par. 1 Kc/.

Z akt sprawy wynika, że Tadeusz J. jest osobą, która 89-letniej Annie T. prowadzi gospodarstwo domowe, do czego zresztą jest zobowiązany postanowieniem Sądu Rejonowego w M. z dnia 14 stycznia 1993 r., który ustanowił go kuratorem dla Anny T. i nałożył na niego określone obowiązki z zakresu prowadzenia gospodarstwa domowego. Skoro zatem mający służebność mieszkania może z mocy prawa przyjąć do swego mieszkania wybraną przez siebie osobę w celu prowadzenia gospodarstwa domowego i osoba ta zamieszka, to także z mocy prawa, bez zgody właściciela domu, jest ona obowiązana do wykonania obowiązku meldunkowego w tym mieszkaniu /art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/, a organ meldunkowy obowiązany jest tej czynności dokonać.

Ponieważ organy odmówiły skarżącemu zameldowania /mimo że zabiegała o to także Anna T./, naruszając przez to prawo, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i art. 208 Kpa orzekł jak w sentencji.