Wyrok NSA oz. w Lublinie z 12 stycznia 1995 r., SA/Lu 661/94

Teza

Powołanie się przed organem kontroli skarbowej, działającym w trybie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /Dz.U. nr 100 poz. 442 ze zm./ na okoliczność otrzymania darowizny nie jest powołaniem się na tę okoliczność "przed organem podatkowym", o czym stanowi art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 207 ze zm./.

Sentencja

1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa po rozpoznaniu odwołania A.W., utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w przedmiocie wymiaru podatku od darowizny w kwocie 138.861.000 zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Izba Skarbowa wyjaśniła, że wymiaru podatku od spadków i darowizn Urząd Skarbowy dokonał z tytułu otrzymywanych przez A.W., w latach 1968-1980, znacznych kwot pieniężnych od obcej osoby pod tytułem darnym.

W odwołaniu A.W. podnosił, że w latach 1968-1980 był zawodnikiem sekcji bokserskiej i za staczane walki, odnoszone kontuzje, działacze klubu wypłacili mu wówczas ok. 4 mln zł. Działaczy było kilkudziesięciu, a wypłaty pieniężne następowały zawsze w walucie polskiej, za którą odwołujący się /lub na jego prośbę - działacze/ zakupywał waluty wymienialne, bony oraz złote i srebrne monety, wypłaty te nie były darowiznami. Oceniając zarzuty odwołania Izba Skarbowa stwierdziła, że w wyniku kontroli skarbowej przeprowadzonej w 1992 r. na okoliczność źródeł dochodów A.W., ustalono, że jednym ze źródeł było otrzymywanie znacznych kwot od nieżyjącego obecnie działacza Klubu - J. W toku dochodzenia ustalono, że w 1991 r. A.W. dysponował kwotą 1.300.000.000 zł a legitymował się statusem bezrobotnego, zaś oszczędności te powstały z wynagrodzeń za walki bokserskie w latach 1968-1980, wynagrodzenia z Zakładów Metalowych, z zakładu ślusarskiego, z nielegalnej działalności handlowej w czasie wyjazdów zagranicznych, wygranych w grach hazardowych, odszkodowań za poniesione kontuzje i wreszcie otrzymania znacznych kwot pod tytułem darnym od nieżyjącego obecnie prezesa Klubu - J. Izba wskazuje, że do protokołu przesłuchania w charakterze strony w trakcie postępowania kontrolnego A.W. zeznał w dniu 12.10.1992 r. i 16 marca 1993 r., że od J. w latach 1968-1980 otrzymał 1.080.000 zł i około 30.000 bonów PKO SA.

Izba stwierdza, że na dzień powołania się przed organem podatkowym na otrzymaną darowiznę /8.10.1992 r./, kurs dolara USA wynosił 14.018 zł, co stanowi równowartość 1 bonu PKO SA. W związku z tym łączna wartość darowizny stanowi kwotę 421.620.000 zł /30.000 x 14.018 + 1.080.000/.

Izba stwierdziła również, że fakt przekazywania lepszym zawodnikom pewnych sum pieniężnych przez J. potwierdził przesłuchany świadek Kazimierz B. - były trener sekcji bokserskiej.

W związku z tym, zdaniem Izby, zasadnie uznano, że kwoty przekazane przez J. stanowiły darowiznę podlegającą opodatkowaniu. Przy rozstrzyganiu sprawy uwzględniono też wyjaśnienie A.W., że wartość 1 bonu PKO SA była niższa o 10 procent od 1 dolara USA i podstawę opodatkowania ustalono w kwocie 379.566.000 zł.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.W. wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej niezgodność z prawem poprzez ustalenie nieprawdziwych faktów. Skarżący stwierdza, że w postępowaniu dochodzeniowym nigdy nie mówił, a tym bardziej nie podkreślał, że kwoty wypłacone przez J. stanowiły darowizny, jego działalność handlowa w czasie wyjazdów zagranicznych była legalna, wartość bonu PKO SA na dzień 8.10.1992 r. nie równała się 14.018 zł, ponieważ bony wycofane zostały przez NBP i mają wartość makulatury, zaś sekcja bokserska w latach 1968-1980 nie była w III lidze.

Skarżący wyjaśnia, że w dniu 5.9.1991 r. pięciu mężczyzn, w tym jeden w mundurze dysponujący radiowozem, dokonało na skarżącym rozboju, w którego wyniku doznał urazu głowy i zabrano mu ok. 500 mln zł.

Postępowanie w tej sprawie toczyło się pół roku i zostało umorzone, a zeznania skarżącego i świadków Prokuratura przekazała Urzędowi Kontroli Skarbowej, który w sprawie skarżącego również umorzył dochodzenie. Skarżący wyjaśnia, że w latach 1968-1980 był zawodnikiem II-ligowej sekcji bokserskiej, z pierwszą klasą sportową. W latach 1973-1979 studiował, zaś boks traktował jako zawód. W tym czasie stoczył ok. 230 walk bokserskich, oficjalnych i nieoficjalnych. Walki te były płatne w zależności od rangi imprezy, klasy przeciwnika, a wynagrodzenia za walki nieoficjalne negocjował z prezesem J. jako działaczem Klubu.

Ogółem w tych latach działacze Klubu wypłacili skarżącemu ok. 5 mln zł, co równało się 100.000 USD. Skarżący wyjaśnia, że swoje pieniądze zarabiał przez 12 lat, narażał życie i zdrowie, a kosztem wyrzeczeń osiągnął wysoki poziom metarialny, najwyższy w latach siedemdziesiątych, gdyż wówczas zdarzały się wielomilionowe kontrakty. Zdaniem skarżącego uznanie, że otrzymywał pieniądze pod tytułem darnym jest nielogiczne, a na wypłatach od działaczy niejednokrotnie tracił, gdyż kwitował większe kwoty od otrzymywanych, co tłumaczono koniecznością wynagrodzenia dyrektorów przedsiębiorstw, w których fikcyjnie pracował.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumentację swojej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

1. Organy podatkowe powstanie obowiązku podatkowego w sprawie niniejszej uzasadniły okolicznością, że A.W. na fakt otrzymania darowizny powołał się przed organem podatkowym. Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207 ze zm./, gdy nabycie w drodze darowizny nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przed organem podatkowym na okoliczność dokonania tej darowizny.

Organy podatkowe wskazane zostały w art. 3 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1980 nr 27 poz. 111 ze zm./ natomiast urzędy kontroli skarbowej nie są organami podatkowymi, zaś inspektorom kontroli skarbowej przysługują jedynie uprawnienia organów podatkowych wskazane w art. 26 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej /Dz.U. 1991 nr 100 poz. 442 ze zm./.

W związku z tym nawet przy uznaniu, że skarżący powołał się przed Urzędem Kontroli Skarbowej lub inspektorem kontroli na okoliczność otrzymania darowizny, dyspozycja art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn nie została wypełniona. Rozważenia wymaga również okoliczność, że powyższy przepis powodujący powstanie obowiązku podatkowego obowiązuje od chwili wejścia w życie ustawy o podatku od spadków i darowizn, a ustalenia faktyczne sprawy dotyczą okresu sprzed roku 1980.

2. Równocześnie żadne z zeznań składanych przez skarżącego w postępowaniu kontrolnym w dniach 10 i 12.10.1992 r., 6.11.1992 r. i 16.3.1993 r. nie zawiera stwierdzenia, iż otrzymywał on od J. kwoty pieniężne pod tytułem darnym. W zeznaniu z 10.10.1992 r. - w momencie wszczęcia postępowania, skarżący zeznał: "w okresie wrzesień 1968 r. do lipca 1980 r. byłem zawodnikiem, zarobiłem w tym okresie około 150.000 dolarów. Wynagrodzenie z tego tytułu, że byłem zawodnikiem, otrzymywałem od pana J., który był prezesem Klubu Kibica sekcji bokserskiej, w bonach dolarowych banku PKO SA. Nie kwitowałem nigdzie tych kwot, świadkiem czasami był trener Henryk K." W dniu 12.10.1992 r. zeznania składał skarżący jedynie na okoliczność sposobu lokowania swych oszczędności, stąd powołanie tego zeznania jako dowodu w sprawie niniejszej jest niezrozumiałe. Również świadek Kazimierz B. stwierdził: "na temat dochodów A.W. pochodzących z darowizn od prezesa Klubu Kibica nie mogę nic powiedzieć". W zeznaniu z 6.11.1992 r. skarżący wyjaśniał: "ponadto za pozostanie w Klubie w 1973 r. otrzymałem od działaczy tego Klubu równowartość 500.000 zł", a w zeznaniu z 16.3.1993 r. rozwija ten wątek i wyjaśnia: "z działaczami w 1973 r. zawarłem umowę, że będę nadal reprezentował barwy pod warunkiem, że otrzymam wynagrodzenie, jakie otrzymywałbym przy przejściu do innego klubu (...) rocznie z tego tytułu otrzymywałem około 300.000 zł, które wypłacał mi p. J. Kwotę 300.000 zł rocznie otrzymywałem od p. J. do roku 1979 do czerwca. Łącznie od p. J. otrzymałem w okresie od 1973 r. do 1979 r. kwotę 1.800.000 zł. Kwota ta wynosiła w tym okresie 75.000 bonów PKO SA".

Interpretacja wyjaśnień skarżącego dokonana w zaskarżonej decyzji pozostaje w sprzeczności z ich treścią naruszając art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa zobowiązujące organy podatkowe do stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz oceny, czy dana okoliczność została udowodniona.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił decyzje obu instancji podatkowych.