Uzasadnienie
Pani Pelagia B. zamieszkała w S. zwróciła się 16 sierpnia 1993 r. do Burmistrza Miasta i Gminy S. o umorzenie zaległości podatkowej w wysokości 13 mln zł z tytułu podatku od spadków i darowizn /nabycie w drodze zasiedzenia nieruchomości wraz z domkiem, w którym zamieszkuje samotnie od wielu lat/. Wskazuje we wniosku na ciężką sytuację materialną emerytki, która po 40 latach pracy uzyskuje emeryturę 1.950.000 zł.
Decyzją z dnia 26 sierpnia 1993 r. Zarząd Gminy i Miasta S. wyraził zgodę na rozłożenie należności na 24 raty /ze względu na trudną sytuację finansową podatniczki/.
W odwołaniu z dnia 3 września 1993 r. Pelagia B. zwraca się ponownie do Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa Ł. o umorzenie podatku, powołując się na ciężką sytuację finansową i osobistą.
Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa Ł. decyzją z 1 marca 1994 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa - a do tego jedynie kryterium sprowadzają się uprawnienia Kolegium w przedmiotowej sprawie.
Decyzja bowiem Zarządu Miasta i Gminy S. wydana została na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1990 r. o dochodach gmin i zasadach ich subwencjonowania w latach 1991-1993 oraz o zmianie ustawy o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 89 poz. 518 ze zm./. W przedmiotowej sprawie Zarząd uznał w trybie art. 31 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, iż nie należy umorzyć zaległości podatkowej. Nadto Kolegium stwierdza, iż Pelagia B. nie jest osobą samotną, ma bowiem dwoje dzieci, które powinny pomóc jej w spłaceniu rozłożonej na raty należności podatkowej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 1994 r.
Pelagia B. nie przywołuje nowych argumentów prawnych i faktycznych ponad podniesione we wniosku i odwołaniu. Także zdawkowa odpowiedź na skargę Kolegium Odwoławczego ogranicza się do stwierdzenia, iż nabywająca w drodze zasiedzenia nieruchomość Skarżąca musiała liczyć się z obowiązkiem zapłacenia podatku, zaś rozłożenie należności na 24 raty jest adekwatne do jej trudnej sytuacji materialnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy bowiem w I-szym rzędzie zważyć, iż treścią wniosku P. Pelagii B. do organu I-instancyjnego była żądanie umorzenia zaległości podatkowej w całości, nie zaś jej rozłożenie na raty. Organ ten, Zarząd Gminy i Miasta S. nie tylko nie ustosunkował się do żądania Skarżącej poprzez rozstrzygnięcie w tym zakresie sprawy w drodze decyzji administracyjnej /art. 104 Kpa/, lecz nadto bez wniosku podatnika, a więc oczywistym naruszeniem brzmienia art. 22 ust. 1 ustawy z dnia dna 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ - wydał decyzję w przedmiocie rozłożenia należności podatkowej na 24 raty.
Decyzja zatem Zarządu Gminy i Miasta S. wydana została bez podstawy prawnej, co stanowi przesłankę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2, zdanie pierwsze Kpa.
Jeśli zaś chodzi o decyzję Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa Ł. - to zgodnie z art. 81 ust. 1 Ustawy o samorządzie terytorialnym - Kolegium to jest organem odwoławczym, II-instancyjnym. Przepisy tej ustawy określają właściwość instancyjną, zwaną także niekiedy funkcjonalną organów. Oznacza to, iż organ odwoławczy - zgodnie z art. 20 Kpa nie może działać w zakresie właściwości przyznanej zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o dochodach gmin i ich subwencjonowaniu /przytoczonej wyżej/ zarządowi gminy - tak jak organ I-instancyjny.
Treścią natomiast rozstrzygnięcia Kolegium Odwoławczego było ustosunkowanie się do wniosku Pelagii B. o umorzenie zaległości podatkowej zarówno w zakresie oceny zajścia wypadków społecznie uzasadnionych w rozumieniu art. 31 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, jak i kwestie zakresu zastosowania instytucji swobodnego uznania organu z umorzeniem tym związanej.
Tym samym decyzja ta została wydana z naruszeniem właściwości rzeczowej, a także z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 1 i 2 Kpa zdanie drugie.
Ukształtowana już, wieloletnia linia orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, iż zachodzą w takich razach przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości organów I-szej instancji oraz organów odwoławczych.