Uzasadnienie
Decyzjami z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] i nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje Przewodniczącego Zarządu Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2002r. nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na 2002r. dla Z. S. oraz nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2002r. dla S. S. i Z. S. Na powyższe decyzje skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Z. S., zarzucając naruszenie przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993r. Nr 94, poz.431 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą p.r., przez to, że posiadane przez nią grunty, spełniające kryteria gospodarstwa rolnego dla celów podatku rolnego, zakwalifikowano jako dwie odrębne nieruchomości i wymierzono od każdej z nich podatek od nieruchomości, zamiast podatku rolnego od łącznej powierzchni gruntów. W uzasadnieniu skarżąca podała, że łączny areał posiadanych gruntów wynosi 1,14 ha, z czego 0,92 ha to grunty rolne i pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, stanowiące jej własność, a pozostała część to udział skarżącej we współwłasności gruntów oznaczonych jako działki nr 2736 i 2737 (1/3 z pow. 0,67ha).
Podatniczka dodała, że wraz z mężem od kilkudziesięciu lat prowadzą na wymienionych wyżej gruntach typową działalność rolniczą tj. uprawy i produkcję zwierzęcą. Przez te wszystkie lata, aż do końca 1996r. grunty te opodatkowane były podatkiem rolnym, a podatniczka traktowana była jako rolnik. Skarżąca zarzuciła, że od 1997r. organ podatkowy bez uzasadnienia zmienił status jej gospodarstwa rolnego, dokonując rozdziału gruntów na dwie odrębne nieruchomości. Zdaniem skarżącej przez grunty, o których mowa w art.l ust. 2 ustawy p.r., należy rozumieć także grunty stanowiące współwłasność, gdyż zgodnie z art.l95 k.c. instytucja ta stanowi odmianę własności. Ponieważ posiadane przez podatniczkę grunty spełniają wszystkie kryteria gospodarstwa rolnego, to w tym przypadku nie mają zastosowania przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, powołane w zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach. Organ odwoławczy dodał, że podnoszona kwestia prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa rolnego nie ma wpływu na sposób opodatkowania. Zgodnie bowiem z przepisem art.2 ust.6 ustawy z dnia 12 stycznia 199Ir. o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli nieruchomość jest współwłasnością albo jest we współposiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania i nie podlega łączeniu z innymi gruntami, a współwłaściciele nieruchomości są z tego tytułu odrębnymi podmiotami podatku od nieruchomości.
Na podstawie art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), określanej dalej jako ustawa p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.l ustawy z dnia 25 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) i art.134 §1 ustawy p.s.a. Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargi są uzasadnione.
Na wstępie należy zauważyć, że współwłaścicielami nieruchomości, stanowiących przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie, są Z. S., a także S. S. (współwłaściciel działki nr 2972) i S. S. (współwłaściciel działek nr 2736 i 2737). Wskazują na to dane z zalegających w aktach wypisów z rejestru gruntów. Spośród tych osób jedynie Z. S. została uznana za stronę postępowania podatkowego i brała w nim czynny udział. S. S. figurował jako adresat decyzji nr 528, a S. S. w ogóle został przez organy podatkowe pominięty. W aktach sprawy nie ma żadnego dowodu na to, że pozostałe strony postępowania mogły brać w nim udział, w szczególności nie doręczano im żadnych pism procesowych, ani podjętych decyzji.
Stosownie do treści art.133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 z późn. zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową, stroną w postępowaniu podatkowym jest każdy, kto żąda czynności organu podatkowego, do kogo czynność organu podatkowego się odnosi lub czyjego interesu działanie organu podatkowego chociażby pośrednio dotyczy. Niewątpliwie postępowanie w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości dotyczy interesu każdego współwłaściciela nieruchomości objętej opodatkowaniem. Każdy z nich zatem powinien mieć zagwarantowane prawo udziału w tym postępowaniu osobiście lub przez pełnomocnika.
Brak udziału strony w postępowaniu, bez jej winy, stanowi kwalifikowaną wadę postępowania, uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art.240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego, należy stwierdzić, że braki w materiale dowodowym nie pozwalają na jednoznaczne przesądzenie czy w rozpoznawanej sprawie istotnie takie naruszenie miało miejsce. W myśl art. 1 ust.l i ust.2 ustawy p.r. opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają określone w ustawie grunty gospodarstw rolnych, za które uważa się obszar użytków rolnych, gruntów pod stawami oraz, sklasyfikowanych w operatach ewidencyjnych jako użytki rolne, gruntów pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej lub osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej.
Z materiału dowodowego niniejszej sprawy wynika, że grunty będące przedmiotem opodatkowania to grunty orne i łąki trwałe oraz tereny mieszkaniowe, sklasyfikowane jako B PsVI.
Zdaniem Sądu, jeżeli okazałoby się, że grunty objęte zaskarżoną decyzją stanowią gospodarstwo rolne w rozumieniu powołanego przepisu art.l ust.2 ustawy p.r., to należałoby je opodatkować łącznie podatkiem rolnym, mimo że część działek stanowi współwłasność innych osób niż małżonkowie. Wyłączenie, o którym mowa w art.l ust.3 ustawy p.r. dotyczy bowiem współwłasności (współposiadania) gospodarstwa rolnego, rozumianego jako zespół określonych gruntów, a nie współwłasności (współposiadania) poszczególnych gruntów. W takiej sytuacji do przedmiotowych gruntów nie miałyby zastosowania przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Pogląd ten jest zbieżny z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26.03.1999r. sygn. akt I SA/Łd 725/97 publik. ONSA 2000/2/65).
Z akt postępowania nie wynika jednak czy wszystkie grunty, których współwłaścicielem jest skarżąca stanowią jedno gospodarstwo rolne, tzn. czy istnieje między nimi związek gospodarczy, pomimo położenia w dwóch miejscowościach (P. i K.), a także czy działka nr 2814 o pow. 0,12ha stanowi grunt pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa. Organ podatkowy I instancji nie przeprowadził bowiem żadnego postępowania wyjaśniającego, a pomimo zastrzeżeń zgłaszanych przez podatniczkę w odwołaniu, Kolegium uchybień tych nie usunęło. W ocenie Sądu opisane wyżej naruszenia przepisów postępowania podatkowego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.
W związku z powyższym merytoryczna ocena zaskarżonej decyzji jest przedwczesna, a ponowne rozstrzygnięcie sprawy przez organy podatkowe wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd w oparciu o art. 145 §1 pkt 1 b i c, art. 152 i art.200 p.s.a. orzekł jak w sentencji.