Wyrok NSA oz. w Łodziz 12 listopada 1996 r., sygn. akt SA/Ł 1943/95

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

1. Zamiana, zgodnie z art. 155 par. 1 Kc /do właściwego spółdzielczego prawa do lokalu - w zw. z art. 245 par. 1 Kc/ jest jednym z prawnych sposobów /form/ przeniesienia własności - to jest nabycia, o którym mowa w poz. 3 załącznika Nr 1 do rozporządzenia z dnia 11 stycznia 1994 r. w sprawie określenia list usług podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w wysokości 7 procent, usług zwolnionych od tego podatku oraz towarów i usług do których nie mają zastosowania zwolnienia podatkowe /Dz.U. nr 5 poz. 20/.

Zgodnie z art. 603 Kc przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie do przeniesienia własności innej rzeczy.

W analizowanej sprawie art. 603 Kc będzie miał zastosowanie w związku z art. 155 par. 1 Kc czy też art. 245 par. 1 Kc.

Z uwagi na powyższe unormowania jak i najbardziej podstawową zasadę prawną, że nikt nie może rozporządzić prawem jeżeli nie posiada ku temu adekwatnego do danej czynności tytułu prawnego dla skutecznej zamiany, o którą co do opodatkowania usługi notarialnej toczy się spór, niezbędne jest by strony umowy, tak jak w sprawie niniejszej: dysponowały własnościowym prawem do lokalu spółdzielczego i prawem własności nieruchomości z domem mieszkalnym.

Zgodnie zaś z zapisem negatywnego warunku przewidzianego w końcowej części poz. 3 przywoływanego wielokrotnie załącznika powyższy stan faktyczno-prawny uniemożliwia opodatkowanie usługi notarialnej w zakresie analizowanej umowy stawką 7 procent w podatku VAT.

Za wnioskiem tym przemawiają też dwa dodatkowe argumenty:

1/ przepis poz. 3 interpretowanego załącznika należy wykładać ściśle - bez wykładni rozszerzającej. Opodatkowanie niższe od powszechnie przyjętej stawkę stanowi bowiem swoistą formę ulgi podatkowej stanowiącą wyłom od konstytucyjnej zasady równości wobec prawa w tym i równości oraz powszechności opodatkowania, 2/ ratio legis analizowanego przepisu polegało na zmniejszeniu obciążeń finansowych osób, które nie dysponują wymienioną w nim substancją mieszkaniową, co do umowy zamiany nie może mieć zastosowania.

Z powyższego wynika następujący wniosek:

Usługa notarialna dotycząca umowy nabycia przez zamianę nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w wysokości 7 procent, jeżeli przed przystąpieniem do umowy nabywca nie jest właścicielem innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość ani też nie dysponuje spółdzielczym prawem do lokalu mieszkalnego.

W rozpoznawanej sprawie zawarta została umowa zamiany spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu na nieruchomość z domem mieszkalnym.

Nabywca nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym dysponował więc przed zamianą własnościowym spółdzielczym prawem do lokalu mieszkalnego, co uzasadniało opodatkowanie usługi notarialnej dotyczącej umowy zamiany według stawki 22 procent.

2. Podzielając w części jak powyżej poglądy prawne organów podatkowych i nie kwestionując korekty podatku należnego z urzędu podnieść jednak należy, że zastosowanie do skarżącej konsekwencji wynikających z art. 27 ust. 5 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług nie było uzasadnione.

Z akt nie wynika, by skarżąca niezaewidencjonowała analizowanej powyżej usługi notarialnej, co według. ekspressis verbis brzmienia przytoczonego w zdaniu poprzednim przepisu jest warunkiem niezbędnym do jego zastosowania.

Posłużenie się przez podatnika stawką 7 procent zamiast należnej stawki 22 procent podatku od towarów i usług nie jest równoznaczne z niezaewidencjonowaniem opodatkowanego obrotu i nie uzasadnia zastosowania do podatnika rygorów art. 27 ust. 5 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, jeżeli obrót ów został zaewidencjonowany.

W kontekście wykładanego przepisu art. 27 ust. 5 pkt 1 należy wyrazić pogląd, że nie ma racjonalnego uzasadnienia zrównanie sytuacji podatnika, który w ogóle nie ewidencjonuje sprzedaży z podatnikiem ewidencjonującym sprzedaż, nie dokonującym tego wadliwie - tak jak w sprawie niniejszej na skutek błędnego określenia stawki podatku z powodu niewłaściwego zastosowania mogącego sprawiać kłopoty interpretacyjne przepisu podatkowego.

Z uwagi na powyższe nietrafne i nieuzasadnione zastosowanie art. 27 ust. 5 pkt 1 ustawy o VAT, z mocy art. 206, art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i art. 208 Kpa w zw. z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję umożliwiając tym Izbie Skarbowej należyte skorygowanie postępowania w sprawie.