Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 15 listopada 2000 r. SA/Rz. 1664/00 oddalił skargi Zarządu Miasta S. oraz Związku Harcerstwa Polskiego-Komendy Hufca Ziemi (...) w S. na decyzję Wojewody K. z dnia 28.10.1996 r. (...) w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W uzasadnieniu wyroku zostało wyjaśnione, że kwestia zbędności nieruchomości na cel określony w umowie sprzedaży z 1976 r została przesądzona w wyroku z dnia 13 czerwca 1995 r SA/Rz 560/94 Naczelnego Sądu Administracyjnego i z mocy art. 30 ustawy o NSA wiąże zarówno Sąd jak i organ orzekający w tej sprawie i kontrola Sądu sprawdza się do oceny zasądzonego rozliczenia związanego ze zwrotem powyższej działki.
Sąd wyraził stanowisko co do podnoszonego zarzutu w skardze, że bez znaczenia w sprawie zwrotowej jest fakt, że najemcą budynku jest skarżąca Komenda Hufca ZHP Ziemi (...). Poczynione natomiast nakłady przez najemcę na budynek podlegający zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela mają charakter cywilnoprawny i mogą być dochodzono wyłącznie przed sądem powszechnym. Nadto Sąd stwierdził, że najemca w tego rodzaju sprawie administracyjnej nie ma interesu prawnego w kwestionowaniu rozliczenia pomiędzy Skarbem Państwa lub gminą a byłym właścicielem nieruchomości.
Wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2001 r Związek Harcerstwa Polskiego reprezentowany przez Naczelnika Głównej Kwatery ZHP domagał się wznowienia postępowania w sprawie zakończonego wyżej opisanym wyrokiem i jako podstawę prawną wskazał art. 401 pkt 2 Kpc tj. brak należytej reprezentacji Związku Harcerstwa Polskiego w tej sprawie i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody K. z dnia 28.10.1996 r. (...) i utrzymaną nią w mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 30 sierpnia 1996 r. (...) w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W uzasadnieniu swojego wniosku zostało wyjaśnione, iż występująca w sprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zakończonej wymienionym wyrokiem Krystyna Ch. przedkładając pełnomocnictwo zwane upoważnieniem wydane przez Naczelnika ZHP nie mogła skutecznie reprezentować Związku Harcerstwa Polskiego w niniejszej sprawie, bowiem pełnomocnictwo zostało wydane z naruszeniem postanowień Statutu ZHP. Do składania oświadczenia woli w zakresie praw i obowiązków majątkowych jest Naczelnik i członkowie Głównej Kwatery. Zdaniem wnioskodawcy Naczelnik jako jeden z członków Głównej Kwatery ZHP zgodnie ze statutem jest upoważniony na zasadzie wyłączności do reprezentowania tego stowarzyszenia w sprawach dotyczących majątku tej organizacji i jako dowód przedłożono statut tej organizacji i wypis z rejestru stowarzyszeń aktualny na dzień złożenia skargi tj. 12 grudnia 1996 r.
Zakwestionowane zostało również stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu wymienionego wyroku w kwestii zbędności nieruchomości na cel określony w umowie sprzedaży z 1976 r, oraz wysokości zasądzonego odszkodowania. Wnioskodawca wykazał, iż o istnieniu przedmiotowego wyroku powziął wiadomość w dniu 1 czerwca 2001 r, a jako dowód doręczono kserokopię karty z dziennika podawczego Głównej Kwatery ZHP o nadesłaniu tegoż wyroku przez Komendę Hufca w S. a tym samym, iż zachował termin ustawowy do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje;
Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 15 listopada 2000 roku podlega oddaleniu.
Możliwość wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przewiduje art. 58 ustawy z dnia 11 maja 1995 r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Wymieniony przepis nie określa podstaw prawnych wznowienia postępowania ani szczegółowego trybu. Zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 59 ustawy o NSA mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Podstawy wznowienia są następujące a określają je następujące przepisy;
- - art. 401 Kpc. Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności;
- - 1/ jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się wyroku nie mogła się domagać wyłączenia;
- - 2/ jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana bądź jeśli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
art. 401[1] par. 1 Kpc. Można zadać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą na podstawie którego został wydany wyrok.
- - par. 2.W sytuacji określonej w par. 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie 1 miesiąca od dnia wyjścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
- - Art. 403 par.
- 1. Można zadąć wznowienia postępowania na tej podstawie, że:
- - 1/ wyrok został oparty na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym;
- - 2/ wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa.
- - par.
- 2. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogą skorzystać w poprzednim postępowaniu.
- - par.
- 3. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wyrycia prawomocnego wyroku dotyczącego tego samego stosunku prawnego; w tym wypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżony wyrok, lecz są również z urzędu inne prawomocne wyroki dotyczące tego samego stosunku prawnego.
W niniejszej sprawie po zbadaniu akt sprawy Sąd stwierdził, że został zachowany termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania przed NSA, określony wart. 407 Kpc oraz została powołana ustawowa podstawa wznowienia tj. przesłanka z art. 401 pkt 2 Kpc - brak należytej reprezentacji Związku Harcerstwa Polskiego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi Zarządu Miasta S. oraz Związku Harcerstwa Polskiego Komendy Hufca Ziemi (...) w S. na decyzję Wojewody K. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W związku powyższym w pierwszej kolejności Sąd stosownie do art. 411 Kpc na rozprawie w dniu 6 lutego 2001 r. wznowił postępowanie i połączył badanie dopuszczalności wznowienia z jej merytorycznym rozpoznaniem, gdyż rozpoznanie podstaw skargi /wniosku/ o wznowienie postępowania następuje wyłącznie na rozprawie /vide. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 1999 r I PKP 448/99 - OSNCP 2001 nr 15 poz. 487/.
Powszechnie przyjmuje się, że istotną cechą strony w rozumieniu art. 28 Kpa jest to, iż jest ona podmiotem własnych praw /interesów prawnych/ lub obowiązków, które podlegają konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym. Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 Kpa może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę uprawnienia lub obowiązku /z uzasadnienia wyroku NSA z dnia 10 października 1998 r. III SA 955/97 - nie publ./
Do uzyskania przymiotu strony nie wystarcza więc wykazanie jakiegokolwiek interesu, lecz musi to być interes prawny, czyli oparty na prawie materialnym, które ma zastosowanie w danej konkretnie sprawie.
W sprawie zakończonej wyrokiem objętym wnioskiem o wznowienie postępowania organy orzekając o zwrocie nieruchomości zastosowały art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./. W świetle tego unormowania status strony mają były właściciel nieruchomości lub jego następcy prawni. Natomiast żaden przepis wskazanej ustawy podmiotowi mającemu obligacyjne prawo do nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania zwrotowego nie daje przymiotu strony w znaczeniu materialnoprawnym. Pomimo to ZHP uczestniczył w postępowaniu administracyjnym i stwierdzić należy, że złożenie odwołania przez "nie stronę" od decyzji organu I instancji winno zakończyć się decyzją organu odwoławczego o umorzeniu postępowania odwoławczego/ art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa/, natomiast wniesiona do sądu administracyjnego skarga uległa oddaleniu, z uwagi na brak legitymacji.
Taka interpretacja pojęcia strony znajduje potwierdzenie w art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. który stwierdza, że osoby których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, mogą wziąć w nim udział na prawach strony.
Ponieważ ZHP tak w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym nie był stroną w znaczeniu materialnoprawnym, dlatego brak należytej reprezentacji Związku w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie może skutkować uwzględnieniem wniosku i uchyleniem decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości..
Z tych przyczyn wniosek podlega oddaleniu stosownie do art. 412 par. 2 Kpc w zw. z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.