Uzasadnienie
W dniu 19.1.1993 r. P.K. zawarł z A.S. w kancelarii notarialnej umowę sprzedaży udziałów w Spółce z o.o. Nabywcą udziałów Spółki był A.S. zaś przedmiotem sprzedaży było 2 tysiące udziałów za kwotę 3.000.000.000 zł. Od kwoty tej notariusz pobrał opłatę skarbową w kwocie 60.000.000 zł. 22.1.1993 r. strony tej umowy przedłożyły notariuszowi aneks do tej umowy, w którym zmieniono treść punktu 3 umowy w ten sposób, że ustaloną cenę zbycia udziałów w kwocie 3 miliardy złotych obniżono do kwoty 500 milionów złotych.
Pismem z 25.1.1993 r. P.K. wniósł do Urzędu Skarbowego prośbę o zwrot opłaty skarbowej w kwocie 50 milionów złotych, stanowiącej różnicę pomiędzy wypłaconą opłatą skarbową a - zdaniem strony - należną w związku z obniżeniem ceny udziałów - 10 milionów złotych.
Decyzją ostateczną Izba Skarbowa, powołując za podstawę materialnoprawną swojej decyzji przepis art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "a", art. 5 pkt 4, art. 7 ust. 2, art. 12 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ oraz przepis par. 58 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 1992 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 53 poz. 253/ utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Zielonej Górze odmawiającą zwrotu P.K. kwoty 50 milionów złotych stanowiącej część opłaty skarbowej.
W motywach tej decyzji podano, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej, notariusze od dokonywanych przed nimi czynności cywilnoprawnych obowiązani są, jako płatnicy, do obliczania i pobierania opłaty skarbowej oraz do wpłacania jej na rachunek właściwego Urzędu Skarbowego. Obowiązek ten powstaje z chwilą dokonania owej czynności cywilnoprawnej /art. 7 ust. 2 i art. 5 pkt 4 ustawy/. Przepis art. 13 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy o opłacie skarbowej przewiduje obowiązek opłaty skarbowej w przypadku gdy czynność cywilnoprawna jest nieważna lub prawomocnym orzeczeniem Sądu została stwierdzona jej nieważność, albo uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli /nieważność względna/.
Wymienione w tym przepisie warunki nie zostały spełnione.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył P.K. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ przez jego błędną interpretację. Zdaniem skargi przyjęty i opisany w uzasadnieniu decyzji stan faktyczny wyczerpuje znamiona dyspozycji zawartej w art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "a" stwierdzającej, że zwrot opłaty skarbowej następuje w przypadku, gdy czynność cywilnoprawna jest nieważna. Tak skarżący jak i strona kupująca zawierając aneks cenowy 22.1.1993 r. unieważnili czynność prawną, dokonaną 19.1.1993 r. przy czym w obu przypadkach dokumenty noszą poświadczenie notarialne. Strony - zdaniem skargi - nadają umowom określoną treść a także one decydują o ich unieważnieniu. Skoro strony przedmiotowej umowy cywilnoprawnej dobrowolnie zmieniły uzgodnioną pierwotnie cenę, to umowa zbycia udziałów z 19.1.1993 r. została wolą stron unieważniona, a tym samym wyczerpały się przesłanki uprawniające skarżącego do zwrotu opłaty skarbowej.
W odpowiedzi na skargę domagano się jej oddalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na jej uwzględnienie, nie nastąpiło bowiem naruszenie prawa. Nie kwestionując dokonanych ustaleń faktycznych stwierdzić należy, że wydana decyzja znajduje uzasadnienie w przytoczonym i trafnie zastosowanym przepisie art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./. W przeciwieństwie do przedstawionej w skardze interpretacji przytoczonego przepisu przyjąć trzeba twierdzenie o braku podstaw prawnych do zwrotu opłaty skarbowej. Zwrot mógłby mieć miejsce jedynie w przypadkach wyraźnie w tym przepisie wymienionych i to gdyby czynność cywilnoprawną uznano za nieważną lub gdyby prawomocnym orzeczeniem Sądu została stwierdzona jej nieważność. Zgodnie zaś z treścią art. 58 par. 1 i 2 Kc nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy względnie jeżeli jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Warunki te w sprawie niniejszej nie zachodzą podobnie jak warunek następny a mianowicie uchylenie skutków prawnych oświadczenia woli. Uchylenie skutków prawnych oświadczenia woli zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego /przepisy Działu IV - Wady oświadczenia woli/ zachodzi między innymi w przypadku błędu co do treści czynności prawnej lub jeżeli oświadczenie woli złożone zostało pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej. Przypadki takie w niniejszej sprawie nie zachodzą. W świetle cyt. przepisu twierdzenie o "unieważnieniu" czynności prawnej przez aneks z 22.1.1993 r. do umowy zawartej 19.1.1993 r. nie daje podstawy do zwrotu opłaty skarbowej, skoro zwrócić ją można w przypadkach ściśle oznaczonych w cyt. przepisie art. 13 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o opłacie skarbowej. Uzupełniająco stwierdzić należy, że opłacie skarbowej podlegają również zmiany umów wymienionych w ust. 1 pkt 2 ustawy, wśród których znajduje się umowa sprzedaży, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy obliczenia tej opłaty /art. 1 ust. 2 ustawy/, z czego jednak nie wynika by w przypadku obniżenia owej podstawy należało zwrócić już pobraną opłatę skarbową.
Z tych wszystkich względów, skargę jako niesłuszną należało oddalić przy zastosowaniu art. 207 par. 5 Kpa.