Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003 roku Nr [...] wydaną po rozpoznaniu odwołania L. i S. F. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lutego 2003r.Nr [...] orzekającej o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W jej uzasadnieniu zostało wyjaśnione, że postanowieniem z dnia 10 grudnia 2002r. Burmistrz Miasta [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w Ł. oznaczonych w operacie ewidencji gruntów jako działka nr 3230 stanowiąca drogę gminną z działką nr 3179 stanowiąca własność L. i S. F. i działką nr 3181/1 stanowiąca własność R. i A. K. Postępowanie niniejsze miało na celu ustalenie przebiegu granic ulicy K. w Ł. Po wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie Burmistrz Miasta [...] upoważnił uprawnionego geodetę A. T. do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych.
W dniu 7 stycznia 2003 r został sporządzony przez geodetę na gruncie z udziałem stron postępowania protokół graniczny w którym stwierdzone zostało, że nie doszło do porozumienia między stronami co do przebiegu spornej granicy.
W tym stanie faktycznym sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2003r.Nr [...] umorzył postępowanie rozgraniczeniowe i przekazał sprawę do rozpatrzenia sądowi i w podstawie prawnej powołał przepis art. 105 k.p.a. oraz art. 34 ust.1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawi geodezyjne i kartograficzne /Dz.U z 2000 r Nr 100 poz. 1086 ze zm/.
Od wskazanej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] złożyli L. i S. F. i zarzucili naruszenie przepisów postępowania administracyjnego a w szczególności norm prawnych wyrażonych w art. 10 § 1, 73 § 1, 77 § 1 i 2 oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. 31 ust.2 i art. 32 ust.6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i Kartograficzne / Dz. U Nr 45 poz, 453/.
Powołano w odwołaniu dokumenty takie jak dołączone do księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr 3179 i 3181/1 Kw. 13851 i 13783 i dla działki nr 3220 Kw. 37133 dokumenty określające położenie punktów granicznych znajdujące się w zasobie Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej [...] jak zarys pomiarowy z danymi liczbowymi, mapa ewidencji gruntów, mapa zasadnicza, oraz zarzucili nieuprawnione powoływanie się na mapę uwłaszczeniową z 1975 r skoro wszystkie w/w trzy działki zostały nabyte przez obecnych właścicieli po 1980 r według odnowionej mapy ewidencji gruntów.
Zdaniem odwołujących się istniejące dokumenty z ksiąg wieczystych dają możliwość ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami objętymi postępowaniem rozgraniczeniowym i w ich ocenie przekazanie sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny jest co najmniej przedwczesne.
Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania i wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 33 ust. l ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000r. Nr 100 poz.1086 ze zm.)wójt (burmistrz,prezydent) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.
W razie sporu co do przebiegu granicy nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji o której mowa w art. 33 ust. l upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego spokojnego stanu posiadania dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu graficznym, sporządza opinie i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi).
Wówczas wójt (prezydent /burmistrz) zgodnie z art. 34 ust.2 Prawo geodezyjne i kartograficzne umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi.
W/w regulacja prawna wyłącza jakiekolwiek uznanie administracyjne organu przy prowadzeniu postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.
W sprawie o rozgraniczenie chodzi w istocie nie tylko o sporne granice ale o rozstrzygnięcie do jakich granic sięga prawo własności danej działki a te sprawy ponieważ dotyczą prawa własności należą do kognicji sądów powszechnych.
W niniejszej sprawie będącej przedmiotem badania niewątpliwie zostało stwierdzone, że strony nie doszły do porozumienia co do przebiegu granicy i nie zawarły w tej kwestii ugody.
Z protokołu granicznego oraz opinii sporządzonych przez geodetę A. T. wynika, że dokumentami na jakich mógł się oprzeć ustalając przedmiotowe granicę to: mapa ewidencji gruntów, mapa zasadnicza, mapa katastralna, mapa, uwłaszczeniowa, oraz dokumentacja zawarta w zbiorze dokumentów wieczysto-księgowych zawierająca synchronizację działki nr 3179 z 1985r. oraz synchronizacje działki nr 3179 z 1988 r. i dokumenty dotyczące komunalizacji działki nr 3230.
Powyższe dowody wskazują przebieg spornej granicy w odmienny sposób wobec odmiennych oświadczeń F. i K. W tym stanie faktycznym sprawy brak było podstaw do ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działką nr 3230 a działkami nr 3179 i nr 3181/1 oznacza to, że rozstrzygniecie organu I instancji nie narusza prawa.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący L. i S. F. wnieśli o cyt." umorzenie decyzji obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji na wyłączny koszt Urzędu Miasta [...]."
W argumentacji skargi wyjaśnili, że postępowanie rozgraniczeniowe było prowadzone niezgodnie z przepisami o czym dowodzi fakt jego wszczęcia z urzędu aby w ten sposób pozbawić skarżących ich własności. Zarzucili, że o przebiegu sprawy powiadamiani byli K., natomiast tego uprawnienia organ skarżących pozbawił.
Zakwestionowali również nieprawne działanie geodety w czasie dokonywania pomiarów granicznych w dniu 7 stycznia 2003 roku.
W dniu pomiarów geodeta oświadczył, że przedmiotem rozgraniczenia jest granica pokazana na załączniku graficznym i stwierdził, że stan ewidencyjny jest zgodny ze stanem prawnym, wyznaczył punkty graniczne pomiędzy działka 3220 a dz. 3179 oraz pomalował je farbą koloru czerwonego na istniejącym betonie.
Na życzenie przedstawiciela organu i K. okazał granice na gruncie w/ g mapy uwłaszczeniowej. Na nasze pytanie na podstawie jakich dokumentów czynności powyższe wykonuje wycofał się z dalszych czynności i w tej sytuacji skarżący uważają, że przekroczył swoim działaniem uprawnienia geodety.
Dodatkowo powtórzyli zarzut z odwołania, że nie został skarżącym udostępniony materiał aktowy przed zamknięciem rozprawy administracyjnej a tym samym naruszono zasadę wyrażoną w art. 10 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
skarga uzasadniona
W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o posterowaniu przed sądami administracyjnymi / art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1271/
Kontrola natomiast tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej./ art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd ten stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia / art. 135 ustawy/.
Przedmiotem skargi jest decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości wydana w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.
Problematykę rozgraniczenia nieruchomości regulują przepisy zawarte w ustawie z dnia 17 maja 1989 Prawo geodezyjne ni kartograficzne/ Dz.U z 2000 r Nr 100 poz. 1086 ze zm/ zwana dalej ustawą i rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r w sprawie rozgraniczenia nieruchomości/ DZ U z 199 r Nr 45,poz. 453 ze zm/, zwane dalej rozporządzeniem, które stanowią, że sprawy te są rozpatrywane najpierw w postępowaniu administracyjnym. Zatem obowiązują wszystkie reguły dotyczące przebiegu postępowania określone w kodeksie postępowania administracyjnego/ art.7, 10 § 1, art. 77 § 1 k.p.a./ i dopiero gruntowana analiza całokształtu materiału dowodowego pozwala na ocenę czy dana okoliczność została udowodniona / art. 80 k.p.a./
Organ orzekający w sprawie ma prawo z mocy art. 80 k.p.a. do oceny dowodów jednakże aby ocena ta nie została uznana jako wadliwa, materiał dowodowy winien być zebrany w sposób wyczerpujący a poczynione ustalenia muszą znaleźć pokrycie w dowodach oraz znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.
Wymogi wyżej wymienione nie zostały spełnione w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, tym samym zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, których naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ powołał przepis art. 105 ust. 1 k.p.a. oraz art. 34 ust.1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne/ DZ.U z 2000 r Nr 1000 poz. 1086 ze zm/.
W ocenie Sądu powołanie w/w przepisów wynika z braku konsekwencji organu z jakiego powodu umarza postępowanie, bowiem powołane przepisy wzajemnie się wykluczają.
Z przywołanych przepisów ustawy wynika, że w postępowaniu tym może dojść do zawarcia ugody o ustaleniu przebiegu granicy, mającej moc ugody sądowej i w takim wypadku postępowanie administracyjne podlega stosownie do art. 31 ust 4 ustawy umorzeniu jako bezprzedmiotowe decyzją wójta / burmistrza, prezydenta miasta /. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca.
Natomiast w przypadku jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a przebieg granicy został ustalony na podstawie zebranych dowodów / art. 31 ust.2 ustawy/ lub zgodnego oświadczenia stron/ art. 31 ust.3 ustawy/ wójt / burmistrz, prezydent miasta / na podstawie art.33 ust.1 ustawy wydaje decyzje o rozgraniczeniu nieruchomości.
Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji przekazania sprawy sąadowi./ art. 33 ust.3 ustawy/.
Jeżeli natomiast nie dojdzie do zawarcia ugody i nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu, wójt / burmistrz, prezydent miasta / w trybie art. 34 ust.2 ustawy/ wydaje decyzje o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpoznania sądowi.
Z wyżej przytoczonych przepisów wynika,że wydanie decyzji administracyjnej o umorzeniu postępowania jest możliwe w dwóch przypadkach tj; 1/ w przypadku zawarcia ugody stosuje się art. 105 § 1 k.p.a., 2/ jeżeli materiał dowodowy uniemożliwia wydanie decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości / art. 34 ust.2 ustawy/ i taka ewentualnie sytuacja być może zachodzi w niniejszej sprawie.
Jednak podkreślenia wymaga, że decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy z urzędu sądowi może być wydana wówczas, gdy nie doszło do zawarcia ugody przewidzianej w art. 31 ust. 4 ustawy oraz nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron w rozumieniu art. 31 ust.3 ustawy.
Warunki określone w/w przepisach przeciwdziałają przedwczesnemu przekazywaniu sprawy do sądu.
W rozpoznanej materiał dowodowy sprawy nie pozwala na sprawdzenie, czy organ orzekający w sprawie w sposób dostateczny wyczerpał wszystkie dowody w celu doprowadzenia sprawy na etapie administracyjnym do ostatecznego jej zakończenia.
W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy powołuje się na protokół graniczny sporządzony przez uprawnionego geodetę i dokumenty które były przedmiotem jego badania tj mapa ewidencji gruntów, mapa zasadnicza, mapa katastralna mapa, uwłaszczeniowa, oraz dokumentacja zawarta w zbiorze dokumentów wieczysto-księgowych zawierająca synchronizację działki nr 3179 z 1985r. oraz synchronizacje działki nr 3179 z 1988 r. i dokumenty dotyczące komunalizacji działki nr 3230.
Sąd nie neguje, iż w/w dokumenty były przedmiotem badania przez biegłego geodetę, jednak brak odzwierciedlenia a w aktach sprawy tego faktu nie pozwala Sądowi na ich ocenę.
Zaznaczyć należy, że w świetle art. 33 ustawy organ administracji jest władny określić decyzyjnie przebieg granicy także w razie istnienia sporu pomiędzy stronami opierając swoje rozstrzygniecie na wskazaniach wynikających ze stanu prawnego o którym stanowią znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej.
Umarzając zaś postępowanie z uwagi na brak dowodów organ administracji zobowiązany jest wyjaśnić przyczyny z powodu których uznał,że ustalenie granicy nie może nastąpić na podstawie zebranych dowodów, czy też przyczyny z powodu których odmówił im mocy dowodowej, czyli dokonać oceny.
Niezależnie od w/w uchybienia, przyznać należy skarżącym, że organy orzekające w sprawie uchybiły wymogom przewidzianym w art. 10 § 1 k.p.a. tym samym pozbawiły skarżących ich uprawnienia do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie tym samym organ orzekający w sprawie naruszył zasadę zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający w sprawie ponownie zleci geodecie przeprowadzenie na gruncie przebiegu granicy z uwzględnieniem wniosków wskazanych w odwołaniu skarżących z dnia 24 lutego 2003 roku poprzez wskazanie znaków granicznych w oparciu o wskazane w tym odwołaniu dokumenty oraz naniesienie je w protokole granicznym.
Przed wydaniem decyzji należy w uwzględnieniem wymogu z art. 10 § 1 k.p.a. umożliwi stronom wypowiedzenie się co do zebranych dodatkowo dowodów i materiałów w sprawie aby w ten sposób zapewnić im przysługujące uprawnienie do czynnego udziału w sprawie.
Co do stawianego zarzutu organom, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu tym samym skierowane jest na ograniczenie ich prawa własności należy stwierdzić,że jest on chybiony, bowiem przepis art. 30 ust. 2 ustawy zezwala na wszczęcie z urzędu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości.
Uzupełniony w wskazanym zakresie materiał dowodowy sprawy pozwoli na wydanie stosownej decyzji.
Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy / art. 145 § 1 pkt 1 lit.c Ppsa/, Sąd uchylił decyzje obu instancji.
Określenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku znajduje uzasadnienie treści w art. 152 Ppsa
Zwrot kosztów postępowania znajduje uzasadnienie w treści art. 200 Ppsa w zw. z art. 97 § 2 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1271/