Wyrok NSA oz. w Lublinie z 21 października 1994 r., SA/Lu 1830/93

Teza

Warunkiem stosowania przez organ celny konsekwencji z art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ dla ustalenia wartości celnej towaru jest wykazanie braku wiarygodności dokumentów służących do określenia tej wartości.

Sentencja

1. uchyla zaskarżoną decyzję.

Uzasadnienie

Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Celnego zawarte w dokumentach SAD, wymierzające należności celne od Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że stosownie do art. 26 ust. 1 pkt 5 Prawa celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną towaru w przypadku, gdy organ celny zakwestionuje wiarygodność dokumentów służących do określania wartości celnej /wymaganych zgodnie z art. 50 Prawa celnego/. Przepis ten pozwala na kwestionowanie wiarygodności przedstawionych przez podmioty dokonujące obrotu towarowego dokumentów i ma na celu wyeliminowanie przypadków zaniżania wartości importowanego towaru.

W takim przypadku za wartość celną przyjmuje się wartość transakcyjną podobnego lub identycznego towaru wprowadzonego na polski obszar celny, sprzedanego w tym samym lub zbliżonym czasie co towar, dla którego jest ustalona wartość celna /art. 27-28 Prawa celnego/.

Dyrektor Urzędu Celnego dokonał wymiaru cła w oparciu o powyższe przepisy /dysponując materiałami porównawczymi z innych odpraw/, gdyż cena wykazana w fakturach załączonych do wniosku o wszczęcie postępowania celnego znacznie odbiegała od cen transakcyjnych przedmiotowego towaru wprowadzonego w tym okresie na polski obszar celny /wynosiła 500 USD za sztukę/.

Ponieważ wartość 500 USD za sztukę budzi wątpliwości /jest niższa od takiego towaru sprowadzonego do Polski w zbliżonym czasie/, ponadto w przypadku barteru brak jest transakcji sprzedaży, uzasadnionym było ustalenie wartości celnej metodami zastępczymi.

W skardze adresowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Przedsiębiorstwo wnosiło o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 26 ust. 1 pkt 5 Prawa celnego przez bezzasadne kwestionowanie dokumentów załączonych do Jednolitych Dokumentów Administracyjnych oraz art. 27 Prawa celnego przez nieprecyzyjne zastosowanie metody i sposobu ustalenia wartości celnej.

W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Art. 26 ust. 1 pkt 5 Prawa celnego dopuszcza możliwość nieuwzględnienia wartości transakcyjnej za wartość celną towaru w dwu przypadkach:

1/ gdy dokumenty, o których mowa w art. 50 ust. 3 i 4, a służące do określenia wartości celnej, nie zostały dołączone do wniosku o wszczęcie postępowania celnego;

2/ jeżeli organ celny zakwestionował wiarygodność dołączonych do wniosku o wszczęcie postępowania celnego dowodów określonych w art. 50 ust. 3 i 4 Prawa celnego służących do określenia wartości celnej.

Z zaskarżonej decyzji wynika, że przyczyną nieuwzględnienia wartości celnej podanej przez stronę było zakwestionowanie wiarygodności złożonych przez stronę dokumentów służących do określenia tej wartości.

Organy celne oceniające tę kwestię ograniczyły się do lapidarnego stwierdzenia, że na podstawie materiału porównawczego wartość celna jest inna niż ta, którą podała strona.

Pominięto całkowicie treść umowy zawartej między stroną a kontrahentem zagranicznym. Powyższe dokumenty, łącznie z deklaracją wartości celnej i fakturą, stanowią właśnie dokumenty określone w art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa celnego służące do określenia wartości celnej.

Organy celne nie ustosunkowały się w ogóle do tych dokumentów i nie wykazały, które dokumenty i dlaczego są niewiarygodne.

Wykazanie braku wiarygodności tych dokumentów jest obowiązkiem organów celnych i stanowi przesłankę dla prawidłowego stosowania art. 26 ust. 1 pkt 5 Prawa celnego, a tym samym daje podstawę prawną dla organów celnych dla określenia wartości celnej towarów w trybie określonym przepisami 27-30 Prawa celnego.

Oznacza to, że organy celne mają prawo do ustalenia wartości celnej towaru dopiero wówczas, jeżeli wykażą, że spełniona została jedna z przesłanek określonych w art. 26 ust. 1 pkt 5 Prawa celnego. Powołanie się w uzasadnieniu decyzji oraz dołączenie do akt tzw. "materiału porównawczego" nie stanowi wyłącznego dowodu na to, że inne dołączone przez strony dokumenty są niewiarygodne.

Stosownie do art. 1 ust. 2 Prawa celnego w postępowaniu przed organami celnymi stosuje się przepisy Kodeksu Postępowania Administracyjnego, jeżeli przepisy Prawa celnego nie stanowią inaczej.

W związku w powyższym, w tym postępowaniu znajduje uzasadnienie stosowanie art. 80 Kpa. Konsekwencją czego jest przyjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny poglądu, że ocena dowodów dokonana przez organy celne była dowolna i wybiórcza, bowiem nie została oparta na całokształcie materiału dowodowego i jako taka nie może prowadzić do wniosku, że dana okoliczność została udowodniona.

W tym przypadku nie można przyjąć twierdzenia organów celnych, iż dokumenty dołączone do wniosku o wszczęcie postępowania celnego są niewiarygodne. W aktualnym stanie sprawy jest to twierdzenie organów celnych przynajmniej przedwczesne.

Z tych też względów należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza art. 26 ust. 1 pkt 5 Prawa celnego oraz art. 80 Kpa, dlatego zasadnym jest uchylenie tej decyzji na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa.