Wyrok NSA oz. w Lublinie z 13 września 1996 r., SA/Lu 2149/95

Teza

W świetle art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, po zaprzestaniu działalności gospodarczej przez upadły podmiot, syndyk obowiązany jest obliczać i uiszczać podatek od towarów i usług z tytułu sprzedaży składników majątku upadłego.

Uzasadnienie

Syndyk masy upadłości Przedsiębiorstwa Naprawy Taboru PKS w L. zaskarżył decyzję Izby Skarbowej w L. z 16.10.1996 r. utrzymującą w mocy decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. z 3.08.1995 r.

Organ I instancji - po rozpoznaniu wniosku strony skarżącej z 10.07.1995 r. wydał decyzję odmawiającą zwrotu kwoty 3.749 zł tytułem uiszczonego podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu decyzji Pierwszy Urząd Skarbowy w L. wyraził pogląd, że w świetle obowiązujących przepisów ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym - sprzedaż rzeczowych składników majątku firmy prowadzona po dniu otwarcia likwidacji lub ogłoszenia upadłości podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Jako podstawę rozstrzygnięcia podano art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Organ podał również, że w świetle art. 90 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 listopada 1934 r. - Prawo upadłościowe /Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512/ upadłe Przedsiębiorstwo utraciło z mocy prawa zarząd i możliwość korzystania oraz rozporządzania swoim majątkiem. Wyznaczony syndyk działa za upadły podmiot i nie jest podatnikiem VAT. Podatnikiem - stwierdza dalej organ - jest upadłe Przedsiębiorstwo, które przez ogłoszenie upadłości nie utraciło własności swego majątku. W konsekwencji uiszczony przez Przedsiębiorstwo podatek od towarów i usług został prawidłowo odprowadzony do budżetu i nie podlega zwrotowi.

W odwołaniu od decyzji strona skarżąca zarzuciła, że z art. 9 ust. 5 ustawy o podatku od towarów i usług nie wynika, by warunkiem uznania, że zaprzestano działalności, było "wykreślenie z rejestru". W odwołaniu stwierdzono również, że sprzedaż w postępowaniu upadłościowym nie jest sprzedażą w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego i wywołuje takie same skutki, jak sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym. Zdaniem strony skarżącej likwidacja /spieniężenie/ majątku przez syndyka składa się z czynności jednorazowych, bowiem majątek likwiduje się tylko raz i nie ma znaczenia czy następuje w wyniku jednej, czy wielu czynności, a decydujący jest ich cel.

W decyzji ostatecznej organ podzielił ocenę dokonaną przez organ I instancji i zawartą w uzasadnieniu decyzji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca domaga się uchylenia decyzji ostatecznej, wskazując na błędną - jej zdaniem - interpretację art. 2, art. 5, art. 9 ust. 4 i 5 ustawy o podatku od towarów i usług. Strona skarżąca podtrzymuje pogląd, że Przedsiębiorstwo Naprawy Taboru PKS zaprzestało działalności 31.03.1992 r., a późniejsze czynności nie mają charakteru obrotu towarami i usługami.

W odpowiedzi na skargę organ wnosi o oddalenie skargi.

Organ stwierdza, że sprzedaż majątku upadłego przedsiębiorstwa wyczerpuje treść art. 535 Kc. W wyniku tych czynności dochodzi do przeniesienia własności rzeczy i jest czynnością podlegającą - zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług - opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Organ ponadto wskazuje, iż bezpodstawne jest twierdzenie, że sprzedaż w postępowaniu upadłościowym i egzekucyjnym nie podlega podatkowi od towarów i usług. Sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym nie jest zwolniona od podatku VAT, bowiem nie zwalniają od niego przepisy ustawy o podatku od towarów i usług. Podatnikiem nadal pozostaje upadły podmiot, który nie utracił przez ogłoszenie upadłości prawa własności, a syndyk działa za upadłe przedsiębiorstwo, w tym również w zakresie zobowiązań publicznoprawnych. Organ wskazuje, że cyt. ustawa, w szczególności jej art. 5, w sposób szeroki określa przedmiot opodatkowania i nie ogranicza go tylko do czynności należących do zwykłego obrotu gospodarczego.

W ocenie organu art. 9 ust. 4 i 5 ustawy o podatku od towarów i usług nie ma zastosowania, gdyż określa jedynie sytuacje, w których dochodzi do wykreślenia podatnika z rejestru bądź niewłaściwego jego numeru identyfikacyjnego. Czynności tych dokonuje urząd skarbowy w wyniku zaprzestania działalności przez podatnika. Zdaniem organu należy odróżnić "zaprzestanie działalności: od "zaprzestania działalności gospodarczej". "Zaprzestanie działalności" w rozumieniu ustawy oznacza - pisze organ - zaprzestanie czynności podlegających opodatkowaniu. Oznacza to, że rozpoczęcie procesu upadłości nie rodzi obowiązku wykreślenia podatnika z rejestru.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Art. 9 ust. 5 ustawy o podatku od towarów i usług stanowi, że jeżeli zaprzestanie działalności następuje w wyniku likwidacji lub upadłości albo śmierci podatnika, urząd skarbowy unieważnia również nadany podatnikowi numer identyfikacyjny. W przepisie tym ustawa używa terminu "zaprzestanie działalności". W cyt. przepisie nie chodzi o zaprzestanie działalności gospodarczej, bowiem w art. 9 ust. 4 powołanej ustawy stanowi się, że w przypadku, gdy podatnik zarejestrowany na podstawie ust. 2 tego artykułu zaprzestał wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu, obowiązany jest zgłosić zaprzestanie wykonywania działalności urzędowi skarbowemu, który dokonał rejestracji, a zgłoszenie to stanowi podstawę dla urzędu skarbowego do wykreślenia podatnika z rejestru. Zatem "zaprzestanie działalności" w rozumieniu cyt. ustawy rodzi skutek w postaci zaprzestania czynności podlegających opodatkowaniu. W świetle art. 2 ust. 1 powołanej ustawy czynnością podlegającą opodatkowaniu jest również sprzedaż towarów na terytorium Polski.

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne mające siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wykonują we własnym imieniu i na własny rachunek czynności, o których mowa w art. 2 ustawy, w okolicznościach wskazujących na zamiar ich wykonywania w sposób częstotliwy, nawet jeżeli zostały wykonane jednorazowo, a także wówczas, gdy czynności te polegają na jednorazowej sprzedaży rzeczy w tym celu nabytej. Sprzedaż podlega więc opodatkowaniu bez względu na to, czy dokonywana jest w ramach działalności gospodarczej, czy też poza jej ramami. Nieistotny jest cel tej sprzedaży, a w szczególności nie musi on mieć charakteru zarobkowego.

Należy zwrócić uwagę, że gdyby ustawodawca chciał ograniczyć opodatkowanie od sprzedaży rzeczy syndyka, to dałby temu wyraz w ustawie. W świetle obowiązujących przepisów po zaprzestaniu działalności gospodarczej przez upadły podmiot syndyk obowiązany jest obliczać i uiszczać podatek od towarów i usług z tytułu sprzedaży składników majątku podmiotu upadłego.

Dokonując oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie narusza ona prawa i skargę oddalił na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.