Teza
- Art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ stanowi, iż wydatki dokonywane są w granicach uchwalonych przez radę gminy.
Niewątpliwie uchwalenie kwoty rezerwy oznacza właśnie owe granice do dokonywania wydatków poprzez dysponowanie rezerwą.
- Dysponowanie rezerwą ogólną nie jest instytucją uchwalania budżetu lub uchwalania jego zmian, lecz instytucją stanowiącą integralny składnik pojęcia wykonywania budżetu, zatem z mocy art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie terytorialnym kompetencje w tym zakresie przypadają wyłącznie zarządowi i nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięć rady gminy w trybie art. 47 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe /t.j. Dz.U. 1993 nr 72 poz. 344/.
- Z art. 51 ust. 1 i art. 60 ustawy o samorządzie terytorialnym wynika, iż przez "wydatki nieprzewidziane" należy rozumieć takie wydatki, których nie dało się przewidzieć w okresie uchwalania budżetu /art. 4 ust. 2 prawa budżetowego/.
Chodzi tu zatem o dysponowanie rezerwą tylko na takie zadania, których przy uwzględnieniu stanu prawnego, obowiązującego w chwili uchwalania budżetu oraz nakazu prawidłowego planowania wydatków przez zarząd /art. 60 ustawy o samorządzie terytorialnym/ z uwzględnieniem zasady powszechności planu /art. 51 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym/ nie można było przewidzieć.
- Jednak także przy dysponowaniu rezerwą uwzględniony musi być porządek ustrojowy wydatków gminy, a zwłaszcza pierwszeństwo wydatków na zadania obligatoryjne, zaś w dalszej kolejności pozostałych wydatków na zadania własne, przed wszelkimi pozostałymi.
Jeśli zaś chodzi o nowe jakościowo zadania, pojawiające się w trakcie roku, to z rezerwy ogólnej mogą być sfinansowane tylko te, których nie można było przewidzieć w okresie uchwalania budżetu i po uwzględnieniu pierwszeństwa wydatków przesądzonych w ustawie o samorządzie terytorialnym. Dysponowanie rezerwą nie jest bowiem formą korygowania uchwały budżetowej rady gminy, lecz jej wykonywania.
- Dysponowanie rezerwą ogólną przez zarząd jest jedną z tych czynności związanych z wykonywaniem budżetu, które dla swej ważności wymagają odpowiedniej formy prawnej - uchwały zarządu z uzasadnieniem odnoszącym się do kryteriów legalnych jej wykorzystania. W takim także zakresie podlegają one kontroli rady gminy oraz kontroli Regionalnej Izby Obrachunkowej.
- Dysponowanie rezerwą celową przez zarząd gminy jest również instytucją wykonywania budżetu, nie zaś jego uchwalania, lub uchwalania zmian. W związku z tym nie może ono być przedmiotem rozstrzygnięć rady gminy w trybie art. 47 prawa budżetowego, ponieważ z mocy prawa stanowi kompetencję zarządu.
- Określenie celowości nastąpić może dwojako, albo poprzez umieszczenie rezerw w dziale odpowiadającym podstawowym dziedzinom działalności jako najwyższej podziałce klasyfikacyjnej budżetowej w gminie, tak by z nazwy działu wynikał cel przeznaczenia rezerwy, albo poprzez umieszczenie w dziale "rozliczenia różne" w przypadku utworzenia takiej rezerwy celowej, która ma przeznaczenie ogólne - na wydatki znajdujące się we wszystkich pozostałych działach budżetu /np. rezerwa inwestycyjna/.
- Upoważnienie, którego może udzielić rada gminy na rzecz zarządu do dokonywania określonych zmian w budżecie nie nosi znamion delegacji kompetencji. W art. 47 prawa budżetowego mowa jest bowiem o upoważnieniu do dokonywania określonych zmian w budżecie w danym roku obowiązującym. Przez co należy rozumieć, iż upoważnienie owo może dotyczyć zmian określonych rodzajowo, lub też zmian dokonywanych w pewnym okresie - jednak zawsze w odniesieniu do konkretnego, obowiązującego już budżetu.
Te znamiona konkretyzacji, powodują iż upoważnienie owo nie może być udzielone w trybie przepisów gminnych powszechnie obowiązujących. Skutkuje ono tym, iż upoważniony przez radę zarząd działa w imieniu rady i na jej rachunek.