Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 7 stycznia 1993 r. nr DPC-II-450-308/92/13944, wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 i art. 35 par. 3 Kpa, art. 18 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ oraz par. 20 pkt 4 lit. "a" i "b" w związku z pkt 3 lit. "a" rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat /Dz.U. nr 61 poz. 357 ze zm./, Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia 24 września 1992 r. nr 13-PC-450380/92, uznającą odprawę celną czasową nr 297/91 z dnia 5 października 1991 r. za ostateczną w przywozie i wymierzającą (...) Towarzystwu Handlu Zagranicznego "P". spółka z o.o. w W. należności celne w postaci cła w wysokości 80.188.000 zł, opłaty manipulacyjnej dodatkowej w wysokości 44.653.700 zł za niedotrzymanie terminu ustalonego w decyzji o odprawie celnej czasowej oraz opłaty manipulacyjnej dodatkowej w wysokości 9.923.000 zł za niedotrzymanie warunku ustalonego w decyzji o odprawie celnej czasowej.
W uzasadnieniu swojej decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł podał, że zgodnie z art. 18 prawa celnego, jeżeli w ustalonym terminie podmiot zobowiązany nie wywiózł z powrotem za granicę lub nie przywiózł z powrotem do kraju towaru będącego przedmiotem czasowego przywozu lub wywozu albo zostały naruszone inne warunki ustalone w odprawie celnej, odprawa taka staje się odprawą ostateczną, a podmiot ten jest zobowiązany do uiszczenia cła przywozowego i opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Upływ terminu ustalonego w decyzji o odprawie celnej czasowej należy uznać za początek biegu terminu do wydania decyzji o odprawie celnej ostatecznej. Ponieważ załatwienie sprawy w pierwszej instancji powinno nastąpić nie później niż w ciągu 1 miesiąca, opłatę manipulacyjną dodatkową za niezlikwidowanie w terminie odprawy celnej czasowej należy wymierzać jedynie za 30 dni opóźnienia w wysokości 0,3 procent wartości celnej towaru przywiezionego z zagranicy, nie mniej jednak niż 100.000 zł za każdy dzień opóźnienia.
Analiza zebranego w sprawie materiału wykazała, że odprawa celna czasowa nr 297/91 z dnia 5 października 1991 r. nie została zlikwidowana /w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego wywóz odprawionych czasowo materiałów w postaci wyrobów gotowych/. Ogólna zgodność bilansu, na którą powołuje się strona, nie jest dowodem, że do produkcji zostały zużyte materiały wyszczególnione w odprawie celnej czasowej nr 297/91. Argument dotyczący niedbałości pracownika, który nie odnotował numeru odprawy, jest bezzasadny, albowiem za konsekwencje działań pracowników odpowiedzialny jest ich zakład pracy.
Skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła spółka "P." oraz Spółdzielnia Pracy "O." w O. M. Spółka "P.", zarzucając naruszenie art. 18 prawa celnego oraz art. 7 i art. 77 Kpa, wniosła o uchylenie decyzji obu instancji. W uzasadnieniu wyjaśniła, że z dołączonych do skargi dokumentów, sporządzonych przez Spółdzielnię "O.", wynika, iż odprawa czasowa została zlikwidowana czterema odprawami eksportowymi, obejmującymi - zgodnie ze specyfikacją materiałową - 3.000 sztuk spodni i 2.200 sztuk bluz. W tych okolicznościach za dowolny i pozbawiony podstaw należy uznać pogląd organów celnych negujący ten fakt. Okoliczność dokonania wywozu towarów odprawionych czasowo w dniu 5 października 1991 r. podlega udowodnieniu wszelkimi środkami dowodowymi zgodnie z art. 75-78 Kpa. Obowiązkowi temu nie sprostały organy celne, powołując się jedynie ogólnikowo na pewne okoliczności podane w uzasadnieniu decyzji.
W skardze błędnie nazwanej "odwołaniem" Spółdzielnia Pracy "O." wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji, podając, że jest w stanie udokumentować, iż towary sprowadzone na polski obszar celny na podstawie dowodu odprawy celnej czasowej nr 297/91 zostały faktycznie, po przetworzeniu, wywiezione za granicę. Miasto O. M. jest regionem o szczególnym zagrożeniu bezrobociem i ze względu na ten interes społeczny skarżąca Spółdzielnia nie jest w stanie uiścić powyższych należności, spowodowałoby to bowiem faktyczną jej likwidację.
W odpowiedzi na skargę spółki "P." Prezes Głównego Urzędu Ceł wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, a odnośnie do skargi Spółdzielni "O." wnosił o jej odrzucenie, twierdząc, że Spółdzielnia ta nie jest stroną w postępowaniu celnym, lecz była tylko odbiorcą towaru i zajmowała się jego przetworzeniem.
Rozpoznając skargi, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Jest bezsporne, że podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą było (...) Towarzystwo Handlu Zagranicznego "P." spółka z o.o. w W., co przyznają obie skargi i co wynika ze zgłoszenia celnego nr 297/91 z dnia 5 października 1991 r. Przesądza to o tym, że stroną postępowania celnego jest tylko spółka "P.", a nie Spółdzielnia Pracy "O.", która na zlecenie tej spółki przetwarzała towary sprowadzone z zagranicy. Oznacza to, że wszelkie konsekwencje dotyczące powinności wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w T., zawartej w zgłoszeniu celnym nr 297/91 i dopuszczającej czasowo do obrotu na polskim obszarze celnym towary wymienione w tym zgłoszeniu, dotyczą bezpośrednio podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą, to jest spółki "P.".
Skarżąca spółka została zobowiązana do wywozu powyższego towaru za granicę do dnia 31 grudnia 1991 r. Bez znaczenia dla organów celnych była okoliczność, że wykonanie nałożonych na spółkę powinności zleciła ona innej osobie prawnej lub fizycznej. Zlecając wykonanie likwidacji odprawy celnej czasowej, spółka czyniła to na własny rachunek i ryzyko, w związku z czym nie może jej usprawiedliwiać okoliczność, że osoba, której zleciła wykonanie likwidacji odprawy celnej czasowej, czynności tych nie wykonała.
Powyższe okoliczności świadczą o tym, że stroną w postępowaniu celnym nie jest Spółdzielnia Pracy "O.", natomiast skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego może wnieść strona. W związku z powyższym na podstawie art. 207 par. 6 Kpa w związku z art. 197 Kpa skargę Spółdzielni Pracy
"O." należało odrzucić.
Na podmiocie dokonującym obrotu towarowego z zagranicą ciążą obowiązki wynikające z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./. Dokonując likwidacji odprawy czasowej, należy udowodnić, że towar dopuszczony do obrotu czasowego na polskim obszarze celnym został przetworzony i w jakiej ilości, i zgłosić ten przetworzony towar do odprawy ostatecznej w wywozie. Wydanie decyzji jest wynikiem przeprowadzenia postępowania, mającego ustalić powyższe okoliczności.
Pismem z dnia 22 lipca 1992 r. organ I instancji zwracał się do skarżącej spółki o przedstawienie dowodów potwierdzających wywóz przedmiotów w oznaczonym terminie, organ ten bowiem nie miał dowodów potwierdzających wywóz tych przedmiotów. Skarżąca spółka nie ustosunkowała się w ogóle do tego pisma, jak również w odwołaniu od decyzji organu I instancji nie udokumentowała tych okoliczności, podając, że "brak jest dokumentu stwierdzającego w sposób jednoznaczny likwidację w/w odprawy czasowej. Spowodowane to jest ewidentnym niedopatrzeniem pracowników Spółdzielni Pracy O., wystawiających błędne dokumenty celne wywozowe". Powyższe okoliczności świadczą o tym, że organom celnym nie można zarzucić wybiórczego wyjaśniania okoliczności faktycznych bądź dowolności przy ocenie posiadanych dowodów.
Przedstawione przez Spółdzielnię "O." wyszczególnienie likwidacji odpraw celnych z 1991 r. /na które powołuje się skarżąca spółka/ nie wskazuje również, że dokonana została całkowita likwidacja odprawy czasowej zawartej w zgłoszeniu celnym nr 297/91, natomiast świadczy o nieprawidłowościach w prowadzeniu dokumentacji. Oznacza to, że organy celne miały podstawy do uznania odprawy czasowej za ostateczną.
W razie niewywiezienia towaru za granicę w ustalonym terminie art. 18 prawa celnego nakłada na podmiot zobowiązany do wywozu tego towaru obowiązek uiszczenia nie tylko cła, ale również obligatoryjnej opłaty manipulacyjnej dodatkowej.
Stosownie do art. 206 Kpa Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które przytoczyła strona skarżąca.
Organ I instancji wymierzył skarżącej spółce dwie opłaty manipulacyjne: jedną za niedotrzymanie terminu ustalonego w decyzji o odprawie celnej czasowej, drugą zaś za niedotrzymanie warunku ustalonego w tej samej decyzji. Należy przypuszczać, że mówiąc o "warunku", organ I instancji miał na myśli niespełnienie celu odprawy czasowej, określonej w zgłoszeniu celnym /"cel odprawy: przerób uszlachetniający"/, albowiem w treści decyzji obu instancji ten "warunek" nie jest bliżej określony.
Wykładnia gramatyczna art. 18 prawa celnego wskazuje, że określony w tym przepisie podmiot jest zobowiązany do uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej, a nie opłat manipulacyjnych dodatkowych, bez względu na to, czy uchybił on terminowi, czy też warunkom określonym w decyzji o czasowym wwozie lub wywozie towaru, a także wówczas, gdy uchybił obu tym wymaganiom łącznie. Pogląd ten potwierdza okoliczność, że prawo celne w żadnym innym wypadku nie przewiduje kumulacji opłat manipulacyjnych dodatkowych wobec tej samej strony i tego samego stosunku administracyjnego, dotyczącego towaru będącego przedmiotem obrotu.
Również rozporządzenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat /Dz.U. nr 61 poz. 357/, rozróżniając różne przypadki poboru tej opłaty, nie przewiduje kumulacji opłat. Z tych przyczyn pogląd zawarty w decyzjach obu instancji /którego uzasadnienia organy te nie przedstawiły/ stanowi niedopuszczalną interpretację rozszerzającą art. 18 prawa celnego, nie mającą uzasadnienia prawnego (...).
Konkludując, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne w części dotyczącej opłaty manipulacyjnej dodatkowej w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego należało w tej części zaskarżoną decyzję uchylić na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa, a w pozostałej części skargę spółki "P." oddalić, jako niezasadną, na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.
Konsekwencją częściowego uwzględnienia skargi było orzeczenie o kosztach na podstawie art. 208 Kpa.