Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 marca 1994 r. nr 4/KO 225/2062/1020701 Dyrektor Zespołu Weryfikacji Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając z upoważnienia Kierownika tego Urzędu, stwierdził, że Stefan B. nie spełnia warunków, o których mowa w art. 21 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75 ze zm./, i w związku z tym odmówił mu przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji podano, że Stefan B. przebywał w hitlerowskim obozie przesiedleńczym w Z. w okresie od 24 stycznia 1943 r. do 20 marca 1943 r. Artykuł 4 ust. 1 pkt 1 lit."b" powołanej ustawy pozwala stosować jej przepisy również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, przy czym represjami w rozumieniu ustawy są także okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych /poza hitlerowskimi więzieniami, obozami koncentracyjnymi i ośrodkami zagłady/ miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W wykazie tych miejsc odosobnienia, zaakceptowanym przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie opinii Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu - Instytutu Pamięci Narodowej, w części IV stwierdza się, że uprawnienia kombatanckie przysługują wyłącznie osobom, które jako dzieci w wieku do 14 lat były osadzone w obozach dla wysiedlonych w Zamościu i Zwierzyńcu. Z przedstawionych dokumentów wynika, że w okresie przebywania w obozie w Z. Stefan B. miał ukończone 14 lat, wobec czego brak jest podstaw do przyznania mu uprawnień kombatanckich.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stefan B. wniósł o uchylenie powyższej decyzji, określając ją jako krzywdzącą. Jego zdaniem, okoliczność, iż w dniu osadzenia w obozie miał przekroczony wiek 14 lat o 2 miesiące, nie powinna rzutować na jego uprawnienia.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podstawowe zagadnienie w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy obóz przesiedleńczy w Z., w którym przebywał skarżący, był miejscem odosobnienia, w którym - zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75 ze zm./ - warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.
Artykuł 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy upoważnił Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do określenia na podstawie opinii Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce /obecnie Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu/ - Instytutu Pamięci Narodowej miejsc odosobnienia spełniających kryteria wymienione w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b".
Wykonując to upoważnienie, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zatwierdził w dniu 18 marca 1993 r. jednolity wykaz obozów, który w części IV przewiduje przyznawanie uprawnień kombatanckich także osobom osadzonym w obozie przesiedleńczym w Z., jednakże tylko takim, które były osadzone w tym obozie jako dzieci w wieku do lat 14.
Zdaniem Sądu, uzależnienie przyznania uprawnień kombatanckich osobom osadzonym w obozach dla wysiedlonych, podległych niemieckim centralom przesiedleńczym, od nieprzekroczenia przez te osoby w dniu osadzenia wieku 14 lat, dokonane w wykazie jednolitym obozów, wydanym przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, przekracza upoważnienie zawarte w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75 ze zm./.
Powyższy przepis upoważnia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jedynie do określenia, na podstawie opinii Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu - Instytutu Pamięci Narodowej, miejsc odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzień i obozów będących pod nadzorem NKWD na terenie Polski oraz łagrów, o których mowa w art. 3 pkt 2 oraz w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" i pkt 3.
Brak więc jest w omawianym przepisie upoważnienia dla Kierownika Urzędu do wprowadzenia kryterium /wieku/, od którego zależy przyznanie uprawnień kombatanckich. Żadnych bowiem dodatkowych warunków podmiotowych nie przewiduje art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy.
Oznacza to, że uprawnienia te przysługują wszystkim osobom osadzonym w miejscach odosobnienia określonych w cytowanym przepisie /jeśli nie zachodzą przesłanki negatywne przewidziane w art. 21 ust. 2 ustawy/, których wykaz sporządza Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Odmowa przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich z powodu przekroczenia w chwili osadzenia w obozie przesiedleńczym wieku 14 lat narusza przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" omawianej ustawy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 oraz art. 208 Kpa orzekł jak w sentencji.