Uzasadnienie
SA/Rz 1337/01
Uzasadnienie
Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] kwietnia 2001r. /.../, wydaną po rozpatrzeniu odwołania K. P. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2000r. w sprawie aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 9b ust. 5 i 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. – Karta Nauczyciela /Dz.U. z 1997r. Nr 56, poz. 357 z późn. zm./, art. 2 i 9 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty /Dz.U. z 1996r. Nr 67, poz. 329 z późn. zm./, rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia /Dz.U. Nr 98, poz. 433 z późn. zm./ oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w związku z wejściem w życie z dniem 6 kwietnia 2000r. ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. Nr 19, poz. 239/ K.P. uzyskał z mocy prawa stopień awansu nauczyciela mianowanego i stał się nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania. Aktem nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela Nr [...] z dnia [...] października 2000r. organ I instancji uznał, że K. P. "posiada kwalifikacje: studium nauczycielskie i może być zatrudniony w szkołach podstawowych i zasadniczych". Z tym stwierdzeniem nie zgodził się K. P. wskazując, w odwołaniu, że posiada wykształcenie wyższe zawodowe na potwierdzenie czego dokumenty znajdują się w aktach osobowych w szczególności dokumenty ustalające wynagrodzenie.
K.P., jak wynika ze zgromadzonych dowodów legitymuje się dyplomem ukończenia Państwowego Studium Nauczycielskiego na kierunku zajęcia praktyczno-techniczne i wychowanie plastyczne, zaświadczeniem o stanie odbytych studiów wyższych wydanym przez Akademię Wychowania Fizycznego w K. na Wydziale Wychowania Fizycznego i aktem mianowania z dniem 16 stycznia 1984r. w Szkole Podstawowej nr [...] w S. Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela określa art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy – Karta Nauczyciela oraz przepisy rozporządzenia powołanego na wstępie. Stosownie do przepisów § 1 pkt 3 powyższego rozporządzenia przez kierunek studiów zbliżony do nauczonego przedziału lub rodzaju prowadzonych zajęć należy rozumieć kierunek objęty dostateczną wiedzą merytoryczną z ich zakresu i ustaleń w tym zakresie dokonuje dyrektor szkoły. Zgodnie zaś z art. 149 § 1 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U.
Nr 65, poz. 385 z późn. zm./ absolwenci wszystkich kierunków i rodzajów studiów wyższych otrzymują dyplom ukończenia studiów wyższych oraz tytuł zawodowy. Wobec powyższego zarzut odwołania kwestionujący ustalenie w akcie nadania stopnia awansu zawodowego dotyczące kwalifikacji, tj. że K. P. posiada kwalifikacje "Studium Nauczycielskie" zamiast "wyższe zawodowe z przygotowaniem pedagogicznym" jest bezzasadny. Nadto wyjaśniono, że w myśl przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 marca 1997r. w sprawie wynagradzania nauczycieli /Dz.U. Nr 56, poz. 357 z późn. zm./ osoby, które uzyskały zaliczenie wszystkich przedmiotów i praktyk, otrzymały wynagrodzenie zasadnicze na poziomie przewidzianym dla nauczycieli posiadających wykształcenie wyższe zawodowe. Powyższe uregulowanie odnosiło się wyłącznie do celów płacowych i nie oznaczało uznania, że osoby te posiadają wykształcenie wyższe zawodowe w rozumieniu ustawy o szkolnictwie wyższym i nie oznacza to też uznania, że nauczyciele ci posiadają wymagane kwalifikacje.
Przyjęta w dotychczasowym rozporządzeniu płacowym regulacja w stosunku do nauczycieli z absolutorium była możliwa w związku z art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym do 6 kwietnia 2000r., który dopuszczał możliwość zatrudniania na stanowiskach nauczycieli osób nie posiadających wymaganych kwalifikacji.
Powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył K. P. W skardze oświadczył, że absolutorium na Akademii Wychowania Fizycznego w K. uzyskał w 1978r., co na podstawie ówczesnych przepisów prawa było równoznaczne z uzyskaniem wykształcenia wyższego zawodowego z przygotowaniem pedagogicznym. Mianowanie na nauczyciela z w/w wykształceniem otrzymał 16 stycznia 1984r. w Szkole Podstawowej Nr [...] w S. Powołanie się przez Kuratora Oświaty na ustawy z 1990 i 1997r. jest nieaktualne, gdyż wszelkie prawa, przepisy i rozporządzenia nie działają wstecz.
W odpowiedzi na skargę Kurator Oświaty wnosił o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 8 sierpnia 2001r. skarżący wyjaśnił, że zaświadczenie ustalające miesięczne wynagrodzenie przedłożył wyłącznie w celu ukazania nieścisłości w interpretowaniu przez "administracje szkolną" przepisów nowej Karty Nauczyciela a nie celem udowodnienia swojego wykształcenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpatrzenia skargi K. P., gdyż została ona wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone.
Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Sąd ten rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; ze wskazanej możliwości normatywnej Sąd skorzystał przy rozpoznawaniu sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją.
Ustawą z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz. U. Nr 19, poz. 239/ wprowadzone zostały istotne zmiany dotyczące awansu zawodowego nauczycieli. W art. 1 pkt 32 skreśliła ona przepis art. 46 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela /Dz.U. z 1997r. Nr 56, poz. 357 z późn. zm/, który w ust. 1 ustanawiał możliwość uzyskiwania przez nauczycieli stopnia specjalizacji zawodowej, a w ust. 2 zawierał upoważnienie dla Ministra Edukacji Narodowej do określenia szczegółowych zasad, warunków oraz trybu ich uzyskiwania.
Omawiana ustawa wprowadziła cztery stopnie awansu zawodowego nauczycieli, a to: nauczyciel stażysta, nauczyciel kontraktowy, nauczyciel mianowany oraz nauczyciel dyplomowany oraz odrębne regulacje prawne w zakresie nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy dla nauczycieli stażystów, nauczycieli kontraktowych oraz nauczycieli mianowanych i dyplomowanych. Uregulowała również status prawny nauczycieli zatrudnionych w dniu jej wejścia w życie, jak też nauczycieli, którzy w tym dniu mieli przerwę w zatrudnieniu.
Zgodnie więc z art. 7 ust. 1 tej ustawy nauczyciele zatrudnieni w dniu jej wejścia w życie na podstawie mianowania uzyskali z tym dniem – z mocy prawa – stopień nauczyciela mianowanego i stali się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie mianowania w rozumieniu ustawy Karta Nauczyciela. Natomiast nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie umowy o pracę, posiadający wymagane kwalifikacje, z tym dniem uzyskali z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego i stali się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę odpowiednio na czas określony lub nieokreślony.
Z kolei w art. 10 ust. 3 ustawa uregulowała sytuację nauczycieli posiadających wymagane według art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela kwalifikacje, którzy byli zatrudnieni na podstawie mianowania przed dniem wejścia jej w życie, postanawiając, że uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela mianowanego:
- - z dniem ponownego zatrudnienia w przedszkolu, szkole, placówce oraz innej jednostce organizacyjnej wymienionej w art. 1 ust. 1 i w ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy Karta Nauczyciela, jeżeli przerwa w zatrudnieniu nie przekraczała 5 lat (pkt 1),
- - z dniem wejścia w życie ustawy, jeżeli są zatrudnieni w przedszkolu, szkole placówce oraz innej jednostce organizacyjnej wymienionej w art. 1 ustawy Karta Nauczyciela, w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć (pkt 2),
- - z dniem wejścia w życie ustawy, jeżeli są zatrudnieni w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, okręgowych komisjach egzaminacyjnych albo specjalistycznej jednostce nadzoru na stanowiskach wymagających kwalifikacji (pkt 3).
W realiach rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że skarżący w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000r. był zatrudniony w Szkole Podstawowej Nr [...] w S. jako nauczyciel mianowany. Zatem z tym dniem uzyskał z mocy prawa stopień nauczyciela mianowanego i stał się nauczycielem mianowanym w rozumieniu Karty Nauczyciela (jego sytuacja odpowiadała przepisom art. 7 ust. 1 cyt. ustawy).
Nadanie stopnia awansu zawodowego następuje w drodze decyzji administracyjnych wydawanych przez organy określone w art. 9b ust. 4 i 6 Karty Nauczyciela.
Akt nadania, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 maja 2001r. Sygn. akt II SA 363/01 jest swoistym certyfikatem potwierdzającym pewne uprawnienia, z którymi może być związany stosunek zatrudnienia na określonym stanowisku, nie jest jednak sprawą ze stosunku pracy, a z zakresu uprawnień zawodowych. Ten certyfikat zawodowy daje generalne uprawnienia do zatrudnienia w określonych w nim rodzajach i typach szkół. Nadanie stopnia awansu zawodowego nie powoduje bezpośredniej zmiany warunków pracy (treści stosunku pracy) nauczyciela. Dopiero na skutek nadania takiego stopnia pojawi się konieczność zmiany podstawy prawnej stosunku pracy i zmiany wynagrodzenia za pracę.
Nie ulega wątpliwości, że akt nadania stopnia awansu zawodowego wydany na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000r. powinien wyraźnie wskazywać, iż stopień ten uzyskuje się z mocą od dnia wejścia w życie ustawy tj. 6 kwietnia 2000r. /vide wyrok NSA cyt. wyżej/.
Tymczasem zaskarżoną decyzją został utrzymany w mocy akt nadania stopnia awansu zawodowego wydany na podstawie art. 7 ust. 1 powyższej ustawy, który nie wskazuje w swej treści, że Skarżący uzyskał stopień nauczyciela mianowanego z dniem wejścia w życie tej ustawy (oraz z mocy prawa). Oznacza to więc także wadliwość zaskarżonej decyzji.
Nadto nieprawidłowością w zakresie uzasadnienia powyższej decyzji jest stwierdzenie w nim, jakoby w akcie nadania stopnia awansu zawodowego nr [...] Burmistrz Miasta [...] uznał, że skarżący może być zatrudniony w szkołach podstawowych i zasadniczych. W rzeczywistości bowiem Burmistrz Miasta ustalił jedynie, że skarżący może być zatrudniony w szkołach podstawowych.
W dalszym zatem postępowaniu organ II instancji winien usunąć wskazaną niezgodność aktu nadania z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000r. cyt. wyżej, a także rozważyć zauważoną przez Sąd nieprawidłowość w zakresie uzasadnienia swojej decyzji, w szczególności ocenić czy posiadane przez skarżącego kwalifikacje uprawniają nie tylko do zatrudnienia w szkołach podstawowych, ale również innych (ze względu na rodzaj i typ szkół).
W ocenie Sądu, nie jest trafne stanowisko skarżącego, iż uzyskane przez niego w 1978r. absolutorium na Akademii Wychowania Fizycznego w K. było równoznaczne – według ówczesnych przepisów – z uzyskaniem wykształcenia "wyższego zawodowego z przygotowaniem pedagogicznym". Skarżący w istocie bowiem kwestionuje w skardze, jak i uprzednio w odwołaniu zawarte w akcie nadania stopnia awansu zawodowego ustalenie, że posiada kwalifikacje "studium nauczycielskie".
Materiał aktowy niniejszej sprawy wykazuje jednoznacznie, że skarżący ukończył Państwowe Studium Nauczycielskie w R. w 1966r. /k. 4 akt I instancji/, zaś zaświadczenie z dnia 11 marca 1978r. o stanie odbytych studiów wyższych potwierdza, że skarżący studiował w latach 1974/75 – 1977/78 w Akademii Wychowania Fizycznego w K., uzyskał zaliczenie VIII semestru i do ukończenia studiów została mu obrona pracy magisterskiej /k. 5 akt I instancji/. Nie jest przy tym kwestionowane, że skarżący nie posiada dyplomu ukończenia studiów wyższych, bądź dyplomu ukończenia studiów zawodowych.
W takiej zatem sytuacji, nawiązując do przepisów ustawy z dnia 5 listopada 1958r. o szkolnictwie wyższym /j.t. Dz.U. z 1973r. Nr 32, poz. 191/ - obowiązującej w dacie zaświadczenia, o którym mowa wyżej – jak i ustawy o szkolnictwie wyższym obecnie obowiązującej, a stanowiących o dokumentach stwierdzających ukończenie studiów na określonym kierunku i uzyskanie tytułów zawodowych, nie ma żadnych podstaw do zakwestionowania ustaleń w zakresie kwalifikacji skarżącego zawartych akcie nadania stopnia awansu zawodowego nr [...] wydanym przez Burmistrza Miasta [...].
Powołane zaś wyżej zaświadczenie o stanie odbytych studiów wyższych umożliwiło skarżącemu, w trafnej ocenie organu II instancji, uzyskanie wynagrodzenia zasadniczego na poziomie przewidzianym dla nauczycieli posiadających wykształcenie wyższe zawodowe – w myśl przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 marca 1997r. w sprawie wynagrodzenia nauczycieli /Dz. U. Nr 29, poz. 160 z późn. zm/ - co nie oznacza, że takie osoby posiadają wykształcenie wyższe zawodowe w rozumieniu ustawy o szkolnictwie wyższym. Rozporządzenie to, jak i wcześniejsze zawierało regulacje jedynie dla celów płacowych (określało poziom wykształcenia dla celów ustalenia stawki wynagrodzenia zasadniczego).
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję.
Co do wykonania zaskarżonej decyzji (pkt 2 wyroku), Sąd orzekł po myśli art. 152 powyższej ustawy.