Wyrok NSA oz. w Łodzi z 19 kwietnia 1996 r., SA/Ł 742/95

Teza

Art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ mówi wprawdzie o "ustalaniu", lecz jedynie podstawy obliczenia podatku, co nie jest i nie może być uznane za przesądzające dla zasad powstawania samego zobowiązania podatkowego.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

W przedmiotowej sprawie na podstawie art. 11a ustawy z 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 191 ze zm./ oraz par. 28 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od osób fizycznych oraz nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, ulg, zwolnień i trybu płatności tego podatku /Dz.U. nr 38 poz. 165/ podatnicy zobowiązani byli wpłacać zaliczki miesięczne na podatek oraz rozliczać się sami z tytułu tego podatku. Tym samym spełnione zostały znamiona art. 5 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Niewymienienie tego przepisu w podstawie prawnej decyzji Urzędu Skarbowego w S. nie może zostać uznane za naruszenie kwalifikujące tę decyzję oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Izby Skarbowej w S. do stwierdzenia nieważności. Należy bowiem zważyć, iż art. 11 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych mówi wprawdzie o "ustalaniu", lecz jedynie podstawy obliczenia podatku - co nie jest i nie może być uznane za przesądzające dla zasad powstawania samego zobowiązania podatkowego. Zasady powstawania zobowiązań podatkowych określone zostały bowiem w art. 5 ustawy w zbiegu z przepisami materialnego prawa podatkowego - określającymi sposób powstania zobowiązania w poszczególnym podatku.

W przeciwnym razie art. 11 ustawy służyłby swoistemu "nagradzaniu" podatników u których brak jest danych niezbędnych do ustalenia podstawy. Ustalenie podstawy jest tylko jednym z elementów podatkowego stanu faktycznego, którego efektem końcowym jest przesądzenie o wysokości, terminie i sposobie wykonania zobowiązania podatkowego.

Przechodząc z kolei do następnych zarzutów skargi stwierdzić należy, iż zarówno organ I instancji, jak i Izba Skarbowa w uzasadnieniu decyzji nie wyodrębniły wyraźnie przesłanek przejścia do metody szacunkowej z braku danych niezbędnych do ustalenia podstawy obliczenia, ale przesłanki te wynikają z argumentów przytoczonych w tych uzasadnieniach. Chodzi tu o niekwestionowane przez skarżących zjawisko występowania rachunków dla których zastosowano tę samą numerację. Wskazuje to, iż dowody sprzedaży i zakupów zgromadzone w sprawie nie obejmują całokształtu działalności gospodarczej podatników. Brak było zatem danych pozwalających ustalić podstawę, gdyż dla potrzeb art. 11 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych chodzi o dane obejmujące całość obrotu /dane niezbędne dla ustalenia podstawy/.

Ustalenie podstawy opodatkowania metodą szacunkową nie oznacza dowolnego doboru środków dowodowych i dowolnej ich oceny - podstawy do jej rzeczywistej wysokości /wyrok NSA z dnia 17 stycznia 1985 r. SA/Kr 1191/85/. Wybór metody nie podlega kontroli sądowej, lecz jej wynik w postaci ustalenia obrotu /wyrok NSA z dnia 29 marca 1990 r. SA/Gd 1439/89/.