Uzasadnienie
Uchwałą Nr XIX/108/91 z dnia 26 lutego 1991 r. Rada Miejska w St. na podstawie art. 13 i art. 14 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/ w par. 1 do par. 4 ustaliła stawki podatku od posiadania psów, natomiast w par. 5 i 6 określiła sposób poboru podatku, terminy płatności, inkasentów oraz ich wynagrodzenie.
W par. 5 pkt 5, 6 i 7 uchwały Rada postanowiła, że: pkt 5 jednostki organizacyjne administrujące budynkami mieszkalnymi prowadzą ewidencję posiadaczy psów, w sposób zapewniający prawidłową realizację podatku. Ewidencja ta powinna w szczególności zawierać:
- - imię i nazwisko właściciela psa,
- - adres zamieszkania właściciela psa,
- - liczbę psów i ich numery ewidencyjne,
- - kwotę podatku i datę jego opłacenia,
- - kwotę pobranych odsetek za zwłokę.
pkt 6. jednostki organizacyjne administrujące osiedlami wpłacają pobrany podatek na rachunek budżetu miasta w terminie 15 dni po zakończeniu miesiąca, w którym został dokonany pobór.
pkt 7. w razie niezapłacenia podatku przez posiadacza psa w terminie, jednostka organizacyjna administrująca budynkiem kieruje sprawę na drogę postępowania egzekucyjnego.
W par. 6 uchwały Rada ustaliła wynagrodzenie za pobór podatku od posiadania psów w wysokości 5 procent od stawki podatku.
Pismem z dnia 17 kwietnia 1991 r. Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej w St. zwrócił się do Rady Miejskiej w St. z wnioskiem o zmianę, uchylenie względnie stwierdzenie nieważności wymienionej uchwały w części objętej par. 5 i 6, jako naruszającej interes prawny Spółdzielni. Spółdzielnia zarzuciła, że Rada Miejska przekroczyła swoje kompetencje władcze traktując Spółdzielnię na równi z przedsiębiorstwem RBBKiM, dla którego Rada jest organem założycielskim.
Uchwała została podjęta bez jakichkolwiek uzgodnień ze Spółdzielnią co do warunków umownych, niezbędnych do zlecenia czynności objętych uchwałą. Ponadto takie czynności jak wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie mogły być zlecone Spółdzielni, która nie jest wierzycielem należności podatkowych ani jednostką uprawnioną do wystawiania tytułów egzekucyjnych. Wreszcie ustalone w uchwale wynagrodzenie Spółdzielnia uznała za zbyt niskie, podnosząc, że wcześniejsze rozporządzenia Ministra Finansów przewidywały wynagrodzenie tylko za prowadzenie inkasa w wysokości dwukrotnie wyższej, bo według stawki 10 procent od podatku.
Pismem z dnia 14 czerwca 1991 r. Rada Miejska w St. odmówiła zmiany uchwały, powołując się na dołączoną do tego pisma opinię prawną. W opinii opracowanej przez radcę prawnego Urzędu Miejskiego w St. stwierdza się, że kwestionowana przez Spółdzielnię uchwała jest zgodna z prawem, w szczególności z art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym oraz art. 14 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Ten ostatni przepis upoważnia radę gminy do zarządzenia poboru podatku od posiadania psów w drodze inkasa, a także do określenia inkasentów oraz wysokości wynagrodzenia za inkaso. Powyższy przepis, tak jak wszystkie przepisy podatkowe należy do dziedziny prawa finansowego, w której organy rządowe albo samorządowe wykonują uprawnienia władcze. W tym zakresie nie jest więc wymagane, tak jak w stosunkach cywilnoprawnych, uzgadnianie z osobą zainteresowaną treści nałożonego na nią obowiązku.
Nie zgadzając się z argumentami Rady, Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie lub zmianę par. 5 i 6 uchwały NR XIX/108/91. Skarżąca powołała się na motywy przedstawione w wezwaniu do usunięcia naruszenia jej interesu prawnego.
Odpowiadając na skargę i domagając się jej oddalenia Rada Miejska w St. powtórzyła argumenty zwarte w opinii prawnej podnosząc dodatkowo, że statutowym obowiązkiem Spółdzielni jest organizowanie życia jej członków oraz prowadzenie działalności dla ich dobra. Wyznaczając Spółdzielnię inkasentem podatku od posiadania psów, Rada kierowała się interesem członków Spółdzielni, umożliwiając im uiszczenie podatku w pobliżu miejsca zamieszkania. Rada podniosła nadto, że inne jednostki administrujące budynkami, a nie podlegające organom samorządowym np. organy kwaterunkowe wojska czy kolei nie zaskarżyły uchwały.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarżąca nie ma racji wywodząc, że Rada Miejsca w St. przekroczyła przysługujące jej uprawnienia władcze, określając inkasentów podatku bez wcześniejszego uzyskania zgody inkasentów i bez zawarcia z nimi umowy cywilnoprawnej. Stosownie do art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ do właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach. Granice te określa ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/. Art. 14 cyt. ustawy upoważnia radę gminy nie tylko do ustalania wysokości stawek podatku od posiadania psów, zasad ustalania i poboru oraz terminów płatności tego podatku, ale także /pkt 3/ do zarządzania poboru podatku w drodze inkasa oraz określania inkasentów i wysokości wynagrodzenia za inkaso. W granicach zakreślonych powyższym przepisem Rada Miejska w St. miała prawo do wyznaczenia inkasenta w osobie skarżącej Spółdzielni i określenia jej wynagrodzenia. W tym zakresie między gminą a Spółdzielnią zawiązał się stosunek administracyjnoprawny, nie wymagający dla swej skuteczności wyrażenia woli przez adresata normy zawartej w uchwale rady gminy.
Zaskarżona uchwała w kwestionowanym przez skarżącą par. 5 pkt 5 i 7 zawierała jednak także inne postanowienia, przekraczające kompetencje gminy wynikające z art. 14 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Pojęcie inkasenta i jego obowiązki określa ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./. Stosownie do art. 3 ust. 5 tej ustawy inkasentem jest osoba obowiązana do pobrania podatku i do wpłacenia go na właściwy rachunek. Odpowiednio do tak określonych obowiązków art. 14 ust. 4 ustawy nakłada na inkasenta odpowiedzialność za podatki pobrane i nie wpłacone na właściwy rachunek. Do obowiązków inkasenta nie należy natomiast prowadzenie ewidencji posiadaczy psów ani wykonywanie czynności egzekucyjnych. Uchwała Rady Miejskiej w St. nakładająca w par. 5 pkt 5 i pkt 7 powyższe obowiązki na skarżącą Spółdzielnię przekracza zatem upoważnienie zawarte w art. 14 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i narusza interes prawny Spółdzielni.
Stwierdzenie nieważności tej części uchwały nie było jednak możliwe wobec tego, że od momentu podjęcia uchwały do daty wydania wyroku w niniejszej sprawie upłynął jeden rok.
Stosownie do treści art. 101 ust. 4 ustawy o samorządzie terytorialnym w związku z art. 94 ust. 1 tej ustawy oraz na podstawie art. 216a par. 1 Kpa i art. 207 par. 4 Kpa Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się zatem do stwierdzenia niezgodności z prawem wadliwej części uchwały.