Uzasadnienie
Uchwałą nr III/21/91 z dnia 27 marca 1991 r. Rada Gminy w C. postanowiła utworzyć z dniem 1 kwietnia 1991 r. przedsiębiorstwo użyteczności publicznej pod nazwą "Komunalne Przedsiębiorstwo Usług Wodnych i Melioracyjnych" dla potrzeb rolnictwa z siedzibą w C. Jako podstawę prawną uchwały wskazano następujące przepisy: art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. "i" ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95/, art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. nr 24 poz. 122/ oraz par. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1981 r. w sprawie wykonania ustawy o przedsiębiorstwach państwowych. Powołano się nadto na rozdział I pkt 3 porozumienia międzygminnego w sprawie utworzenia takiego przedsiębiorstwa. Odpis uchwały doręczono Wojewodzie w P. w dniu 3 kwietnia 1991 r.
Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 10 kwietnia 1991 r. Wojewoda w P. na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym stwierdził nieważność uchwały z następujących motywów:
Stosownie do art. 7 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /t.j. Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80/ jedynymi podmiotami uprawnionymi do tworzenia przedsiębiorstw państwowych są naczelne oraz centralne organy administracji państwowej, Narodowy Bank Polski, banki państwowe oraz inne niż wyżej wymienione organy państwowe - po porozumieniu z naczelnym lub centralnym organem administracji państwowej właściwym ze względu na rodzaj działalności tworzonego przedsiębiorstwa. Niemożliwe jest zatem utworzenie przedsiębiorstwa na podstawie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych z mocy uchwały rady gminy. Wprawdzie, zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, do czasu wyboru przez radę gminy formy organizacyjno-prawnej, do przedsiębiorstw komunalnych stosuje się odpowiednio przepisy o przedsiębiorstwach państwowych, dotyczy to jednak przedsiębiorstw państwowych już istniejących, które stały się przedsiębiorstwami komunalnymi. Nie ma natomiast podstaw do tworzenia nowych przedsiębiorstw komunalnych na podstawie przepisów ustawy o przedsiębiorstwach państwowych.
Rozstrzygnięcie nadzorcze doręczone zostało Urzędowi Gminy w C. w dniu 12 kwietnia 1991 r.
Uchwałą nr IV/24/91 z dnia 9 maja 1991 r. Rada Gminy w C. postanowiła zaskarżyć rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego i zobowiązała do wykonania uchwały Zarząd Gminy oraz Wójta.
Skarga, podpisana przez Przewodniczącego Rady Gminy, złożona została w organie nadzoru w dniu 13 maja 1991 r. - w poniedziałek, to jest w terminie, ze względu na to, że ostatni dzień 30-dniowego terminu do wniesienia skargi upływał w niedzielę. Skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, zarzuca mu niezgodność z obowiązującym przepisem, w szczególności z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. "i" ustawy o samorządzie terytorialnym, który to przepis upoważnia radę gminy do podejmowania uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, a dotyczących między innymi tworzenia przedsiębiorstw i wyposażania ich w majątek. Za takim upoważnieniem, zdaniem skarżącej, przemawia także art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Odpowiadając na skargę Wojewoda w P. przede wszystkim wniósł o jej odrzucenie uznając, że zgodnie z treścią uchwały Rady Gminy w C. uprawnionym do wniesienia skargi był Zarząd Gminy, a nie przewodniczący Rady, który skargę podpisał. Na wypadek nieuwzględnienia tego zarzutu, Wojewoda wniósł o oddalenie skargi z motywów przedstawionych w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Nie zasługuje na uwzględnienie wniosek Wojewody o odrzucenie skargi. Upoważnienie Zarządu Gminy do złożenia skargi nie pozbawiło bowiem Rady Gminy i jej Przewodniczącego uprawnienia do wniesienia i podpisania skargi.
Skarga wniesiona w terminie i dopuszczalna pod względem formalnym okazała się nieuzasadniona.
Należy podzielić pogląd przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, że ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /t.j. Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80/ nie ma zastosowania do przedsiębiorstw tworzonych przez radę gminy na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. "i" ustawy o samorządzie terytorialnym. Za takim wnioskiem przemawia treść art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Przepis ten w zdaniu drugim stanowi, że do czasu wyboru formy organizacyjno-prawnej do przedsiębiorstw komunalnych stosuje się odpowiednio przepisy o przedsiębiorstwach państwowych. Mowa tu jednak o przedsiębiorstwach określonych w art. 8 ust. 1 ustawy, to jest tych, które były przedsiębiorstwami państwowymi, albo których funkcję organu założycielskiego pełniły terenowe organy administracji państwowej.
Z wyjaśnień złożonych przez skarżącą na rozprawie przed sądem administracyjnym wynika, że zaopatrzeniem mieszkańców w wodę przed wejściem w życie ustaw samorządowych nie zajmowało się przedsiębiorstwo, a zakład budżetowy Urzędu Wojewódzkiego w P. Nowo powołane przez skarżącą Radę przedsiębiorstwo, powstałe na bazie części tego zakładu, nie może zatem działać przy odpowiednim zastosowaniu ustawy o przedsiębiorstwach państwowych.
Z przedstawionych motywów skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu na podstawie art. 98 par. 4 ustawy o samorządzie terytorialnym w związku z art. 207 par. 5 Kpa.