Uzasadnienie
Kierownik Referatu Spraw Mieszkaniowych Urzędu Miejskiego, działający z upoważnienia Prezydenta miasta Z.G., postanowieniem z dnia 24 października 1990 r., wydanym na podstawie art. 140 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. nr 24 poz. 151/, wezwał Halinę i Tadeusza małżonków L.. wraz z wszystkimi osobami prawa ich reprezentującymi do natychmiastowego opróżnienia lokalu nr 6 przy ul. S. nr 30 i przeprowadzenia się do lokalu nr 5 w budynku przy ul. O.S. nr 3b z pouczeniem, że niezastosowanie się do tego wezwania w terminie do dnia 13 listopada 1990 r. spowoduje przeprowadzenie w dniu 14 listopada 1990 r. eksmisji bez względu na nieobecność zainteresowanych osób.
Z akt sprawy administracyjnej wynika, że organ egzekucyjny I instancji doręczył skarżącym nie tylko postanowienie z dnia 24 października 1990 r. o zastosowaniu środka egzekucyjnego, ale także wystawiony przez ten organ w dniu 24 października 1990 r. tytuł wykonawczy z klauzulą o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej i pouczeniem, że przysługuje im prawo zgłoszenia zarzutów określonych w art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. /Dz.U. nr 24 poz. 151 / w terminie 7 dni do Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym.
Od tego postanowienia i doręczonego im tytułu wykonawczego Halina i Tadeusz małżonkowie L. wnieśli do Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa Z-kiego w jednym piśmie środek zaskarżenia nazwany przez nich błędnie "odwołaniem" i domagali się uchylenia postanowienia i klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji oraz wnieśli o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W swym piśmie podali, że opuścili sporne mieszkanie i nie pozostawili w nim żadnych osób reprezentujących ich prawa. Egzekucja powinna zostać skierowana do tej osoby, która bezprawnie zajmuje lokal, jeżeli tak jest faktycznie, bo przecież syn ich wystąpił o przydzielenie mu zajmowanego lokalu. Lokal, w którym wraz z córką obecnie mieszkają przy ul. O.S. nr 3b m 5, ma 40 m2 powierzchni mieszkalnej, a Halinie L. przysługuje dodatkowa powierzchnia mieszkalna ze względu na stan zdrowia.
Kolegi urn Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym województwa Z-kiego postanowieniem nr KO 343/90 z dnia 28 listopada 1990 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, wyjaśniając w uzasadnieniu, że decyzją z dnia 12 lipca 1990 r. przydzielono małżonkom L. pomieszczenie zastępcze na czas oczekiwania na przydział lokalu spółdzielczego. W decyzji o przydziale wymieniono dzieci najemców: Roberta i Julitę oraz synową - Joannę K. jako osoby uprawnione do wspólnego z nimi zamieszkiwania. Powierzchnia użytkowa pomieszczenia zastępczego wynosi 59,57 m2, w tym powierzchnia mieszkalna 40,22 m2. Pomieszczenie zastępcze składa się z trzech pokoi i kuchni. Osoby bliskie najemców były wymienione we wniosku o przydział z dnia 25 maja 1986 r. Wyprowadzając się do przydzielonego im zastępczego pomieszczenia mieszkalnego, najemcy pozostawili w dotychczasowym mieszkaniu syna Roberta L.z żoną. Organ pierwszej instancji wezwał zainteresowane osoby do dobrowolnego opuszczenia lokalu i przeprowadzenia się do najemców. Ze względu na niewykonanie tego wezwania sporządzono tytuł wykonawczy zaopatrzony w klauzulę wykonalności oraz wydano postanowienie z dnia 24 października 1990 r. o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Zażalenie Haliny i Tadeusza małżonków L. na to postanowienie nie zasługuje na uwzględnienie z powodu braku zarzutów faktycznych i prawnych. Zgodnie z wnioskiem o przydział pomieszczenia zastępczego przewidziano normy zaludnienia 5 m2 dla najemców oraz ich osób bliskich /dzieci/ wspólnie z nimi zamieszkujących. W przydziale zastępczego pomieszczenia nie uwzględniono normy dodatkowej, która przysługuje tylko w razie przydziału lokalu mieszkalnego /art. 37 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 4 prawa lokalowego/. Ponadto zgodnie z art. 47 ust. 3 prawa lokalowego organ administracji ma prawo przekwaterować osoby bliskie do lokalu dotychczasowych najemców. Wbrew twierdzeniom małżonków L., organ I instancji jest uprawniony do przeprowadzenia egzekucji w sprawach lokalowych. Uprawnienie to wynika z art. 1 pkt 13 dział F ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 34 poz. 198/. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut małżonków L., że w poprzednim ich mieszkaniu osoby bliskie pozostały bez ich wiedzy i zgody. Sprawa przydziału lokalu dla syna małżonków L. będzie przedmiotem odrębnego postępowania i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy o zastosowanie środka egzekucyjnego.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa Z-kiego z dnia 28 listopada 1990 r. wnieśli Halina i Tadeusz małżonkowie L. z wnioskiem o uchylenie tego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji. Skarżący podali, że kwestionowane postanowienie zostało wydane bez podstawy prawnej i zostało skierowane do osób, które nie są stronami. Skarżący opuścili lokal, a Robert L. i jego żona stanowią odrębną rodzinę i złożyli wniosek o przydział lokalu nr 6 przy ul. S. nr 30.
Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W świetle przedstawionych okoliczności oraz przepisów art. 140 w związku z art. 32 i 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. nr 24 poz. 151 ze zm./ wydanie zaskarżonego postanowienia z dnia 28 listopada 1990 r. było wadliwe. Przede wszystkim należy wskazać, że pismo skarżących nazwane "odwołaniem" zawiera w zasadzie zarzuty określone w art. 32 pkt 1, 4 i 6 powyższej ustawy. Podstawą bowiem zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego może być także zastrzeżenie dotyczące niedopuszczalności zastosowania środka egzekucyjnego. O zasadności lub bezzasadności zgłoszonych zarzutów w rozumieniu art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. nr 24 poz. 151 ze zm./ powinien rozstrzygać w drodze postanowienia organ egzekucyjny, który wszczął postępowanie egzekucyjne, i od tego postanowienia przysługuje stronom zażalenie do organu wyższego stopnia. Dopiero postanowienie organu zażaleniowego w sprawie zarzutów, jako ostateczne, może być przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego /art. 196 par. 3 i art. 198 Kpa/.
W niniejszej sprawie jest wątpliwe, czy faktycznie został zachowany powyższy tryb postępowania. Jeśli w wyniku błędnego pouczenia małżonkowie L. wnieśli pismo nazwane "odwołaniem" do Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa Z-kiego, to rzeczą tego organu było potraktowanie tego pisma - ze względu na treść - jako środka prawnego wszczynającego postępowanie w sprawie o rozpatrzenie zarzutów, chyba że takie zarzuty zostały już rozpatrzone przez właściwy organ. Ewentualne wątpliwości związane z oceną charakteru omawianego pisma skarżących należało wyjaśnić na podstawie art. 64par. 2 Kpa. W każdym razie Kolegium Odwoławcze nie było uprawnione do potraktowania pisma skarżących wyłącznie jako zażalenia na postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego, a także nie mogło z pominięciem postanowienia odpowiedniego organu rozstrzygać zażalenia o zasadności złożonych zarzutów.
W tej sytuacji pouczenie w zaskarżonym postanowieniu o prawie wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego budzi istotne zastrzeżenia i nie może wywołać niekorzystnej dla skarżących sytuacji prawnej. Stosownie bowiem do art. 196 par. 3 pkt 2 Kpa skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje jedynie na postanowienia o rozstrzygnięciu zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego lub zabezpieczającego w administracji oraz o umorzeniu lub odmowie umorzenia tych postępowań. Poza tym -jak już wyjaśniano - skarga do sądu administracyjnego przysługuje stronie postępowania egzekucyjnego dopiero po wyczerpaniu toku instancji /art. 198 Kpa/.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy zatem wyjaśnić charakter pisma skarżących z dnia 30 października 1990 r. W razie uznania tego pisma wyłącznie za zgłoszenie zarzutów należałoby je skierować do właściwego organu /art. 65 Kpa/ w celu nadania mu odpowiedniego biegu, a w szczególności wydania postanowienia w trybie art. 33 par. 2 cytowanej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. Jednakże organ egzekucyjny rozstrzygający o zasadności lub bezzasadności zarzutów, jak również organ zażaleniowy obowiązane są wyłącznie zbadać sprawę pod kątem podstaw zarzutów wyczerpująco wymienionych w art. 32 omawianej ustawy. Nie są natomiast uprawnione do badania kwestii merytorycznych decyzji, a więc zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym /art. 28 ust. 1 tej ustawy/.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 w związku z art. 196 par. 3 pkt 2 Kpa orzeczono jak w sentencji.
kosztach orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.