Wyrok NSA oz. w Łodzi z 21 lutego 1996 r., SA/Ł 2994/94

Teza

Art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2 i art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431/ tworzą normę prawną w myśl, której obowiązek podatkowy w podatku rolnym ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących w dniu 1 stycznia roku podatkowego właścicielami lub samoistnymi posiadaczami obszaru użytków rolnych, lasów i gruntów leśnych, gruntów pod stawami oraz gruntów pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 1 ha przeliczeniowy.

Art. 3 ust. 3 rozciąga obowiązek podatkowy właścicieli i posiadaczy samoistnych w podatku rolnym na posiadaczy zależnych, ale tylko wówczas, gdy są oni osobami prawnymi oraz państwowymi jednostkami organizacyjnymi nie mającymi osobowości prawnej.

Jedność gospodarcza pewnego areału, która umożliwia osiągnięcie normy obszarowej z art. 1 ust. 2 nie zmienia i nie sanuje odmienności tytułów prawnych do posiadania poszczególnych, połączonych części gruntu.

Tak więc połączenie w hipotetyczną całość gospodarczą przez osobę nie wymienioną w art. 3 ust. 3 dla osiągnięcia normy obszarowej z art. 2 ust. 2 działek użytkowych z tytułu prawa własności i z tytułu posiadania zależnego - dzierżawy - nie tworzy obowiązku podatkowego w rozumieniu art. 3 ust. 1 analizowanej ustawy o podatku rolnym.

Sentencja

Po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 1996 r. sprawy ze skargi A. Ch. na decyzję Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym w P. T. z dnia 4 października 1994 r. (...) w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 1994 rok - oddala skargę.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 19 lipca 1994 r. Wójt gminy Rz. ustalił - w stosunku do p. A. Ch. - zwanego dalej skarżącym podatek od nieruchomości w ogólnej kwocie 2.699.000 zł. za rok 1994.

Po odwołaniu skarżącego decyzją z dnia 4 października 1994 r. Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym w P. T. decyzję tę utrzymało w mocy.

Sporny podatek ustalony został od:

• 7.600 m2 - za cały rok podatkowy
• 33 m2 powierzchni użytkowej budynku "wykorzystanego na cele mieszkalne" - za cały rok podatkowy
• 1.327 m2 powierzchni użytkowej budynków gospodarczych - za 4 miesiące, tj. do czasu, gdy budynki te stały się "związane z gospodarstwem rolnym" w związku z nabyciem przez podatnika w dniu 7 kwietnia 1994 r. dodatkowych gruntów o powierzchni 0,69 ha.

Ograny podatkowe - argumentując szeroko - nie uznały roszczeń skarżącego o opodatkowanie go podatkiem rolnym w miejsce zastosowanego podatku od nieruchomości.

Skarżący był właścicielem działki o powierzchni 0,76 ha. 5 lipca 1993 r. wydzierżawił dodatkowo 0,69 ha, które nabył na własność 7 kwietnia 1994 r..

Skarżący uważa, że całość użytkowanej przezeń ziemi winna w 1994 roku być opodatkowana podatkiem rolnym - niezależnie od prawa własności poszczególnych działek. Organy podatkowe wysnuwają z tego stanu faktycznego stanowisko odmienne.

Stanowiska i argumenty stron nie zmieniły się od wyżej opisanych ani w skardze, ani też w udzielonej na nią odpowiedzi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie jest zasadna.

Stan faktyczny sprawy jest niesporny.

Odniesienia wymaga tylko stan prawny sprawy. Opodatkowanie podatkiem rolnym nie było w 1994 r. możliwe. Do 7 kwietnia 1994 r. skarżący był właścicielem jedynie 0,76 ha gruntu a więc mniej aniżeli wymaga tego norma obszarowa ustanowiona w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431/.

Przepisem podstawowym dla opodatkowania podatkiem rolnym - konstytuującym ten podatek - jest art. 3 wzmiankowanej ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.

Z ustępu 1 tejże normy wynikają jednoznacznie, że podatek ten ciąży na osobach fizycznych będących w dniu 1 stycznia roku podatkowego właścicielami lub posiadaczami samoistnymi gospodarstw rolnych. jako już się rzekło gospodarstwo rolne winno między innymi spełniać przesłankę powierzchni przekraczającej 1 ha. Że do osób fizycznych niezbędny jest wymóg własności użytkowanej gospodarczo ziemi wskazuje jednoznacznie wspólne odczytanie ustępu 1 i 3 przywołanego przepisu art. 3 ustawy o podatku rolnym.

Ust. 3 tegoż przepisu wskazuje bowiem do jakich podmiotów wystarczający jest wymóg posiadania zależnego gruntu, aby mógł on dla potrzeb podatkowych wchodzić w skład gospodarstwa rolnego /dzierżawa tworzy postać posiadania zależnego/.

Hipoteza art. 3 ust. 3 nie obejmuje swym zasięgiem posiadania zależnego osób fizycznych.

Art. 1 analizowanej ustawy jest przepisem najogólniejszym wskazującym głównie na pewne przesłanki gospodarcze, którym musi odpowiadać przedmiot opodatkowania. Prawnie obowiązek podatkowy tworzy art. 3 ust. 1 z pewnymi modyfikacjami art. 3 ust. 3.

Art. 1 ust. 1, art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1 i art. 3 ust. 3 ustawy o podatku rolnym tworzą więc normę prawną w myśl której obowiązek podatkowy w podatku rolnym ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących w dniu 1 stycznia roku podatkowego właścicielami lub samoistnymi posiadaczami obszaru użytków rolnych, lasów i gruntów leśnych, gruntów pod stawami oraz gruntów pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 1 ha przeliczeniowy.

Art. 3 ust. 3 rozciąga obowiązek podatkowy właścicieli i posiadaczy samoistnych w podatku rolnym na posiadaczy zależnych, ale tylko wówczas, gdy są oni osobami prawnymi oraz państwowymi jednostkami organizacyjnymi nie mającymi osobowości prawnej.

Jedność gospodarcza pewnego areału, która umożliwia osiągnięcie normy obszarowej z art. 1 ust. 2 nie zmienia i nie sanuje odmienności tytułów prawnych do posiadania poszczególnych, połączonych części gruntu. Tak więc połączenie w hipotetyczną całość gospodarczą przez osobę nie wymienioną w art. 2 ust. 3 dla osiągnięcia normy obszarowej z art. 1 ust. 2 działek użytkowanych z tytułu prawa własności i z tytułu posiadania zależnego - dzierżawy - nie tworzy obowiązku podatkowego w rozumieniu art. 3 ust. 1 analizowanej ustawy o podatku rolnym.

Roszczenie skarżącego o opodatkowanie użytkowanych przezeń gruntów w 1994 r. podatkiem rolnym w myśl przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym nie było więc uzasadnione.

Zważywszy natomiast na powyższe jak i na art. 6 ust. 3 i art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ opodatkowanie podatkiem od nieruchomości budynków gospodarczych do czasu, w którym skarżący stał się właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 1 ha i zwolnienie od tego podatku od 1 maja 1994 r. /7 kwietnia 1994 r. zakup dzierżawionej dotąd części gruntu/ było trafne.

Zakup ów nie może jednak objąć konstrukcją podatku rolnego gruntów skarżącego, albowiem obowiązek podatkowy w podatku rolnym ocenia się, jak już pisano na pierwszy dzień roku podatkowego - w sprawie niniejszej - 1 stycznia 1994 r.

Z tych wszystkich względów zważywszy na nieadekwatność skargi do obowiązującego stanu prawnego Sąd orzekł o jej oddaleniu.