Wyrok NSA oz. w Lublinie z 10 marca 1994 r., SA/Lu 1021/93

Teza

Dostarczenie lokalu zamiennego, o jakim mowa w art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe, oznacza oddanie do dyspozycji określonego - indywidualnego lokalu odpowiadającego wymogom art. 6 tej ustawy.

Uzasadnienie

Burmistrz Miasta i Gminy w S. na podstawie art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 34 poz. 198 ze zm./, art. 10 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. prawo lokalowe, par. 1 ust. 1, par. 4 ust. 1 i par. 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie czynszów najmu za lokale mieszkalne i użytkowe /Dz.U. nr 40 poz. 230 ze zm./ oraz art. 104 Kpa, ustalił wynagrodzenie miesięczne za korzystanie z lokalu gminy Ł. przez Krystynę P. Według motywów tej decyzji - do rozpoznania sprawy niniejszej, postanowieniem Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa T. z dnia 28 sierpnia 1992 r., wyznaczony został Burmistrz Gminy i Miasta S. Lokal zajmowany od 1970 r. przez Krystynę P. przydzielony jej został przez Powiatowy Inspektorat Melioracji Wodnych jako mieszkanie służbowe. Po przejęciu budynku, w którym mieści się ten lokal, przez Urząd Gminy Ł., pomiędzy tym Urzędem a Krystyną P. zawarta została w dniu 7 czerwca 1983 r. umowa najmu i z jej par. 2 wynika, iż zawarto ją na czas trwania stosunku pracy najemczyni u wynajmującego. Zatrudnienie Krystyny P. w charakterze starszego inspektora ds. melioracji i łąkarstwa w Urzędzie Gminy Ł. trwało od 1 października 1982 r. do 31 sierpnia 1990 r. Od 1 września 1990 r. Krystyna P. przeszła do pracy do Urzędu Rejonowego w S. gdzie pracuje dotychczas. Utraciła ona prawo do zajmowania przedmiotowego lokalu, ponieważ została jej wypowiedziana umowa najmu ze skutkiem na dzień 30 kwietnia 1992 Przysługuje jej jednak prawo do lokalu zamiennego na podstawie art. 57 ust. 3 pkt 2 prawa lokalowego. Obowiązkiem wynajmującego na mocy tego przepisu jest dostarczenie lokalu zamiennego, który winien odpowiadać warunkom określonym w art. 6 tego prawa. Lokal taki nie został dostarczony najemczyni przez wynajmującego. Wprawdzie Wójt Gminy Ł. wskazał najemczyni kilka lokali w miejscowościach ościennych, które może ona wynająć od ich właścicieli, lecz informacji tej nie można uznać za dostarczenie lokalu zamiennego w rozumieniu art. 57 ust. 5 prawa lokalowego.

W sytuacji tej, mimo że Krystyna P. zajmuje przedmiotowy lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, jednak brak jest uzasadnienia, aby ustalać od niej wynagrodzenie za korzystanie z tego lokalu w podwyższonej wysokości według zasad określonych art. 17 ust. 1 prawa lokalowego w związku z par. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie czynszów za lokale mieszkalne i użytkowe, gdyż przepisy te nie odnoszą się do osób uprawnionych do otrzymania lokalu zamiennego.

Z tego względu wynagrodzenie za korzystanie z przedmiotowego lokalu przez Krystynę P. ustalono w sposób następujący:

• stawka bazowa za 1 m2 powierzchni użytkowej w świetle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 1992 r. /Dz.U. nr 36 poz. 153/ wynosi - 1.200 zł;
• czynniki dodatkowe podwyższające stawkę bazową za wyposażenie lokalu w:

1. wc o 30 procent, tj. 360 zł,
2. łazienkę o 30 procent, tj. 360 zł.

Razem należne wynagrodzenie za 1 m2 powierzchni użytkowej wynosi 1.920 zł, a skoro lokal ten ma powierzchnię użytkową 80,48 m2, to korzystająca z niego Krystyna P. ma obowiązek świadczyć za jego użytkowanie 154.522 zł miesięcznie.

Pozostałe wydatki związane z korzystaniem z tego lokalu /wywóz nieczystości, opłata za wodę, energię elektryczną itp./ ponoszone są przez Krystynę P. Wójt Gminy t. w odwołaniu od tej decyzji wniósł o jej uchylenie i ustalenie wynagrodzenia za korzystanie z tego lokalu przez Krystynę P. w wysokości 550.500 zł miesięcznie. Według motywów odwołania lokal przedmiotowy wyposażony jest w centralne ogrzewanie i przez to stawka bazowa z tego tytułu podlega podwyższeniu o 30 procent, czyli o dalsze 360 zł, a zatem za 1 m2 powierzchni użytkowej tego lokalu wynagrodzenie należy się w kwocie 2.280 zł, a za cały lokal 183.500 zł. Kwota ta winna być podwyższona o 200 procent, tj. do 550.500 zł na podstawie art. 17 ust. 1 prawa lokalowego oraz par. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie czynszów za lokale mieszkalne i użytkowe, ponieważ Krystyna P. korzysta z tego lokalu bez tytułu prawnego i nie poczyniła żadnych kroków w celu przekwaterowania się do zaproponowanych jej lokali zamiennych.

Burmistrz Gminy i Miasta w S. po wniesieniu powyższego odwołania, postanowieniem z dnia 18 marca 1993 r. na podstawie art. 113 par. 1 Kpa, dokonał z urzędu sprostowania oczywistej omyłki w decyzji z dnia 22 lutego 1993 r. przez wpisanie, zamiast kwoty 1.920 zł, kwoty 2.280 zł za 1 m2 powierzchni użytkowej lokalu, a za korzystanie z całego lokalu, zamiast kwoty miesięcznie 154.522 zł, kwoty 183.484 zł. Od postanowienia tego strony nie składały zażalenia.

Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Jako podstawę prawną tej decyzji powołano art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe, par. 4 i par. 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie czynszów najmu za lokale mieszkalne i użytkowe.

W motywach tej decyzji podniesiono, że po uwzględnieniu postanowienia organu I instancji z dnia 18 marca 1993 r. wysokość wynagrodzenia za korzystanie z przedmiotowego lokalu przez Krystynę P., zaskarżoną decyzją została ustalona prawidłowo. Nie może być natomiast wynagrodzenie to podwyższone o 200 procent, ponieważ odwołujący zobowiązany jest do dostarczenia Krystynie P. lokalu zamiennego. Z tego obowiązku się nie wywiązał, a ciąży on na nim z mocy art. 47 ust. 5 prawa lokalowego. Złożenie propozycji lokalu zamiennego zainteresowanej, by ona go wynajęła od jego właściciela nie jest równoznaczne z dostarczeniem jej takiego lokalu.

W skardze na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wójt Gminy t. wniósł o jej uchylenie, jak też o uchylenie decyzji organu I instancji.

W ocenie skarżącego, skoro na piśmie zaproponował do wyboru kilka lokali zamiennych, a Krystyna P. odmówiła ich przyjęcia, to zaistniały podstawy do tego by wynagrodzenie za korzystanie z tego lokalu świadczyła ona w stawce o 200 procent wyższej. Do świadczenia takiej stawki została ona wezwana przez skarżącego i - zgodnie z art. 20 ust. 2 prawa lokalowego - przysługiwało jej od tego wezwania prawo wniesienia powództwa o ustalenie, że należność w całości lub części nie istnieje. Powództwa takiego Krystyna P. nie wniosła i wskutek tego otrzymany przez nią wykaz zaległych należności stał się tytułem egzekucyjnym. Z treści art. 19 i art. 20 prawa lokalowego wynika bowiem, że spór co do wysokości należności winien rozpatrywać sąd.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Najdalej idącym zarzutem skargi jest, że spory na tle wysokości czynszu oraz wynagrodzenia za korzystanie z lokalu bez tytułu prawnego uprawnione są rozpoznawać sądy. Zarzut ten jest bezzasadny, bowiem art. 18 prawa lokalowego wprost stanowi, że spory z tego zakresu rozstrzygane są w postępowaniu administracyjnym wydaną decyzją kończącą to postępowanie.

Fakt wezwania przez skarżącego Krystynę P., by uiściła czynsz przez niego żądany nie dowodzi jeszcze, iż wezwanie to stało się tytułem egzekucyjnych wobec nie wniesienia przez zobowiązaną powództwa o ustalenie nie istnienia należności lub istnienia jej w mniejszej wysokości. Wykaz zaległych należności wraz z upomnieniem o ich zapłatę może stać się tytułem egzekucyjnym w następstwie nie wniesienia przez zobowiązanego powództwa, o którym mowa w art. 20 ust. 2 prawa lokalowego, jeśli pomiędzy stronami bezsporna jest wysokość czynszu lub wynagrodzenia według stawek określonych przez Radę Ministrów. Jeśli bowiem istnieje w tym zakresie spór między stronami, to do czasu jego prawomocnego rozstrzygnięcia nie ma możliwości sporządzenia wykazu zaległych należności. Takie rozumienie przepisów art. 19 i art. 20 prawa lokalowego, jak czyni to skarga, powodowałoby zbędność art. 18 tego prawa, bo wynajmujący zawsze według własnej oceny sporządzałby wykaz należności względem najemcy i jeśli ten nie broniłby się wspomnianym już powództwem, to wykaz ten stawałby się tytułem egzekucyjnym. Poza tym gdyby nawet podzielić pogląd skargi, to w przypadku wniesienia powództwa tu omawianego przez zobowiązanego i istnienia pomiędzy stronami sporu co do wysokości czynszu lub wynagrodzenia, ustalonych według stawek określonych przez Radę Ministrów, sąd - w świetle art. 18 prawa lokalowego - nie mógłby tego sporu rozstrzygnąć wobec niedopuszczalności drogi sądowej /art. 2 Kpc/.

Wskazany więc zarzut jest bezzasadny i nie może być podstawą do uwzględnienia skargi.

W sprawie bezsporne jest, że Krystyna P. była pracownicą Urzędu Gminy t. do dnia 31 sierpnia 1990 r. i w związku z tym najemcą przedmiotowego lokalu. Lokal ten stanowił więc mieszkanie zakładowe w rozumieniu art. 55 prawa lokalowego.

Z ustaleń zaskarżonej decyzji wynika, a co jest w sprawie bezsporne i zgodne z jej dowodami, że z dniem 1 września 1990 r. Krystyna P. przeszła do pracy w Urzędzie Rejonowym w S. w drodze porozumienia stron. W związku z tym obecnie, po wypowiedzeniu przez skarżącego wskazanej umowy najmu tego lokalu ze skutkiem na dzień 30 kwietnia 1992 r., a nawet po orzeczeniu eksmisji zainteresowanej r tego lokalu wyrokiem sądowym Sądu Rejonowego w S. /wynika to z odpowiedzi na skargę/, w świetle art. 57 ust. 3 pkt 2 prawa lokalowego przysługuje jej prawo do lokalu zamiennego, który w myśl ust. 5 tego przepisu zobowiązany jest dostarczyć skarżący. Dostarczenie lokalu zamiennego, o jakim mowa w art. 57 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe, oznacza danie do dyspozycji osoby zobowiązanej do opróżnienia dotychczas zajmowanego przez nią mieszkania zakładowego, lokalu mieszkalnego ściśle określonego /zindywidualizowanego/, który spełnia wymogi wynikające z art. 6 ustawy i w przypadku sporu uczynione to być winno decyzją administracyjną /art. 64 ust. 2 ustawy/.

W sprawie bezsporne jest, że skarżący takiego lokalu dotychczas Krystynie P. nie dostarczył, bo nie czyni tego pismo z dnia 8 kwietnia 1992 r. wskazujące tylko lokale, w których mogłaby zainteresowana ewentualnie zamieszkać po zawarciu umowy najmu pomiędzy nią a właścicielem któregoś ze wskazanych lokali.

Odmienny pogląd skargi w tym przedmiocie nie ma uzasadnienia w powołanych przepisach prawnych.

Skoro zatem skarżący dotychczas nie dostarczył Krystynie P. lokalu zamiennego, to w świetle art. 17 ust. 1 ustawy - Prawo lokalowe, należne wynagrodzenie za zajmowane przez nią mieszkanie bez tytułu prawnego, me może być podwyższone o 200 procent. Oznacza to, że decyzja zaskarżona prawa nie narusza, a przez to skarga na nią, zgodnie z art. 207 par. 5 Kpa, podlega oddaleniu.