Uzasadnienie
Decyzją z dnia 11 czerwca 1993 r. Urząd Skarbowy w Z. na podstawie art. 22 i art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ nie uwzględnił wniosku Adama B. z dnia 28 kwietnia 1993 r. o rozłożenie na raty lub odroczenie płatności podatku dochodowego za rok 1992 r.
W wymienionym podaniu Adam B. wnosił o rozłożenie zapłaty kwoty 5.300.000.000 zł, stanowiącej resztę podatku dochodowego za rok 1992 po uiszczeniu części należności w kwocie 3.695.488.000 zł - na 3 raty, płatne w dniach 31 maja 1993 r., 30 czerwca 1993 r. i 31 lipca 1993 r. lub odroczenie płatności do dnia 31 lipca 1993 r. Wniosek o udzielenie wyżej wymienionych ulg w spłacie podatku Adam B. uzasadnił koniecznością zaangażowania znacznych kwot uzyskanych tytułem przychodu z działalności gospodarczej w zakup towarów handlowych - paliw.
Urząd Skarbowy w Z. odmowę uwzględnienia wniosku Adama B. uzasadnił tym, że podatnik winien w pierwszej kolejności zaspokoić roszczenia Skarbu Państwa z tytułu podatku dochodowego.
Adam B. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji do Izby Skarbowej w Z. zarzucając, że organ ten przy wydawaniu decyzji nie wziął pod uwagę okoliczności przemawiających na korzyść strony, w szczególności zapłaty znacznej części podatku w terminie ustawowym, zobowiązania się przez podatnika do zapłaty pozostałej kwoty w ciągu bardzo krótkiego czasu oraz sukcesywnych wpłat dokonywanych w maju 1993 r. Ponadto odwołując się podniósł, że decyzja organu I instancji została wydana po upływie terminu 1 miesiąca oraz że uzasadnienie tej decyzji zostało sporządzone w sposób niezrozumiały, a nadto w trakcie postępowania stronie nie umożliwiono wypowiedzenia się co do stanowiska organu podatkowego.
Izba Skarbowa w Z. decyzją z dnia 10 września 1993 r. uchyliła zaskarżoną decyzję i rozłożyła płatność podatku dochodowego na 3 raty płatne w terminach zgodnych z wnioskiem strony, to jest: I rata - do 31 maja 1993 r., II rata - do 30 czerwca 1993 r. i III rata - do 31 lipca 1993 r., przy czym ustalono następującą wysokość rat: I rata 4.200.000.000 zł, II rata - 900.000.000 zł i III rata - 99.397.000 zł.
W uzasadnieniu decyzji, powołując się na art. 22 wyżej powołanej ustawy o zobowiązaniach podatkowych, Izba Skarbowa stwierdziła, że w decyzji tej organ II instancji przychylił się do wniosku Adama B., mimo że fakt przeznaczenia środków uzyskanych w 1992 r. na zakup towarów handlowych nie stanowi przesłanki do udzielenia ulgi w spłacie podatku dochodowego. Jednakże uwzględniając wniosek podatnika, Izba Skarbowa wzięła pod uwagę opieszałość organu I instancji w załatwieniu podania, jak również brak uzasadnienia decyzji wydanej przez ten organ oraz argumenty podniesione w odwołaniu przez podatnika.
Adam B. wniósł skargę na decyzję Izby Skarbowej w Z. żądając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zarzucając naruszenie art. 22 ustawy o zobowiązaniach podatkowych par. 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1989 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1990 nr 1 poz. 4 ze zm./ oraz art. 10, art. 104, art. 107 i art. 139 Kpa.
Skarżący zarzucił, że nie jest możliwe wywiązanie się przez niego z obowiązku podatkowego w terminach określonych w zaskarżonej decyzji, zważywszy, że decyzję tę otrzymał po upływie tych terminów. Zaprzeczył również, ażeby decyzja była załatwiona dla niego w sposób "pozytywny", skoro decyzji tej skarżący nie jest w stanie wykonać, co będzie wiązało się z koniecznością zapłaty odsetek za zwłokę w spłacie podatku.
Izba Skarbowa w Z. G. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, twierdząc, że zaskarżona decyzja jest zgodna z wnioskiem podatnika, a fakt, że została doręczona po upływie terminów płatności rat podatku, nie powoduje jej nieważności. Ponadto Izba Skarbowa zaprzeczyła, ażeby w postępowaniu administracyjnym zostały naruszone przepisy Kpa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza art. 22 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm., aktualnie - t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486/. Wyżej powołany przepis przewiduje możliwość udzielania ulg w spłacie podatku poprzez rozłożenie zapłaty zobowiązania na raty lub odroczenie terminu płatności.
Decyzja wydana na podstawie tego przepisu ustala dla podatnika obowiązek określonego zachowania się /zapłaty rat podatku/ w określonych terminach. Jest to więc decyzja wywołująca skutki "na przyszłość". Nie może ona nakładać na podatnika obowiązku zapłaty rat w okresach, które już minęły, gdyż w takim przypadku decyzja ta już w chwili jej wydania jest niewykonalna. Nie uprawnia do wydania takiej decyzji fakt wcześniejszego zobowiązania się przez podatnika do wykonania zobowiązania w danych terminach, skoro tytułem egzekucyjnym nie jest zobowiązanie podjęte przez podatnika, tylko decyzja administracyjna.
W tej sytuacji rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest nieprawidłowe.
Rację ma organ II instancji, podnosząc, iż pod względem merytorycznym słuszność udzielenia skarżącemu ulg w spłacie zobowiązania może budzić poważne zastrzeżenia. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że to liberalne podejście do spłaty należności podatkowych przez skarżącego jest wynikiem opieszałości działania organów administracji rozpatrujących niniejszą sprawę. Opieszałość ta nie może powodować ujemnych skutków dla skarżącego.