Uzasadnienie
Urząd Skarbowy ustalił I.B. i W.B. podatek od spadków. We wspólnym odwołaniu podatnicy wnoszą o uchylenie decyzji dotyczącej nabycia budynku przy ulicy Ch. w P. W uzasadnieniu swego odwołania podnoszą, iż dostarczyli Urzędowi Skarbowemu w odpowiednim czasie zaświadczenie, iż nabyty przez nich budynek jest obiektem zabytkowym, wpisanym do rejestru zabytków. Z bliżej im nieznanych powodów, organ podatkowy nie uznał tego, iż nabyta nieruchomość jest obiektem zabytkowym, powołał biegłych i dokonał wyceny nieruchomości. Podnoszą także, iż budynek został w ostatnim półwieczu zdewastowany i że po zakończeniu postępowania spadkowego starają się przejąć administrowanie budynkiem.
Izba Skarbowa utrzymała w mocy zaskarżone decyzje. W uzasadnieniu Izba stwierdza, iż żądanie stron zastosowania zwolnienia od podatku wyrażonego w art. 4 ust. 1 pkt 9 lit. "d" ustawy o podatku od spadków i darowizn jest niesłuszne. Zgodnie z treścią tego przepisu zwalnia się od podatku nabycie w drodze spadku zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków przez osoby zaliczone do I i II grupy podatkowej, jeżeli nabywca zabezpiecza je i konserwuje zgodnie z obowiązującymi przepisami. Stan masy spadkowej zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn ustalany jest na dzień nabycia spadku, to jest na dzień śmierci spadkodawcy /art. 924 i art. 925 Kc/. W przedmiotowej sprawie nabycie spadku przez odwołujących się nastąpiło 20.3.1984 r. Sporna zaś nieruchomość została wpisana do rejestru zabytków jako jeden z elementów założenia urbanistyczno-architektonicznego decyzją z 6.10.1982 r. Jednakże by strony mogły być zwolnione od podatku musi być spełniona także druga przesłanka, to jest nabywca musi zabezpieczać i konserwować zabytek zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Konserwator nie stwierdził, że nabywcy konserwują i zabezpieczają budynek zgodnie z obowiązującymi przepisami, a podnoszona przez spadkobierców w odwołaniach sytuacja materialna wskazuje jednoznacznie na brak środków i możliwości spełnienia tego warunku.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego I.B. i W.B. wnoszą o uchylenie decyzji Izby Skarbowej. Decyzji tej zarzucają, iż nie uwzględniono zabytkowego charakteru budynku stanowiącego przedmiot spadku, pomimo przesłania odpowiedniego zaświadczenia wydanego przez Miejskiego Konserwatora Zabytków. Organ podatkowy nie uwzględnia także realiów, co do możliwości dalszego konserwowania budynku w sytuacji, gdy nie można przejąć administrowania budynku ze względu na "dzikiego" lokatora.
W odpowiedzi na skargi Izba Skarbowa wnosi o ich oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnia, że nieruchomość spadkowa na dzień nabycia spadku nie była jako zabytek nieruchomy wpisana do rejestru zabytków, a także skarżący nie zabezpieczali i nie konserwowali budynku zgodnie z obowiązującymi przepisami. Strony skarżące nie spełniają zatem obu niezbędnych przesłanek do zastosowania zwolnienia o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 9 lit. "d" ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 9 lit. "d" ustawy o podatku od spadków i darowizn ustawodawca zwolnił od podatku nabycia w drodze spadku, przez osoby zaliczone do I i II grupy podatkowej, zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków, jeżeli nabywca zabezpiecza je i konserwuje zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania spadkowego wynika, że budynek będący przedmiotem niniejszego postępowania jest budynkiem o charakterze zabytkowym, jako jeden z wielu elementów założenia urbanistyczno-architektonicznego wpisanego do rejestru zabytków decyzją z 6.10.1982 r. Budynek ten do dnia wydania decyzji ostatecznej w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od spadków i darowizn nie posiadał osobnego wpisu do rejestru zabytków. Powyższe fakty wskazują na to, że jedynie założenie urbanistyczno-architektoniczne większego obszaru miasta zostało wpisane do rejestru zabytków. Analiza przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn prowadzi natomiast do następujących wniosków:
1/ przesłankami uzasadniającymi zwolnienie od podatku od spadków i darowizn nabycia w drodze spadku przez osoby zaliczone do I i II grupy podatkowej zabytków nieruchomych w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 9 lit. "d" są:
- 1) wpisanie nabytego zabytku nieruchomego do rejestru zabytków, zabezpieczenie i konserwowanie przez nabywcę zabytku wpisanego do rejestru zabytków, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
- 2) w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 9 lit. "d" ustawy o podatku od spadków i darowizn zabytkiem jest nieruchomość posiadająca osobny wpis do rejestru zabytków,
- 3) nie jest zabytkiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 9 lit. "d" budynek stanowiący jeden z elementów założenia urbanistyczno-architektonicznego, które jako założenie jest wpisane do rejestru zabytków.
Przesłanki powyższe wynikają zarówno z interpretacji gramatycznej jak i celowościowej cyt. wyżej przepisu. Dla zastosowania powyższego ustawowego zwolnienia od zobowiązania podatkowego konieczne jednakże jest, by nabyty w drodze spadku budynek był wpisany do rejestru zabytków. Jeżeli nabyty w drodze spadku budynek jest częścią założenia urbanistyczno-architektonicznego to charakter zabytkowy zyskuje jedynie w takim przypadku założenie architektoniczno-urbanistyczne. Nie wszystkie składniki tego założenia /np. budynki, ulice, place, parki/ stają się automatycznie, po wpisaniu założenia do rejestru zabytków zabytkiem. By można je było uznać za zabytek, konieczny jest osobny wpis do rejestru zabytków. Niniejszy skład sądzący podzielił w tej materii pogląd prawny wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 1993 r. SA/Po 579/93.
Zgodnie też z uchwałą pełnego składu sędziów izby administracyjne, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1993 r., III AZP 36/92 podatek od spadków i darowizn po 1.1.1990 r. wymierza się na podstawie przepisów obowiązujących w dniu wymiaru podatku.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z dyspozycją art. 206 Kpa, nie jest związany granicami skargi i jest z urzędu zobowiązany do uwzględnienia wszelkich naruszeń prawa. Dlatego też uznał, iż organy podatkowe dopuściły się przy wydawaniu zaskarżonych decyzji naruszenia art. 10, art. 77 i art. 107 Kpa. I tak opinia biegłych ustalająca wartość masy spadkowej nieruchomości została opracowana na piśmie 20.5.1992 r., a odpis opinii biegłych nie został doręczony stronom. Przed wydaniem decyzji organy podatkowe nie dały nadto stronom możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Uniemożliwiono więc stronom ocenę prawidłowości tak opracowanej opinii. Decyzja organu podatkowego 1 instancji w sposób jaskrawy narusza dyspozycje art. 107 par. 3 Kpa, nie zawierając wymaganego tym przepisem uzasadnienia faktycznego i prawnego, uniemożliwiając stronom złożenia sformalizowanego odwołania /art. 170 Kpa/, obrony w ten sposób swoich słusznych interesów.
Te uchybienia uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organów I instancji na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa.