Uzasadnienie
SA/Rz 1683/01
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...].11.2000 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 z późn.zm./, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił T. S. s. M. uprawnień kombatanckich przyznanych wymienionemu przez b. ZBoWiD z tytułu działalności w organach Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. S. zarzucił, że w marcu 1943 r. wraz z innymi mieszkańcami wsi został przymusowo zabrany do Obozu Pracy w Pustkowiu, w którym pracował w bardzo ciężkich warunkach przy budowie torów, dróg itp.
Po upływie pół roku zbiegł z tego Obozu, po czym wstąpił do miejscowego oddziału partyzanckiego, który prowadził na tym terenie aktywną działalność. Brał udział w różnych akcjach m.innymi w odbiciu grupy Polaków z transportu niemieckiego na drodze z Gumnisk do Dębicy. Wśród odbitych był ksiądz N. Kierownik Urzędu, po rozpatrzeniu tego wniosku, decyzją z dnia [...].06.2001r., Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W podstawie prawnej decyzji powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach.
W motywach decyzji wyjaśnił, iż T. S. uprawnienia kombatanckie od b. ZBoWiD-u uzyskał z tytułu utrwalania władzy ludowej od lutego 1946 r. do grudnia 1947 r. W tym czasie był członkiem ORMO i brał udział w walkach z bandami. Natomiast w konkluzji stwierdził, że skoro w/w uprawnienia kombatanckie otrzymał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, zatem art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach stanowił podstawę prawną do pozbawienia wymienionego uprawnień kombatanckich. Odnosząc się do okoliczności przedstawionych przez T. S. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, iż nie mają one wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 22 ust. 3 powołanej ustawy o kombatantach, termin do składania udokumentowanych wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w art. 1 - 4 w/w ustawy upłynął z dniem 31.12.1998 r.
W skardze do sądu administracyjnego, skarżący T. S., nie wskazując kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji zarzucił, iż jest dlań krzywdząca, bowiem jako członek ORMO brał udział w obronie bezbronnej ludności cywilnej przed bandami.
Ponowił zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy tj. dotyczące przymusowego pobytu w Obozie Pracy w Pustkowiu oraz jego działalności w oddziale partyzanckim.
Ponadto zarzucił, że termin do składania podań o przyznanie uprawnień kombatanckich /31.12.1998 r./ tyczy się tylko osób ubiegających się o takie uprawnienia, a nie osób których uprawnienia są weryfikowane.
Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo nadmienił, iż ORMO nie była służbą zmilitaryzowaną w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach, zatem działalność w ramach tej organizacji nie może być uznana za działalność kombatancką.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Trafne są ustalenia faktyczne Kierownika Urzędu, poczynione na podstawie akt osobowych skarżącego z b. ZBoWiD-u, iż to skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie 21.02.1946 - 31.12.1947 r. Wynika to przede wszystkim z zaświadczenia Nr [...] z dnia 2.02.1982 r., wystawionego przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w R. Także skarżący w deklaracji członkowskiej ZBoWiD z dnia 15.12.1981 r. podał, iż jako członek Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej w w/w okresie czasu, wielokrotnie brał udział "w zwalczaniu band i reakcyjnego odziemia w rejonie Post. MO Sędziszów i powiatu dębickiego we wsiach Kamionka, Iwierzyce, Wielopole i Rusanka".
Brał też udział jak to określił "w zabezpieczaniu referendum w 1946 r. oraz lokali wyborczych w 1947 r.", jak również ubezpieczał osoby, które przeprowadzały reformę rolną.
Tego rodzaju działalność mieści się w pojęciu "ustanawiania i utrwalania władzy ludowej" o jakim mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 z późn.zm./, nazwanej niżej ustawą kombatancką. Osoby, które uzyskały od ZBoWiD-u uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tego tytułu, nie mogą takich uprawnień zachować, gdyż taka działalność nie jest działalnością kombatancką w rozumieniu art. 1, ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy kombatanckiej.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich, osoba której uprawnienia są weryfikowane może zgłosić zarzut, iż legitymuje się inną działalnością uznaną w ustawie kombatanckiej za działalność kombatancką i taki zarzut powinien być rozpatrzony i rozstrzygnięty w sprawie weryfikacyjnej /zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.02.2001 r., sygn. akt III RN 77/00-OSNAPiUS Nr 15/2001 r., poz. 475 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4.03.2002 r., sygn. akt OPS 13/01 - ONSA Nr 4/2002 r., poz. 132/.
Taki właśnie zarzut skarżący przedstawił we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w którym przytoczył, że po ucieczce z obozu pracy w Pustkowiu wstąpił do miejscowego oddziału partyzanckiego i uczestniczył w różnych akcjach bojowych tego oddziału. Bliżej tego oddziału nie określił. Notabene wzmiankę na ten temat zamieścił w życiorysie napisanym na potrzeby b. ZBoWiD-u w którym podał, że po ucieczce z obozu pracy ukrywał się w lasach i pomagał organizacji AK w Dostarczaniu żywności i informacji dotyczących dyslokacji wojsk niemieckich. Na przedstawione okoliczności nie przedstawił żadnych dowodów. Drugi zarzut dotyczył pobytu w junackim obozie pracy w Pustkowiu.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kierownik Urzędu stwierdził, że wskazane okoliczności nie mają wpływu na wynik sprawy, bowiem zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy kombatanckiej nowe wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich mogły być składane do końca grudnia 1998 r., zaś wniosek skarżącego został zgłoszony po tej dacie.
Pogląd ten zanegował skarżący /w skardze/ i wyjaśnił, iż powołany przepis dotyczy wyłącznie uczestników walki zbrojnej, którzy dopiero ubiegają się o przyznanie uprawnień kombatanckich, czyli nie może odnosić się do skarżącego. Zaprezentowane stanowisko skarżącego jest zasadne, gdyż termin materialnoprawny z art. 22 ust. 3 ustawy kombatanckiej był zastrzeżony tylko do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich, nie dotyczył natomiast sytuacji, gdy weryfikowany kombatant, który uzyskał uprawnienia kombatanckie, jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" zgłaszał w postępowaniu weryfikacyjnym, prowadzonym także po dniu 31.12.1998 r., iż zachodzą okoliczności uzasadniające po jego stronie tytuł do uprawnień kombatanckich określony w ustawie kombatanckiej /zob. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3.12.2001 r., sygn. akt OPS 11/01 - ONSA Nr 3/2002 r., poz. 100/.
Na marginesie należy nadmienić, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15.04.2003 r., sygn. akt IK 4/02 - OTK-A-2003/4/31 stwierdził, że przepis art. 22 ust. 3 ustawy kombatanckiej jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483/.
Zarzut zgłoszony przez osobę, której dotychczasowe uprawnienia są weryfikowane, iż przysługuje jej inny tytuł wymieniony w ustawie kombatanckiej powinien być udowodniony przez tą osobę, czyli ciężar dowodu spoczywa na osobie weryfikowanej. Skarżący w toku postępowania weryfikacyjnego nie przedstawił dowodów na okoliczność, iż w okresie okupacji niemieckiej pełnił służbę w konkretnym oddziale partyzanckim. Z drugiej strony Kierownik Urzędu w ogóle nie ustosunkował się merytorycznie do tego zarzutu i nie udzielił skarżącemu konkretnej informacji w przedmiocie wykazania zgłoszonego tytułu stosownymi dowodami. Nie odniósł się również do tej kwestii w odpowiedzi na skargę, w której skarżący ponowił przedmiotowy zarzut.
Pouczenie zawarte w piśmie organu z dnia 25.10.2000 r. jest zbyt ogólne i nie było dostosowane do treści przedstawionego przez skarżącego zarzutu. Po drugie pogląd organu, iż zgłoszony zarzut w świetle art. 22 ust. 3 ustawy kombatanckiej jest bezprzedmiotowy był błędny i mógł zdezorientować skarżącego. W takiej sytuacji zdaniem Sądu, organ stosownie do art. 9 k.p.a. w zw. z § 17 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22.09.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień /Dz.U. Nr 116, poz. 745/, powinien pouczyć skarżącego, iż na skarżącym spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności zawartych w zarzucie i wezwać skarżącego o przedłożenie na tę okoliczność wszelkich posiadanych przezeń dowodów /dokumenty, zeznania świadków, wyjaśnienia skarżącego/. Paragraf 17 zacytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, iż w zakresie nie uregulowanym w tym rozporządzeniu stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przepis § 4 rozporządzenia nie wyklucza zdaniem Sądu stosowania zasady ogólnej przewidzianej w art. 9 k.p.a., w zakresie udzielania stronom w danej sprawie konkretnych informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą chociażby potencjalnie mieć wpływ na prawa i obowiązki stron postępowania. Taka informacja powinna być adekwatna do konkretnej sytuacji procesowej strony. Konkludując Sąd uznał, iż organ naruszył przepisy prawa procesowego /art. 9 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a./ oraz przepis prawa materialnego tj. art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej przez przyjęcie, że przedmiotowy zarzut jest bezprzedmiotowy.
Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, nazwanej dalej skrótem p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.
Na podstawie art. 152 p.s.a. Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. W tym miejscu nasuwa się pytanie czy w związku z treścią art. 26 ustawy kombatanckiej, stosowanie art. 152 p.s.a. jest w takiej sprawie obligatoryjne.
Zdaniem Sądu przepis art. 26 ustawy kombatanckiej jest przepisem szczególnym, zatem paremia lex posterior generalis non derogat legi priori speciali przemawia za pierwszeństwem w/w przepisu. Zasygnalizowaną kwestią można także objaśniać na gruncie zbiegu norm i zakładać, iż jest to zbieg kumulatywny i wybór normy należy do Sądu.
Poruszona kwestia de facto w niniejszej sprawie nie ma istotnego znaczenia i została uwypuklona w celu pokazania wątpliwości związanych ze stosowaniem nowego prawa procesowego.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł po myśli art. 200 p.s.a. Zasądzone koszty obejmują tylko wpis od skargi w kwocie 10 zł, czyli z uwzględnieniem art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających....
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ pouczy skarżącego, iż na nim spoczywa ciężar dowodu wykazania, iż pełnił służbę w konkretnym oddziale partyzanckim w latach 1939-45 i wezwie go o przedłożenie na tą okoliczność stosownych dowodów. Poza tym organ ustosunkuje się do drugiego zarzutu skarżącego dotyczącego pobytu w junackim obozie pracy w Pustkowiu i rozważy tą kwestię na tle art. 4 ustawy kombatanckiej.