Uzasadnienie
Izba Skarbowa po rozpatrzeniu odwołania Urzędu Skarbowego, wymierzającej podatek od darowizny w kwocie 51.999.000 złotych - uchyliła tę decyzję w części i ustaliła podatek od darowizny w kwocie 35.548.000 złotych, opierając się na następujących ustaleniach:
W Państwowym Biurze Notarialnym sporządzona została w formie aktu notarialnego umowa sprzedaży, na podstawie której A.Z. kupiła lokal mieszkalny. Zapłaciła sprzedającemu 150 milionów złotych i poniosła opłatę notarialną i skarbową w łącznej kwocie 9.750.000 złotych.
W czasie przesłuchania w Urzędzie Skarbowym A.Z. wyjaśniła, że pieniądze na kupno mieszkania otrzymała w ramach alimentów od J.J.D., ojca jej dziecka urodzonego w 1987 r. Powyższe zeznanie potwierdził J.J.D. przesłuchany w charakterze świadka. W dniu 28.6.1991 r. A.Z. i J.J.D. zawarli związek małżeński.
Urząd Skarbowy, na podstawie art. 1 i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 207 ze zm./ oraz par. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 1991 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 26 poz. 108/, ustalił podatek od darowizny w kwocie 51.999.000 złotych. Organ I instancji nie znalazł podstawy do zakwalifikowania kwoty 159.750.000 złotych, otrzymanej przez A.Z. od J.J.D. jako skapitalizowanych alimentów na rzecz dziecka z tej przyczyny, że mieszkanie kupione zostało na rzecz A.Z., a nie jej małoletniego dziecka. Organ nie podzielił także poglądu przedstawionego przez pełnomocnika A.Z., jakoby przekazane przez J.J.D. pieniądze były nakładem na wspólny majątek jego i A.Z. w czasie trwania konkubinatu. Powołał się przy tym na przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mające zastosowanie wyłącznie do małżonków.
Od powyższej decyzji odwołała się A.Z.D., która podtrzymała dotychczasowe twierdzenia, dotyczące charakteru świadczenia otrzymanego od J.J.D. Podniosła w szczególności, że alimentacyjnego charakteru tego świadczenia nie podważa fakt zakupienia mieszkania na jej nazwisko, skoro zakup mieszkania pozwolił na zabezpieczenie dziecku odpowiednich warunków mieszkaniowych. Na wypadek odmowy uznania przekazanej kwoty jako skapitalizowanych alimentów odwołująca się wniosła o potraktowanie jej jako nakładu poczynionego przez J.J.D. na majątek wspólny w czasie trwania konkubinatu i to nie na podstawie przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jak wadliwie przyjął organ I instancji, na podstawie przepisów kodeksu cywilnego o współwłasności. Powołała się przy tym na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1986 r. - III CZP 79/85, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1989 r., II ARN 11/89 oraz publikacje i glosy A. Zielińskiego.
Izba Skarbowa podzielając, co do zasady, argumenty prawne przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uchyliła ją i ustaliła podatek od darowizny w kwocie 35.548.000 złotych, przyjmując na podstawie obowiązującego w dniu wymiaru podatku rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 czerwca 1993 r. kwotę wolną od podatku oraz stawki podatkowe.
Decyzję Izby Skarbowej A.Z.-D. zaskarżyła do sądu administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca podtrzymała zarzuty przedstawione w odwołaniu.
Odpowiadając na skargę i domagając się jej oddalenia organ odwoławczy powołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Dla dokonywanej przez organy podatkowe oceny charakteru świadczenia istotny jest moment jego spełnienia. W niniejszej sprawie, opierając się na dowodzie z przesłuchania A.Z.-D. i J.J.D., organy podatkowe obu instancji ustaliły, że pieniądze przekazane skarżącej we wrześniu 1990 r. przez J.J.D. były skapitalizowanymi alimentami na rzecz uprawnionego dziecka, którego A.Z. D.Z. była przedstawicielem ustawowym. W ocenie tychże organów świadczenie utraciło charakter alimentacyjny z chwilą przeznaczenia otrzymanych przez A.Z. pieniędzy na zakup mieszkania na swoją rzecz. Powyższy pogląd nie zasługuje na aprobatę. Sposób rozporządzenia alimentami przez przedstawiciela ustawowego uprawnionego dziecka w żadnym razie nie może prowadzić do zmiany alimentacyjnego charakteru świadczenia. Skoro zatem organy podatkowe dały wiarę rodzicom dziecka, co do tego, że przekazane matce pieniądze były alimentami, nie miały podstaw do opodatkowania tego świadczenia podatkiem od spadków i darowizn.
Ocena postępowania matki, wykonującej władzę rodzicielską nad dzieckiem, także w aspekcie wydatkowania pieniędzy pochodzących z alimentów, należy do sądu opiekuńczego, który w przypadku zagrożenia dobra dziecka może wydać odpowiednie zarządzenia. Nie jest uprawniony do takiej oceny organ podatkowy.
Przyjmując, zgodnie z ustaleniami organów podatkowych, że spełnione do rąk skarżącej świadczenie miało charakter alimentacyjny, Sąd pominął rozważania dotyczące ewentualnego potraktowania tego świadczenia jako nakładu na wspólny majątek konkubentów.
Skoro, z przedstawionych motywów, zaskarżona decyzja narusza prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję.