Uzasadnienie
SA/Rz 1408/02
Uzasadnienie
Decyzją z [...] marca 2002 r., [...] Prezydent Miasta [...] działając jako starosta grodzki odmówił K. K. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że K. K. nie wykazał, że był zatrudniony minimum 15 lat przy wykonywaniu pracy, która w świetle obowiązujących przepisów prawa mogłaby zostać zakwalifikowana jako wykonywana w szczególnych warunkach. Wnioskodawca wykazał, zdaniem organu, okres 7 lat i 9 miesięcy pracy w warunkach szczególnych, a to nie daje podstawy do przyjęcia na podstawie art. 37j ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu /Dz. U. Nr 6 z 2000 r., poz. 56 z późn. zm./ dalej ustawa o bezrobociu, że spełnił prawem przewidziane warunki do przyznania zasiłku przedemerytalnego od dnia 22 czerwca 2001 r.
Z decyzją Prezydenta Miasta nie zgodził się K. K., który w odwołaniu wskazał, że decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 8 i art. 9 oraz art. 75 § 1 K.p.a. Zdaniem odwołującego się naruszenie prawa polega na niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy przez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Z tych wzlgędów odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Wojewoda [...] rozpatrując odwołanie decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji nie przekroczył wskazanych prawem reguł i zasad prowadzenia postępowania. Dokonane w jego toku ustalenia dowodowe są poprawne, gdyż organ nie przekroczył zasad swobodnej oceny dowodów. Przyjęcie na tej podstawie wniosków, które legły u podstaw odmowy, znajduje potwierdzenie w obowiązującym prawie. Pojawienie się w postępowaniu dowodów świadczących na rzecz odwołującego się nie mogło być podstawą do przyjęcia odmiennego od zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, gdyż rodzaj świadczonej pracy – obsługa kotłów parowych z automatycznym zasypem paliwa – nie daje podstaw do ubiegania się o stwierdzenie, że była to praca w warunkach szczególnych. Gdyby tak było to pracodawca ująłby w wykazie osób zajmujących takie stanowisko również odwołującego się.
Skoro tego nie uczynił, to zdaniem organu II instancji za miarodajne dla rozstrzygania należy uznać dokumenty potwierdzające określone okoliczności, a nie dowody osobowe z przesłuchania np. świadków. Wniosek odwołującego się o przeprowadzenie dowodu z biegłego na okoliczność stwierdzenia charakteru obsługiwanych przez niego kotłów, nie mógł być uwzględniony, gdyż okoliczność ta jest wykazana w sposób nie budzący wątpliwości innymi dowodami, a w takim przypadku nie ma potrzeby prowadzenia dodatkowego dowodu.
Decyzja Wojewody została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie przez K. K. W skardze podniósł on, że decyzja ta narusza przepisy prawa formalnego – art. 7, art. 8, art. 9 w związku z art. 75 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a., w szczególności przez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego czym naruszono prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu. Nadto skarżący wskazał, że decyzja podjęta została na podstawie błędnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, że kotły parowe w kotłowniach, w których był on zatrudniony nie posiadały parametrów odpowiadających polskiej normie oraz pominięciu zeznań świadków.
Przywołując powyższe naruszenie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, bądź alternatywnie, o dopuszczenie w postępowaniu przed sądem dowodu z opinii biegłego na okoliczność wskazania charakteru kotłów parowych, których obsługę wykonywał skarżący w ramach zatrudnienia.
Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu własnej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpoznania skargi K. K., gdyż skarga ta nie została rozpatrzona przez NSA OZ w Rzeszowie do dnia 1 stycznia 2004 r. Na podstawie art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, dalej prawo o p.s.a., Sąd rozpoznając skargę orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany granicami skargi, jej zarzutami ani wskazaną podstawą prawną.
Dokonując merytorycznej oceny skargi Sąd stwierdza, że jest ona zasadna, dlatego musiała być przez Sąd uwzględniona.
Decyzja Wojewody i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta będące przedmiotem kontroli Sądu wydane zostały z naruszeniem prawa, szczególnie prawa procesowego.
Poza sporem pozostaje ustalenie dotyczące stanu prawnego będącego podstawą orzekania. Trafnie wskazują organy, że do sprawy K. K. nie mają zastosowania przepisy ograniczające zakres środków dowodowych mogących być wykorzystanymi do udowodnienia okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Ograniczenie w tym zakresie wprowadzał art. 37 ust. 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przepis art. 37 ust. 1a ustawy wprowadzony został zmianą do ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu uchwaloną w dniu 22 czerwca 2001 r., przy czym z mocy art. 3 ust. 2 tej ustawy nie miał zastosowania do tych spraw, które były już wszczęte i nie zostały zakończone. Dlatego też ograniczenia dowodowe wypływające z art. 37j ust. 1a ustawy o bezrobociu nie mają zastosowania w sprawie rozpoznawanej przez Sąd. Ten fakt zauważają w decyzjach organy orzekające, jednak poza jego stwierdzeniem nie wywodzą z niego określonych skutków prawnych, gdyż w istocie dokonują oceny stanu sprawy w sposób bardzo formalny, tak jakby stosowały w zakresie dowodzenia ograniczenia co do środków dowodowych.
Sąd takiego działania nie aprobuje i stwierdza, że zaskarżone decyzje naruszają prawo w zakresie postępowania dowodowego i dowodzenia jako procesu mającego służyć argumentacji na rzecz przyjętego w decyzjach rozstrzygnięcia.
Akta sprawy wskazują, że wnioski, które legły u podstaw rozstrzygania są chybione, a organy rozstrzygając sprawę naruszyły zasadę prawdy materialnej. Dokumenty zgromadzone w sprawie wykazują, że skarżący słusznie ubiegał się o stwierdzenie pracy w warunkach szczególnych skoro później wystawiane świadectwa pracy niż sporny okres wskazywały na pracę w warunkach szczególnych. Sąd zwraca uwagę na fakt, że świadkowie potwierdzili rodzaj pracy skarżącego, a organy nie przeciwstawiły dowodu, który jednoznacznie wskazałby odmienne fakty. Nie danie wiary tym dowodom tylko w sposób pośredni przez przyjęcie wątpliwej argumentacji, że skoro skarżącego nie było w stosownym rejestrze to nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych, jest zdaniem Sądu nadużyciem w procesie stosowania prawa.
Również i wniosek, że od 1 stycznia 1982 r. do 31 grudnia 1992 r. skarżący wykonywał prace poza warunkami szczególnymi jest mało przekonywający, skoro po tej dacie taką pracę wykonywał, a z akt sprawy nie wynika, aby kotłownia, w której pracował, uległa demodernizacji tzn. po 1992 r. wymieniono w niej kotły na gorsze. Wniosek taki jest nielogiczny, choć Sąd dopuszczałby takie myślenie, gdyby postępowanie dowodowe wykazało, że rzeczywiście taki fakt miał miejsce.
Wreszcie Sąd zauważa, że podstawą rozstrzygania przez organy jest klasyfikacja rodzajów prac będącą załącznikiem do rozporządzenia rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm./. W istocie zaś dział XIV. Prace różne pkt 1, w którym stwierdzono, że w warunkach szczególnych wykonywane są prace nie zautomatyzowanych palaczy i rusztowych kotłów parowych lub wodnych typu przemysłowego. Przepis ten z punktu widzenia zasad tworzenia prawa jest normą niezrozumiałą i sprzeczną, po prostu błędną językowo, gdyż z reguły palacz kotłów przemysłowych jest niezautomatyzowany, a i tak trudno by było połączyć palacza z rusztowymi kotłami parowymi stosując koniunkcję.
W ocenie Sądu rusztowe kotły parowe co do zasady nie będą ubiegać się o zasiłki przedemerytalne. Mając do czynienia z takim przepisem organy powinny ostrożnie interpretować jego treść zwłaszcza, gdy chodzi o pozbawianie uprawnień bądź ich nieprzyznanie.
Powyższe względy legły u podstaw uchylenia decyzji organów I i II instancji.
Prowadząc postępowanie po uchyleniu organy są zobowiązane do uzupełnienia postępowania o dowody, które wskazywałyby w jakiej kotłowni i w jakie kotły wyposażonej pracował skarżący i ewentualnie te ustalenia mogą wpływać na rozstrzygnięcie.
Z tego względu stosownie do treści art. 145 § 1 pkt b) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak na wstępie.