Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rz. z dnia 30.06.1999 r., (...) utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26.04.1999 r., (...) nakazującą Grzegorzowi S., Adamowi S. i Barbarze S. zabezpieczyć przed zawaleniem ściany budynku komory celnej usytuowanej na działce nr 190/1 w D. Powołaną decyzję wydał na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 73 ust. 1, art. 78 ust. 1 i art. 79 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./.
W uzasadnieniu tej decyzji przytoczył, że w dniu 19.04.1999 r. zawaliła się część ściany ruin zabytkowego budynku komory celnej, położonej na działce nr 190/1 w D. Organ I instancji na podstawie oględzin ustalił, że całkowitemu zawaleniu uległa ściana południowa obiektu oraz południowo wschodni narożnik budynku. Stwierdzono brak zwieńczenia ścian zewnętrznych i duży ubytek dolnej części ściany w zachodnim narożniku budynku. Ponadto stwierdzono liczne ubytki w murze, rysy pionowe, rozwarstwienia cegieł oraz odchylenie się od pionu ścian.
W wyniku dokonanych ustaleń, po zakończeniu pracy komisji powołanej w celu ustalenia przyczyn i okoliczności katastrofy budowlanej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał współwłaścicielom przedmiotowego obiektu, zabezpieczyć przed zawaleniem ściany budynku komory celnej, poprzez podparcie tych ścian w sposób uniemożliwiający ich zawalenie się na zewnątrz obiektu. Jednocześnie nakazano wygrodzenie obiektu uniemożliwiające dostęp osób trzecich oraz umieszczenie tablic ostrzegających o stanie zagrożenia ludzi i mienia. Z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności.
Jednocześnie zobowiązano współwłaścicieli do powierzenia kierownictwa nad wskazanymi wyżej robotami zabezpieczającymi osobie posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane i prowadzenie tych robót pod nadzorem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Odwołanie wniósł Grzegorz S. - współwłaściciel obiektu w którym podniósł, że od wielu lat występował do zainteresowanych istnieniem zabytku urzędów, informując o pogarszającym się stanie budowli i ostrzegając o grożącej katastrofie oraz że jako współwłaściciel obiektu nie ma żadnego interesu w jego istnieniu, ani też nie posada środków finansowych na jego remont.
Odnosząc się do tego, organ odwoławczy wyjaśnił, iż adresatem decyzji zgodnie z art. 79 prawa budowlanego są współwłaściciele obiektu. Sprawy związane z dalszym istnieniem obiektu oraz środków finansowych na jego remont nie należą do kompetencji organu.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Grzegorz S. podniósł następujące zarzuty:
- - zaskarżona decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, wydano ją z pominięciem przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury.
Poza tym jest niewykonalna przez błędne określenie zobowiązanego.
W motywach skargi stwierdził, że zaskarżona decyzja jest kolejną próbą poczynioną w interesie administracji terenowej miasta Dukla zmierzającą do usunięcia zawadzającego jak widać komuś budynku tzw. "komory celnej" z XVI wieku.
Próbowano tego dokonać obciążając współwłaścicieli przekraczającymi ich możliwości kosztami prac remontowych, lub wręcz nakazując im rozebranie tego zabytku. Zmierzające do tego decyzje były kolejno unieważniane przez nadrzędne organy administracji. Odrzucane były też deklaracje współwłaścicieli zrzeczenia się prawa własności na rzecz Gminy.
W trakcie ostatniej akcji zakładania ewidencji gruntów oraz korekty z roku 1989 ustalono, że działka nr 190 o powierzchni 1.179 m2 stanowi współwłasność po połowie Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska oraz Banku Spółdzielczego w D. Wynika to z wykazu zmian gruntowych z dnia 15.05.1991 r. oraz z opisu i mapy geodezyjnej z tej samej daty.
Urząd Wojewódzki w piśmie z dnia 30.06.1995 r., (...) stwierdził, że część tej działki pow. 394 m2, na której znajduje się wspomniany obiekt zabytkowy nie ma ujawnionego właściciela.
W każdym razie skarżący nie jest już właścicielem tej nieruchomości.
Konserwator Zabytków w K. spowodował wydanie przez Urząd Wojewódzki w K. decyzji z dnia 16.05.1989 r. o wpisaniu tego zabytku do rejestru zabytków /pozycja A-148/, a teraz wystąpił z wnioskiem (...) z dnia 29.07.1999 r. o przyjęcie tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
Powołując się na przedstawione zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rz. wniósł o oddalenie skargi. W replice na zarzuty zawarte w skardze wyjaśnił, że zarzut jakoby to skarżący nie był współwłaścicielem działki nr 190/1 jest niezgodny ze stanem faktycznym, bo co innego wynika z danych zamieszczonych w ewidencji gruntów w której podano podstawę wpisu prawa własności. Skarżący powołuje się na dane z lat 1989, 1991. i 1995 r., które są nieaktualne. Przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji uwzględnione zostały przepisy dot. ochrony dóbr kultury w stopniu obowiązującym organy nadzoru budowlanego. Sprawy wpisania obiektu do rejestru zabytków, jak również przyjęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie podlegają ocenie organu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Z art. 78 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm., obecnie tekst jednolity Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126/ wynika, że nakaz wykonania czynności zabezpieczających obiekt budowlany może być kierowany do inwestora właściciela lub zarządcy obiektu. Przedmiotem katastrofy budowlanej był już istniejący obiekt budowlany, a konkretnie ruiny zabytkowej komory celnej z XVII wieku, przeto taki nakaz mógł być kierowany do właściciela lub zarządcy tego obiektu. W skardze skarżący zarzucił, że nie jest współwłaścicielem działki na której umiejscowiony jest ten obiekt i zdaniem Sądu ta kwestia nie została wyjaśniona.
Organy przy ustalaniu właściciela /współwłaścicieli/ przedmiotowego obiektu kierowały się danymi z ewidencji gruntów. Z danych tych wynika, iż działka nr 190/1 o pow. 412m2 stanowi współwłasność w częściach ułamkowych skarżącego oraz Adama S. i Barbary W. Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. nr 30 poz. 163 ze zm./ dane z ewidencji gruntów i budynków służą tylko do planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych /Dział I/, statystyki państwowej i gospodarki gruntami. Oznacza to tym samym, iż dane z ewidencji gruntów i budynków nie są dowodem prawa własności lub współwłasności. Takim dowodem są dane z ksiąg wieczystych /Dział II/.
Organy takiego dowodu nie przeprowadziły i w związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, który orzeka na podstawie przedstawionych akt administracyjnych, nie był w stanie odnieść się do zarzutu podniesionego w skardze.
Z tego właśnie względu należało na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzec jak w sentencji wyroku.
Sąd natomiast nie podzielił drugiego zarzutu skarżącego, iż to zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury /Dz.U. nr 10 poz. 48 ze zm./.
W przypadku katastrofy budowlanej organ nadzoru budowlanego, stosownie do art. 76 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3 prawa budowlanego obowiązany jest powołać komisję w celu ustalenia przyczyn i okoliczności katastrofy oraz zakresu czynności niezbędnych do likwidacji zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Gdy katastrofa dotyczyła obiektu zabytkowego, przeto w skład takiej komisji powinien wejść przedstawiciel Służby Ochrony Zabytków. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zarządzeniem (...) z dnia 26.04.1999 r. powołał taką komisję i jej członkami byli Krzysztof H., Stefan S. i Antoni B. - przedstawiciele Służby Ochrony Zabytków Województwa (...) z siedzibą w P. - Delegatura w K. W takim stanie rzeczy organ z zakresu ochrony zabytków współdziałał w kwestii zabezpieczenia przedmiotowego obiektu budowlanego.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy za pomocą zaświadczenia z wypisu z księgi wieczystej, lub innego dokumentu /aktu notarialnego, ostatecznej decyzji administracyjnej, zbioru dokumentów/ ustali kto jest właścicielem /współwłaścicielami/ działki na której umiejscowiony jest przedmiotowy zabytkowy obiekt budowlany.