Uzasadnienie
Naczelnik Gminy Ł. D., decyzją z dnia 25 kwietnia 1981 r. znak 2056/117/80/23/81, odmówił Annie K. wydanie aktu własności ziemi na parcele nr 461/1, 462 i 755 o łącznej powierzchni 0,3587 ha, położone we wsi Ł., a następnie na wniosek syna i córki Anny K., postanowieniem z dnia 8 marca 1983 r. znak 2056/15/83, wznowił postępowanie w tej sprawie, ponieważ wnioskodawcy, tj. Kazimierz K. i Maria Ł. nie brali udziału w postępowaniu uwłaszczeniowym ich matki. Jako podstawę prawną wznowienia Naczelnik Gminy podał art. 149 par. 1 i 2 Kpa oraz art. 145 par. 1 pkt 4 i 5 Kpa.
Po przeprowadzeniu dalszego postępowania, organ I instancji decyzją z dnia 31 maja 1983 r. uchylił własną decyzję wskazaną na wstępie, a Wojewoda Nowosądecki - po rozpatrzeniu odwołania dotychczasowego właściciela i posiadacza tego gospodarstwa rolnego, Tadeusza M. - utrzymał tę decyzję w mocy decyzją własną z dnia 1 sierpnia 1983 r. nr WBG-ON-4511/122/83. Na poparcie tej decyzji Wojewoda przypomniał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wznowione na wniosek dzieci Anny K., a odmowna decyzja uchylona, ponieważ w wyniku dodatkowego postępowania wyjaśniającego okazało się, że Anna K. była w dniu 4 listopada 1971 r. samoistnym posiadaczem spornej nieruchomości. O stwierdzeniu własności na jej rzecz jednak zadecyduje właściwy miejscowy sąd rejonowy.
W skardze na tę decyzję, wniesionej przez Tadeusza M., domagał się on stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Nowosądeckiego z dnia 1 sierpnia 1983 r., decyzji Naczelnika Gminy Ł. D. z dnia 31 maja 1983 r. oraz postanowienia o wznowieniu postępowania. Na poparcie tego wniosku skarżący zarzucił, że bak było podstaw do wznowienia postępowania choćby z tego powodu, że nie został zachowany termin miesięczny do złożenia takiego wniosku. Twierdził nadto, że Naczelnik Gminy Ł. D. nie jest obecnie uprawniony do wydawania merytorycznych decyzji w sprawach uwłaszczeniowych, a taką jest decyzja z dnia 31 maja 1983 r. Również Wojewoda Nowosądecki nie jest obecnie uprawniony do wydawania merytorycznych decyzji, a mimo to wydał decyzję z dnia 1 sierpnia 1983 r. Skarżący przypomniał również, że w myśl obowiązujących przepisów sprawa - po wznowieniu postępowania - przechodzi do sądów powszechnych.
Odpowiadając na skargę, Wojewoda Nowosądecki wniósł o jej oddalenie, gdyż - jego zdaniem - nie jest ona uzasadniona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Twierdzenie, iż niniejsza sprawa - po wznowieniu postępowania - "przechodzi do sądów powszechnych" skarżący oparł prawdopodobnie na treści art. 8 par. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. nr 11 poz. 81/, gdyż przepis ten stanowi między innymi, że sprawy o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego, nie zakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją terenowego organu administracji państwowej, przekazuje się niezwłocznie właściwym sądom. Skarżący jednak nie ma racji, jeśli przyjmuje, że przytoczony wyżej nakaz wyłącza kompetencję Wojewody do sprawdzenia, czy rzeczywiście zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania i ewentualnie do uchylenia poprzedniej decyzji /art. 149 par. 1 i 2 Kpa oraz art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa/.
Akceptacja tego poglądu wraz z twierdzeniem poprzedzającym, że Naczelnik Gminy nie był władny do wydania decyzji z dnia 31 maja 1983 r., którą uchylił własną decyzją o odmowie uwłaszczenia Anny K., prowadziłaby do wniosku, że przekazaniu do sądu powszechnego podlegają także sprawy zakończone decyzją ostateczną. Wniosek taki jednak jest nie do przyjęcia, gdyż nie znajduje podstawy w obowiązujących przepisach prawa.
Z art. 149 par. 2 Kpa wynika, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, które ma się zakończyć decyzją w odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy organ ten stwierdzi brak podstawy do jej uchylenia /art. 151 par. 1 pkt 1 Kpa/ albo decyzją uchylającą i nową decyzją rozstrzygającą o istocie sprawy /art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa/.
W tym wypadku Naczelnik Gminy uchylił swą dotychczasową decyzję, jednakże fakt ten nie oznacza jeszcze konieczności niezwłocznego przekazania sprawy sądowi powszechnemu w myśl wskazanego wyżej art. 8 par. 1 ustawy, gdyż od decyzji o uchyleniu wniesiono odwołanie, które - z braku innego unormowania w omawianej ustawie - musiał rozpoznać organ administracji II instancji w myśl art. 129 Kpa. I ponieważ taka decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy /art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa/, dopiero wtedy wystąpiła podstawa do niezwłocznego przekazania sprawy sądowi powszechnemu, gdyż w wyniku wznowienia postępowania i uchylenia decyzji dotychczasowej sprawa nie była jeszcze zakończona w dniu wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy. Jednocześnie należy stwierdzić, że - mimo pewnych nieprawidłowości - żadna z kwestionowanych decyzji nie jest decyzją merytoryczną, to znaczy nie orzeka o istocie sprawy, gdyż rozstrzygnięcie o nabyciu przez Annę K. własności spornych gruntów należy do sądu powszechnego.
W związku z tym trzeba wyjaśnić, że nie narusza prawa decyzja organu administracji państwowej wydana na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa, a nie zawierająca jednak rozstrzygnięcia o istocie sprawy, jeśli w wyniku wznowienia postępowania i uchylenia decyzji dotychczasowej sprawa o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego ma być przekazana sądowi powszechnemu stosownie do art. 8 par. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. nr 11 poz. 81/.
Przechodząc do oceny zgodności z prawem decyzji Wojewody, którą utrzymał on w mocy decyzję Naczelnika Gminy o uchyleniu decyzji dotychczasowej, należy stwierdzić, że nie może się ona ostać, gdyż sprawa nie została należycie wyjaśniona wbrew obowiązkowi z art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa. Organ II instancji bowiem nie zwrócił uwagi na brak wypowiedzi Naczelnika Gminy na temat wymaganego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania /art. 148 par. 1 Kpa/, ani też nie wyjaśnił bliżej, dlaczego dzieci Anny K. powinny były - jako strony - brać udział w postępowaniu o uwłaszczenie ich matki.
Nie wyjaśniono także, a nie uczynił tego także organ odwoławczy, co przemawia za przyjęciem przesłanki z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, przy uwzględnieniu powołanego już wyżej art. 148 par. 1 Kpa. Organ ten przeoczył przy tym, że postępowanie wznowiono nie na wniosek Anny K., jak podał w uzasadnieniu, lecz na wniosek jej dzieci, co wynika z treści postanowienia Naczelnika Gminy Ł. D. o wznowieniu postępowania w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów orzeczono, jak w sentencji, na mocy art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 oraz art. 208 Kpa.