Wyrok NSA oz. w Lublinie z 2 lutego 1996 r., SA/Lu 254/95

Teza

Skoro ustalenia konkretnych kwot nie wpisanych do księgi podatkowej dokonano w oparciu o przedstawione przez podatnika rachunki, będące źródłową dokumentacją podatkową, to pominięcie danych wynikających z tych rachunków oraz brak analizy kosztów prowadzonej przez podatnika działalności wskazuje na dowolność organu podatkowego w ocenie materiału dowodowego.

Dopiero wówczas, gdy przedstawione przez podatnika dokumenty księgowe uznane byłyby za nierzetelne lub niewystarczające dla ustalenia rzeczywistej wysokości podstawy opodatkowania, uzasadnionym byłoby sięganie do szacunkowych metod ustalania tej podstawy.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Urzędu Skarbowego wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa oraz z naruszeniem art. 11 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

Zgodnie z brzmieniem art. 11 ust. 1 w. cyt. ustawy o zobowiązaniach podatkowych, ustalenie podstawy obliczenia podatku w drodze oszacowania następuje wówczas, gdy brak jest danych do ustalenia tej podstawy. Przesłanką zastosowania tego przepisu nie jest w żadnym razie odrzucenie przez organ podatkowy księgi podatkowej i wynikającego z niej zeznania podatkowego, a jedynie ocena, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający do ustalenia rzeczywistej wielkości podstawy opodatkowania.

Organy podatkowe w niniejszej sprawie błędnie przyjęły, że konsekwencją oceny księgi podatkowej jako nierzetelnej jest zastosowanie art. 11 ust. 1 w. cyt. ustawy, a więc szacunkowe ustalenie podstawy opodatkowania. Skoro ustalenia konkretnych kwot nie wpisanych do księgi podatkowej dokonano w oparciu o przedstawione przez podatnika rachunki, będące źródłową dokumentacją podatkową, to pominięcie danych wynikających z tych rachunków oraz brak analizy kosztów prowadzonej przez podatnika działalności wskazuje na dowolność organu podatkowego w ocenie materiału dowodowego, którym organ dysponował. Dopiero wówczas, gdy przedstawione przez podatnika dokumenty księgowe uznane byłyby za nierzetelne lub niewystarczające dla ustalenia rzeczywistej wysokości podstawy opodatkowania, uzasadnionym byłoby sięganie do szacunkowych metod ustalania tej podstawy.

Podnieść również należy, że z przekazanych w niniejszej sprawie akt podatkowych nie wynika na podstawie jakich ustaleń faktycznych przyjęte zostały dane wykorzystane przy szacowaniu przychodu skarżącego np. dopłata do samochodu - 4.000.000 zł, budynek gastronomii - 116.457.000 zł czy też zakup działki - 25.000.000 zł. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie zawierają wskazania dowodów, na których oparto się dokonując wyliczenia podstawy opodatkowania, co sprzeczne jest z wymogiem art. 107 par. 3 Kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż naruszenie wyżej wskazanych przepisów miało istotny wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy, stąd na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3 Kpa oraz art. 208 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł jak w sentencji.