Wyrok NSA oz. w Łodzi z 13 lipca 1995 r., SA/Ł 1297/94

Teza

Zagadnienie zastosowania szacunku oraz sposobu jego zastosowania dotyczy tylko nieudokumentowanych rachunkowo kosztów uzyskania przychodów. Instytucja szacunku jako specyficzna instytucja prawa podatkowego nie może być utożsamiona z instytucją oceny dowodów w rozumieniu art. 77 par. 1 Kpa. Przesłanką jest tu to, że organ podatkowy dysponuje wystarczającymi dowodami, by uznać zeznania podatnika za niewystarczające.

W przedmiotowej sprawie zarówno podatnik, jak i organ są przekonani, iż dowody te /samo zeznanie podatnika/ nie są wystarczające do ustalenia kosztów uzyskania przychodów. Nie oznacza to jednak, iż koszty nie powinny być w ogóle wzięte pod uwagę przy ustalaniu podstawy, skoro należą one do kategorii kosztów ustawowo potrącalnych i związane są w sposób niewątpliwy z racjonalnym prowadzeniem działalności gospodarczej lub wymaganiami odrębnych przepisów /odzież ochronna/, co wysoce uprawdopodobnia ich występowanie.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Artykuł 11 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych doczekał się szerokiego naświetlenia zarówno w doktrynie, jak orzecznictwie NSA, na co zresztą Skarżący się wielokrotnie powołuje.

Droga szacunkowego ustalenia podstawy obliczenia podatku - jak to już wielokrotnie wskazywano - dopuszczalna jest tylko wówczas, jeśli brakuje niezbędnych danych do ustalenia tej podstawy. W zakresie gdzie dane te istnieją i mogą być uznane za wiarygodny dowód w postępowaniu organ obowiązany jest je uwzględnić. Takie też stanowisko zajęła Podatkowa Komisja Odwoławcza przy Izbie Skarbowej w zakresie ustawowych kosztów uzyskania przychodu - udokumentowanych odpowiednimi rachunkami lub innymi zrównanymi z nimi dowodami. W tym zatem zakresie wbrew twierdzeniom Izby oraz Podatkowej Komisji Odwoławczej nie mieliśmy do czynienia z instytucją szacunku.

Zagadnienie zastosowania szacunku oraz sposobu jego zastosowania dotyczy tylko nieudokumentowanych rachunkowo kosztów uzyskania przychodów. Jak słusznie zważył NSA w wyroku z dnia 21 stycznia 1989 r. /SA/Ka 831/87/ - instytucja szacunku jako specyficzna instytucja prawa podatkowego nie może być utożsamiona z instytucją oceny dowodów w rozumieniu art. 77 par. 1 Kpa. Przesłanką jest tu to, że organ podatkowy dysponuje wystarczającymi dowodami, by uznać zeznania podatnika za niewystarczające.

W przedmiotowej sprawie zarówno podatnik jak i organ - są przekonane iż dowody te /samo zeznanie podatnika/ nie są wystarczające do ustalenia kosztów uzyskania przychodów. Nie oznacza to jednak, iż koszty nie powinny być w ogóle wzięte pod uwagę, przy ustalaniu podstawy, skoro należą one do kategorii kosztów ustawowo potrącalnych i związane są w sposób niewątpliwy z racjonalnym prowadzeniem działalności gospodarczej lub wymaganiami odrębnych przepisów /odzież ochronna/ co wysoce uprawdopodobnia ich występowanie.

Właśnie w tym zakresie zachodzi konieczność ustalenia wydatków w drodze szacunkowej- co nakłada na organ obowiązek, a zarazem nadaje mu uprawnienie do ustalenia ich w sposób maksymalnie zbliżony do kosztów rzeczywiście poniesionych, ponieważ kosztów rzeczywiście poniesionych nie można było i nie da się ustalić.

Mając powyższe na względzie oraz działając na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i pkt 3, a w zakresie kosztów na podstawie art. 208 Kpa. - Sąd orzekł jak w sentencji.