Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 13 maja 1993 r. nr DPC-1-470-276/93/1853; wydaną na podstawie art. 52 ust. 2 pkt 1 i art. 70 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ oraz par. 20 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat /Dz.U. nr 61 poz. 357 ze zm./, Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w T., zawartą w jednolitym dokumencie administracyjnym SAD nr 130304/000011 z dnia 4 stycznia 1993 r. i wymierzającą spółce akcyjnej "P." Oddział w M. opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości 345 290 000 zł za niezłożenie w terminie zgłoszenia celnego towaru. W uzasadnieniu swojej decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł podał, że przewoźnikiem towaru celnego /waty ocieplającej/ był cudzoziemiec. W razie braku możliwości wymierzenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej przewoźnikowi opłatę tę wymierza się osobie zobowiązanej do zgłoszenia towaru do odprawy celnej, ale tylko w wypadku naruszenia przez nią terminu zgłoszenia celnego towaru. Zgodnie z art. 52 ust. 2 pkt 1 prawa celnego zgłoszenie celne towaru powinno być złożone w urzędzie celnym w terminie 14 dni od dnia, w którym towar dostarczono bądź w którym należało go dostarczyć. Towar powinien być dostarczony do miejsca odprawy celnej przez przewoźnika w terminie 7 dni, to jest do dnia 19 marca 1991 r., a zgłoszenie celne towaru powinno być złożone przez importera do dnia 2 kwietnia 1991 r. Ponieważ postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu 4 stycznia 1993 r., opłatę manipulacyjną dodatkową należało wymierzyć od dnia 3 kwietnia 1991 r. do dnia 3 stycznia 1993 r. Na stronie dokonującej obrotu towarowego z zagranicą spoczywa obowiązek złożenia pisemnego wniosku o wszczęcie postępowania celnego /zgłoszenia towaru celnego/ wraz z wymaganymi dokumentami w terminie 14 dni od dnia, w którym towar dostarczono do miejsca odprawy celnej.
W skardze adresowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego "P." S. A. Oddział w M. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z prawem. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa przez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, naruszenie art. 70 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 52 ust. 2 pkt 1 prawa celnego przez nieuwzględnienie, że w sprawie nastąpiło wiążące przekazanie sprawy innemu urzędowi celnemu. Ponadto naruszono art. 70 ust. 1 i 2 prawa celnego przez uznanie, że mimo braku obowiązku uiszczenia opłaty za pozwolenie na przewóz waty ocieplającej nałożono obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej, oraz przez nierozpoznanie wniosku zgłoszonego przez stronę w trybie art. 87 prawa celnego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w ramach kontraktu na budowę chłodni w M. k/L. dostarczono przesyłką z dnia 12 marca 1991 r. watę ocieplającą. W czasie przekraczania granicy polskiej Urząd Celny w C. nie dokonał odprawy celnej ostatecznej, lecz przekazał tę sprawę do rozpatrzenia przez Urząd Celny w T. - Oddział w L. Przewoźnik, który działał na zlecenie firmy zagranicznej, wbrew złożonej deklaracji nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 42 prawa celnego i nie dostarczył przesyłki do urzędu celnego wskazanego w dokumencie przewozowym. O zaniedbaniu tym strona nie była poinformowana. Wata ocieplająca została rozładowana na terenie budowy chłodni przez pracownika firmy zagranicznej, a następnie wykorzystana w budowie. O fakcie niedokonania odprawy celnej powyższego towaru strona dowiedziała się w dniu 23 listopada 1992 r. na skutek wezwania Urzędu Celnego w T. Towar był zwolniony od cła /w istocie nie miał wartości celnej/, w związku z czym z tytułu zwłoki w zgłoszeniu towaru do ostatecznej odprawy celnej Skarb Państwa nie poniósł szkody. Zapłacenie opłaty manipulacyjnej postawi stronę w bardzo trudnej sytuacji ekonomicznej.
W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie, podtrzymując pogląd zawarty w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z niezbyt czytelnej kserokopii postanowienia o przekazaniu sprawy wynika między innymi, że Dyrektor Urzędu Celnego w C., działając na podstawie art. 45 ust. 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./, przekazał sprawę do rozpatrzenia Dyrektorowi Urzędu Celnego w T., zobowiązując osobę przewożącą towar /nazwisko nieczytelne/ do dostarczenia tego towaru do Oddziału Celnego w L. w nie ustalonym terminie /wpis na dokumencie nieczytelny/. Postanowienie to jest wiążące dla wskazanego Dyrektora Urzędu Celnego, jak również obliguje osobę przewożącą towar do zachowania terminu określonego w tym postanowieniu.
Z akt wynika, że osoba przewożąca towar celny obowiązków powyższych nie wykonała, jak również nie powiadomiła o tym strony. W związku z tym konsekwencje związane z niewykonaniem tego obowiązku powinny obciążać - zgodnie z art. 42 prawa celnego - osobę przewożącą towar celny, przekazany na podstawie art. 45 ust. 5 prawa celnego.
Zgodnie z art. 52 ust. 2 pkt 1 prawa celnego zgłoszenie celne dotyczące towaru przywożonego z zagranicy powinno być złożone w terminie 14 dni od dnia, w którym towar dostarczono do miejsca odprawy celnej. W przepisie tym występują 3 elementy: a/ zgłoszenie celne dotyczące towaru przywożonego z zagranicy, a nie wywożonego; b/ termin, w jakim należy je złożyć; c/ obowiązek dostarczenia towaru do miejsca odpraw celnych.
O ile interpretacja dwu pierwszych elementów nie powinna nastręczać wątpliwości, o tyle trzeci element wymaga szerszego omówienia. Cytowany przepis nie precyzuje, przez kogo towar celny ma być dostarczony do miejsca odpraw celnych. W związku z tym można przyjąć, że może on być dostarczony zarówno przez przewoźnika, spedytora /art. 40 ust. 2 prawa celnego/, osobę przewożącą towar /art. 42 prawa celnego/, podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą /art. 40 ust. 1 prawa celnego/, jak i przez inny podmiot wprowadzający towar na polski obszar celny /art. 40 ust. 3 prawa celnego/. Jest zrozumiałe, że jeżeli towar dostarczył do miejsca odpraw celnych podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą, to 14-dniowy termin, określony w art. 52 ust. 2 prawa celnego, należałoby liczyć od dnia, w którym towar dostarczono do miejsca odpraw celnych. We wszystkich innych wypadkach termin ten należałoby liczyć od dnia, w którym podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą dowiedział się o dostarczeniu towaru do miejsca odprawy celnej. Z chwilą otrzymania takiego zawiadomienia bowiem podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą może złożyć wniosek o wszczęcie postępowania celnego bądź zlecić to agencji celnej stosownie do art. 118 ust. 2 prawa celnego.
Definicję miejsca odprawy celnej zawiera art. 2 pkt 13 prawa celnego. Określając w tym przepisie takie miejsca, ustawodawca zwraca szczególną uwagę na to, że muszą być one uzgodnione z dyrektorem właściwego urzędu celnego. Inaczej mówiąc, w razie braku tych uzgodnień miejsca wskazane w cytowanym przepisie nie mogą być miejscami odpraw celnych.
W sprawie nie wykazano, czy towar celny został dostarczony do miejsca odpraw celnych określonego w art. 2 pkt 13 prawa celnego. Nie wynika z niej bowiem, że plac budowy chłodni w M., na który - według twierdzeń strony - został dostarczony towar celny, jest miejscem odpraw celnych w rozumieniu cytowanego przepisu prawa celnego. (...).
Niewyjaśnienie przez organy celne wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozpoznania sprawy stanowi naruszenie przepisu art. 77 par. 1 Kpa, albowiem uniemożliwia sądowi przeprowadzenie kontroli, czy prawidłowo zostały zastosowane przepisy prawa materialnego. Tego rodzaju uchybienie stanowi naruszenie przepisów postępowania, które obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa i do orzeczenia o kosztach postępowania w myśl art. 208 Kpa.