Wyrok NSA oz. w Lublinie z 2 października 1987 r., SA/Lu 590/87

Teza

Jednostki organizacyjne adwokatury, będąc jednostkami gospodarczymi w rozumieniu ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej /t.j. Dz.U. 1987 nr 12 poz. 77/, nie są jednostkami gospodarki uspołecznionej w rozumieniu art. 33 par. 1 Kc.

W związku z tym - w świetle art. 40 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy - na zespole adwokackim, będącym najemcą lokalu stanowiącego własność okręgowej rady adwokackiej, nie ciąży obowiązek uiszczenia podatku od nieruchomości.

Sentencja

1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzje organu I instancji w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 1984, 1985 i 1986.

Uzasadnienie

Urząd Skarbowy w Z. decyzjami z dnia 23 marca 1987 r. ustalił wymiar podatku od nieruchomości należnego od Zespołu Adwokackiego w H. za lata 1984-1986 od użytkowanego przez Zespół lokalu Nr 11 w domu Nr 1 przy ul. B. Prusa w H. Z ustaleń tych decyzji wynika, że wskazany lokal jest własnością Okręgowej Rady Adwokackiej w L., która nabyła go od Państwa za kwotę 2.800.000 zł i od dnia 1 października 1984 r. użytkowany jest on w oparciu o zawartą umowę najmu przez wskazany Zespół. Obowiązek uiszczenia przedmiotowego podatku powstał od dnia 1 października 1984 r. i wymiar jego został ustalony za rok 1984 w kwocie 14.100 zł oraz za 1985 i 1986 r. po 56.000 zł.

Powyższe decyzje zostały utrzymane w mocy przez Izbę Skarbową w Z. decyzją z dnia 26 maja 1987 r., która nie uwzględniając odwołania podatnika w uzasadnieniu decyzji podniosła, że Zespół Adwokacki prowadzi działalność gospodarczą przez odpłatne świadczenie usług prawnych i mając w użytkowaniu przedmiotowy lokal na podstawie zawartej umowy najmu z Izbą Adwokacką w L. zobowiązany jest do opłacania podatku od nieruchomości /art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej - t.j. Dz.U. 1987 nr 12 poz. 77/.

Podstawę opodatkowania dla budowli stanowi ich wartość będąca podstawą naliczania amortyzacji, chociażby były one całkowicie zamortyzowane /art. 41 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy/. Stosownie do par. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1983 r. w sprawie amortyzacji majątku trwałego jednostek gospodarki uspołecznionej /Dz.U. nr 72 poz. 320/ podstawą naliczenia amortyzacji stanowi wartość początkowa brutto środków trwałych, którą zgodnie z par. 80 ust. 1 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 16 listopada 1983 r. w sprawie ogólnych zasad prowadzenia rachunkowości przez jednostki gospodarki uspołecznionej /M.P. nr 40 poz. 233/ ustala się w wysokości poniesionych kosztów inwestycji. Skoro więc lokal ten nabyty został za 2.800.000 zł, to od tej sumy w myśl powołanych przepisów obliczać należy podatek od nieruchomości. W skardze na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zespół Adwokacki w H. zarzuca, iż narusza ona art. 40 ust. 1 powołanej ustawy, bo jest on najemcą przedmiotowego lokalu od Okręgowej Rady Adwokackiej w L., która nie jest jednostką gospodarki uspołecznionej i na niej ciąży obowiązek uiszczania przedmiotowego podatku /ust. 2 pkt 1 powołanego przepisu/ i że podstawę opodatkowania stanowić winna kwota 488.540 zł, bo przedmiotowy lokal jest tej wartości w świetle zapisów zawartych w urządzeniach księgowych jego administratora, to jest Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w H., oraz że bezpodstawnie naliczone zostały od skarżącego odsetki za zwłokę pomimo iż on od początku żądał wydania decyzji wymiarowych przez organy podatkowe, które wstrzymały się z podjęciem tych decyzji, że wreszcie w przypadku gdy podatnikiem byłby wynajmujący to wymiar tego podatku byłby znacznie niższy, gdyż nie przekraczałby otrzymywanego czynszu. Wnosi skargę o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji.

Izba Skarbowa w Z. odpowiadając na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej /t.j. Dz.U. 1987 nr 12 poz. 77/ przepisy tej ustawy regulują opodatkowanie między innymi organizacji zawodowych zwanych "jednostkami gospodarczymi". W związku z tym jednostki organizacyjne adwokatury opierające swą działalność o zasady samorządowe, aczkolwiek nie są jednostkami gospodarki uspołecznionej w rozumieniu art. 33 par. 1 Kc, ale skupiają środowisko zawodowe adwokatów prowadzących odpłatną działalność usługową z zakresu poradnictwa i zastępstwa prawnego i przez to są "jednostkami gospodarczymi" w rozumieniu powołanego przepisu mogącymi być podatnikami poszczególnych podatków unormowanych tą ustawą przy zachodzeniu przesłanek do opodatkowania wynikających z przepisów szczegółowych odnoszących się do tych podatków.

Przepisy tej ustawy wprowadzając pojęcie "jednostki gospodarczej" w niektórych przypadkach operują również pojęciem "jednostki gospodarki uspołecznionej" nie precyzując go bliżej dla potrzeb tej ustawy, czyli oznacza ono to co określa powołany już art. 33 par. 1 Kc. Prowadzi to do wniosku, że wskazane pojęcia w ramach tej ustawy nie są tożsame, bo gdyby tak było to wyraźnie musiałoby być to sprecyzowane przez ustawę.

Powołana ustawa reguluje między innymi opodatkowanie podatkiem od nieruchomości, jednostek gospodarczych i zgodnie z jej art. 40 ust. 1 ciąży ona na tych jednostkach, które w swym posiadaniu mają budynki i budowle oraz grunty będąc ich właścicielami, użytkownikami lub dzierżawcami, z zastrzeżeniem tego co reguluje ust. 2 tego przepisu. W myśl natomiast ust. 2 tego przepisu w przypadku wynajęcia lub wydzierżawienia nieruchomości:

1/ przez jednostkę gospodarczą od osoby fizycznej lub osoby prawnej będącej jednostką gospodarki uspołecznionej - podatnikiem na podstawie odrębnych przepisów jest osoba fizyczna lub prawna wynajmująca lub wydzierżawiająca, 2/ przez jednostkę gospodarczą osobie fizycznej lub jednostce gospodarki uspołecznionej - podatnikiem jest jednostka gospodarki /wynajmująca lub wydzierżawiająca/.

Zarówno skarżący Zespół Adwokacki będący najemcą przedmiotowego lokalu, jak też Rada Adwokacka w L. będąca wynajmującym ten lokal i mająca osobowość prawną, aczkolwiek są jednostkami gospodarczymi w rozumieniu omawianej ustawy, ale nie są jednostkami gospodarki uspołecznionej w rozumieniu powołanego wyżej art. 33 par. 1 Kc i przez to w świetle art. 40 ust. 2 pkt 1 a także również pkt 2 ustawy, na skarżącym jako najemcy nie ciąży obowiązek uiszczenia podatku od nieruchomości z tytułu posiadania przedmiotowego lokalu.

Oznacza to, iż skarżący w ogóle nie może być podatnikiem przedmiotowego podatku w ramach stanu faktycznego sprawy, a przez to tak decyzja zaskarżona jak i decyzje organu I instancji w sposób wyraźny naruszają powołane przepisy prawa materialnego, a przez to zgodnie z art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa podlegają uchyleniu co w następstwie winno spowodować podjęcie przez organy podatkowe w ramach postępowania administracyjnego decyzji umarzającej postępowanie względem skarżącego.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa.