Uzasadnienie
Prezes Głównego Urzędu Ceł na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, par. 1 i par. 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 1991 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. 1991 nr 67 poz. 228 ze zm./ oraz par. 1 ust. 1 i 2 zarządzenia Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej z dnia 15 marca 1978 r. w sprawie obniżenia stawek celnych od towarów przywożonych z Finlandii oraz deklaracji stwierdzających polskie pochodzenie towarów wywożonych do Finlandii /M.P. 1978 nr 12 poz. 42 ze zm./, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w sprawie wymiaru należności celnych.
W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono, że przedmiotem importu były półtusze wieprzowe podlegające cłu według taryfy celnej importowej ze stawką celną 30 procent, zgodnej z przepisem par. 1 i par. 3 ust. 1 pkt 1 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów. W sprawie nie ma zastosowania stawka zerowa. Umowa KEVSOS, na podstawie której stosuje się zerowe stawki celne, zawarta została pomiędzy Polska a Finlandią i dotyczy wyłącznie bezpośrednich stosunków handlowych i gospodarczych pomiędzy przedsiębiorstwami polskimi i fińskimi. Towary pochodzące z Finlandii, zgodnie z przepisami powołanego w sentencji decyzji zarządzenia, korzystają z zerowej stawki celnej po właściwym udokumentowaniu ich fińskiego pochodzenia. Wzory właściwych dokumentów przedstawione są w wyżej wymienionym zarządzeniu.
Ponadto wymagane jest, aby towary były zakupione w Finlandii i zostały wyeksportowane bezpośrednio przez fińskiego eksportera z Finlandii do Polski. Z przedstawionych w sprawie dokumentów wynika, że nie są spełnione opisane warunki. Towar bowiem został zakupiony we Francji i zapłata za towar została przekazana na konto firmy we Francji.
Spółka złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego przez nałożenie cła w wysokości 30 procent wartości celnej towaru, pomimo że zachodzą podstawy do zwolnienia od cła.
Skarżąca Spółka wyjaśniła, że sprowadziła półtusze wieprzowe produkowane w Finlandii i przewiezione z tego kraju bezpośrednio do Polski. Umowa sprzedaży zawarta była natomiast przez skarżącą Spółkę z kontrahentem francuskim. Zgodnie z umową zawartą pomiędzy Finlandią a Polską w sprawie wzajemnego znoszenia przeszkód w handlu z 29.9.1976 r. /protokół nr 3/, podstawę dla skorzystania z preferencji wynikających z tej umowy /zwolnienia od cła/ stanowi: przestrzeganie reguł pochodzenia towaru oraz należyte udokumentowanie tego pochodzenia, a także przestrzeganie wymogów związanych ze sposobem przewożenia towarów z Finlandii do Polski. Z wyżej cyt. zarządzenia z dnia 15 marca 1978 r. wynika natomiast, że preferencyjne stawki celne stosuje się po przedstawieniu deklaracji pochodzenia wystawionej przez eksportera, według określonego wzoru lub faktury zawierającej deklarację eksportera o pochodzeniu towaru wystawionego również według określonego wzoru.
Z treści postanowień nie wynika, aby pojęcie "eksporter" musiało być równoznaczne z pojęciem "sprzedawca wobec kontrahenta zagranicznego". W tym stanie brak jest - zdaniem skarżącej Spółki - podstaw do przyjęcia niedopuszczalności korzystania przy imporcie fińskich towarów z pośrednictwa osób trzecich dla uzyskania możliwości korzystania z "dobrodziejstwa" umowy KEVSOS.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i m.in. stwierdził, że umowa polsko-fińska KEVSOS, jako umowa dwustronna, wprowadzona w celu zniesienia przeszkód w handlu między Polską a Finlandią, wyklucza stosowanie preferencji z niej wynikających do innych państw nie związanych z umową, a działających w charakterze pośredników handlowych.
W dalszych pismach procesowych skarżąca Spółka stwierdziła, że nie zgadza się ze stanowiskiem, iż towary pochodzenia fińskiego, pomimo prawidłowego udokumentowania ich pochodzenia, nie korzystają z preferencyjnego traktowania w przypadku zakupienia ich od pośredników z kraju trzeciego. To stanowisko nie znajduje uzasadnienia w przepisach zarządzenia Ministra Handlu Zagranicznego z dnia 15 marca 1978 r. Przeciwnie, przepisy obu tych aktów powołują się jedynie na reguły pochodzenia towaru. Z wyjaśnień Firmy BIRET ets uzyskanych z Ministerstwa Spraw Zagranicznych Finlandii wynika, że podobne stanowisko jak skarżąca zajmuje strona fińska. Poza tym skarżąca Spółka podniosła, że Prezes GUC nie jest organem legitymowanym do dokonywania wiążącej wykładni postanowień umowy międzyrządowej i przepisów wydanych przez Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej. Ministerstwo Współpracy Gospodarczej z Zagranicą w pismach skierowanych do Prezesa GUC w Warszawie z 31.1.1992 r. i z 2.12.1992 r. stwierdza, że polskie władze celne przy określeniu "fińskiego pochodzenia towaru" stosują wykładnię zawężającą, eliminując możliwość udziału w transakcjach pośredników handlowych, a jako przyczynę wskazano "istotne względy fiskalne podyktowane stanem budżetu państwa".
Skarżąca Spółka uważa, że interpretacja przepisów powinna być dokonywana zgodnie z ich brzmieniem, a nie potrzebami zainteresowanego organu. Kierowanie się celami polityki państwowej przy wydawaniu decyzji administracyjnej stanowi - zdaniem skarżącej spółki - istotne niebezpieczeństwo dla praworządności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W sprawie niniejszej jest niesporne, że umowa sprzedaży półtusz wieprzowych została zawarta między skarżącą Spółką a firmą francuską i wykonana przez kontrahentów tej umowy. W tych okolicznościach należy podzielić stanowisko organów celnych, że brak jest podstaw do zastosowania zerowej stawki celnej od wartości celnej półtusz wieprzowych.
Według przepisu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ przywóz towarów z zagranicy podlega cłu, z wyjątkami określonymi w przepisach prawnych. Z kolei przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1989 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 75 poz. 448/ obowiązującego od 31.7.1991 r., jak i przepisy obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 1991 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 67 poz. 228 ze zm./ stwierdzają, że preferencyjne stawki celne określone w tych aktach prawnych stosuje się do towarów bezpośrednio zakupionych w krajach i regionach, o których tam mowa, oraz bezpośrednio przywożonych z tych krajów i regionów, po przedstawieniu właściwego świadectwa pochodzenia towarów, określonego odrębnie. Przy czym za towary bezpośrednio zakupione uważa się towary zakupione w firmie zarejestrowanej w kraju lub regionie oraz w filiach tych firm znajdujących się w innych krajach lub regionach, wobec których stosuje się preferencje celne.
W kontekście tego uregulowania prawnego nie ma uzasadnionych przesłanek do odmiennego rozwiązania spornych kwestii powstałych na tle wykonywania postanowień umowy KEVSOS, zawartej między Polską RL a Republiką Finlandii w sprawie wzajemnego znoszenia przeszkód w handlu, podpisaną w Helsinkach dnia 29 września 1976 r. opublikowaną obwieszczeniem Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 29 kwietnia 1993 r. o ogłoszeniu Umowy między Polską RL a Republiką Finlandii /Dz.U. nr 38 poz. 173/. Umowa ta dotyczy wyłącznie stron tej umowy i nie wskazuje, by jej postanowieniami były objęte także inne podmioty zagraniczne. W związku z tym nie można podzielić stanowiska strony skarżącej, że sam fakt iż towar pochodzi z Finlandii, stanowi wystarczającą podstawę do stosowania zerowej stawki celnej, mimo że towar ten był przedmiotem handlu między Polską a Francją.
Jeśli chodzi o zarządzenie Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej z dnia 15 marca 1978 r. w sprawie obniżania stawek celnych od towarów przywożonych z Finlandii oraz deklaracji stwierdzających polskie pochodzenie towarów wywożonych do Finlandii /M.P. nr 12 poz. 42 ze zm./, to przepisy tego zarządzenia nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zarządzenie to bowiem utraciło moc w związku z utratą mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1975 r. w sprawie ceł na towary przywożone w handlowym obrocie towarowym z zagranicą /Dz.U. nr 40 poz. 210 ze zm./, tj. z dniem wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1988 r. /Dz.U. nr 35 poz. 271/. Przepisy rozporządzenia z dnia 3 października 1988 r., a także następnego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1989 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 75 poz. 448/ obowiązującego do 31.7.1989 r., nie wprowadziły odmiennej regulacji prawnej omawianego problemu. Dotyczy to także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 1991 r. /Dz.U. nr 67 poz. 228 ze zm./.
W obecnym stanie prawnym brak jest zatem podstaw do kwestionowania zaskarżonej decyzji i dlatego na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalono.