Uzasadnienie
SA/Rz 1065/03
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D. i Z. C. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...].05.2003 r., Nr [...] w sprawie odmowy przywrócenia wymienionym terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tegoż Kolegium z dnia [...].10.2002 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].01.2002 r., Nr [...] w sprawie podziału nieruchomości.
Wskazane postanowienie zostało wydane na podstawie art. 17 pkt 1, art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a.
W uzasadnieniu postanowienia Kolegium nawiązało do wniosku D. i Z. C., którzy prośbą o przywrócenie terminu motywowali nieznajomością uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9.12.1996 r. sygn. akt OPS 4/96 – ONSA Nr 2/1997, poz. 44, na którą powołał się Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 24.02.2003 r. sygn. akt SA/Rz 2408/02, a która interpretuje i uzupełnia zapis art. 127 § 3 k.p.a. mówiący, że strona może zwrócić się do organów z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz nie jest to jednoznaczne z odwołaniem do II instancji.
Analizując przedmiotowy wniosek Kolegium powołało się na art. 58 § 1 i 2 k.p.a., który stanowi, że uchybiony termin może być przywrócony na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Taką prośbę wnosi się do organu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
O braku winy można mówić tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Za taką zaś przeszkodę nie można uznać odmiennego interpretowania środków zaskarżania decyzji, niż środki wskazane w pouczeniu kwestionowanej decyzji. Skoro pouczenie zawarte w decyzji Kolegium z dnia [...].10.2002 r. o możliwości wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy było prawidłowe, zatem bez znaczenia jest okoliczność, że wnioskodawcy nie znali treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9.12.1996 r., sygn. akt OPS 4/96.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie, skarżący D. i Z. C., nie wskazując kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji zarzucili, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a., bowiem nie można im przypisywać winy za to, że nie zwrócili uwagi na pouczenie o środku odwoławczym, zamieszczonym w decyzji SKO z dnia [...].10.2002 r. Skarżący nie są prawnikami, nie są obeznani z zawiłą procedurą administracyjną oraz nie śledzą na bieżąco zmieniających się co chwilę przepisów. Opierali się na przepisach k.p.a., w których brak jest zapisu, iż skarga do NSA musi być poprzedzona wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ wydający decyzję.
Nie będąc obeznani z zawiłościami prawa, nie znali treści uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 24.02.2003 r. Skomplikowana procedura administracyjna sprawia trudności nawet prawnikom, nie mówiąc już o laikach w tej dziedzinie, jakimi są skarżący.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Sąd uznał skargę za zasadną, jednakże z innych względów niż te, które przytoczyli skarżący.
Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./, nazwanej dalej skrótem p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./ cytowanej niżej jako przepisy wprowadzające stanowi, że Sąd rozstrzyga skargę w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oznacza to, że Sąd z urzędu uwzględnia uchybienia procesowe i materialnoprawne orzekających organów, o których nie wspomniano w skardze.
Przechodząc do istoty sprawy należy podkreślić, że celem instytucji przywrócenia terminu /art. 58 i 59 k.p.a./ jest usunięcie ujemnych dla strony następstw procesowych, wynikłych z powodu uchybienia terminu procesowego /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.11.1994 r., SA/Ka 1230/94 – niepublikowany/.
Z tego względu, organ przy rozpatrywaniu sprawy o przywrócenie terminu /w tym przypadku terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy/ powinien w pierwszej kolejności skrupulatnie sprawdzić czy rzeczywiście dokonana przez stronę czynność procesowa została dokonana po upływie ustawowego procesowego terminu. Gdyby bowiem okazało się, że strona dla przykładu wniosła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy /art. 127 § 3 k.p.a./ w ustawowym terminie, to wówczas prośba o przywrócenie terminu byłaby bezprzedmiotowa.
Przedmiotowa sprawa wiąże się ze sprawą SA/Rz 1088/03. W powołanej sprawie, Sąd wyrokiem z dnia 4.03.2005 r. uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].05.2003 r., Nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...].10.2002 r., Nr [...]. Z ustaleń dokonanych w tej sprawie wynika, że decyzję SKO z dnia [...].10.2002 r. /wydana w pierwszej instancji/ doręczono skarżącym w dniu 18.10.2002 r. Pod uzasadnieniem decyzji zamieszczono pouczenie o treści: "Stronie służy skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, po uprzednim zwróceniu się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji".
Zwrot zawarty w tym pouczeniu "Stronie służy skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego" był niepotrzebny, bowiem na decyzję wydaną w pierwszej instancji przez SKO, skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego w ogóle nie przysługiwała. W takiej sytuacji, jak to przyjął Sąd w sprawie SA/Rz 1088/03 nie można wykluczyć, że skarżący zrozumieli takie pouczeni w sposób dwuznaczny. Za tym przemawia fakt wykazany przez skarżących, że w dniu 31.10.2002 r. nadali w Urzędzie Pocztowym – [...] dwie przesyłki polecone, a mianowicie: jedną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zatytułowaną jako skarga na decyzję SKO z dnia [...].10.2002 r. /K. 14 akt administracyjnych/ drugą do Samorządowego Kolegium Odwoławczego /przesyłka polecona nr [...]/, której nie ma w aktach administracyjnych, ale prawdopodobnie zawierała odpis skargi wysłanej do NSA w Warszawie, tak to wynika z rozdzielnika skargi "do wiadomości".
Termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Kolegium z dnia [...].10.2002 r. upływał z dniem [...].11.2002 r., czyli wspomniane pismo skarżących było nadane w placówce pocztowej przed upływem terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Z art. 63 k.p.a. wynika, że pojęcie "podania" obejmuje: żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia.
Art. 127 § 3 in fine kpa stanowi, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Zdaniem sądu art. 63 k.p.a. ma bezpośrednie zastosowanie do wniosku o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a.
Na kanwie art. 63 k.p.a. utrwaliło się zapatrywanie, że podania /w tym również środki odwoławcze/ należy oceniać na podstawie treści pisma wniesionego przez stronę, a nie na podstawie tytułu pisma. Jeżeli zatem z treści pisma skarżących, opatrzonego datą 23.10.2002 r. i zatytułowanego jako skarga do NSA wynikało, że skarżący kwestionują decyzję SKO z dnia [...].10.2002 r., przeto w takiej sytuacji organ powinien to pismo potraktować jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w zakresie wątpliwości wezwać stronę o skonkretyzowanie rodzaju pisma z jednoczesnym udzieleniem stronie potrzebnych wyjaśnień i wskazówek, do czego zobowiązywał art. 9 k.p.a. /por. wyrok NSA z dnia 17.09.1992 r., III SA 949/02 – powołany przez E. Smoktunowicza, D. Kijowskiego i J. Mieszkowskiego w opracowaniu pt. "Postępowanie administracyjne, podatkowe i administracyjnosądowe", Wydawnictwo Prawo i Praktyka Gospodarcza, W-wa 2001 r., str. 321, poz. 3/.
W takim stanie rzeczy rzeczą organu będzie ustalenie jaka była treść tej przesyłki, a jeżeli z jej treści będzie wynikało niezadowolenie skarżących z wydanej w dniu [...].10.2002 r. decyzji, to wówczas organ powinien to pismo zakwalifikować jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Gdyby natomiast pismo to nie miało związku z wydaną decyzją, to wtedy organ powtórnie rozpatrzy merytorycznie przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 przepisów wprowadzających, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł po myśli art. 200 p.s.a. i art. 97 § 2 przepisów wprowadzających.
W dalszym postępowaniu organ uwzględni wskazówki Sądu zawarte w uzasadnieniu.