Uzasadnienie
SA/Rz 1735/01
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2001r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpatrzeniu wniosku S. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2001r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
Jako postawę prawną powołał przepis art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 123 § 3 K.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142, poz. 950 tj. z 1997r).
Z uzasadnienia decyzji i akt postępowania administracyjnego w sprawie wynika, że S. C. uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w [...] decyzją z dnia [...] października 1983r. z tytułu utrwalania władzy ludowej od 24 stycznia 1945r do 30 września 1945r. na podstawie zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w [...] z dnia 2 września 1983r.
Wynika zeń, że S. C. w tym okresie pełnił służbę jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej i brał udział w walce z bandami i reakcyjnym podziemiem.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poinformował go pismem z dnia 28 grudnia 2000r o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego i wezwał do przedstawienia wiarygodnych wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów mających wpływ na przyznane uprawnienia.
Z uzasadnienia decyzji wynika również iż organ nie jest obowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 cyt. ustawy.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy S. C. wskazał iż spełnia wymogi obecnie obowiązującej ustawy, albowiem działał w Armii Krajowej, złożył przysięgę i na potwierdzenie tych okoliczności przedłożył dokumenty.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych opisana na wstępie decyzję z dnia [...] czerwca 2001r. utrzymał w mocy decyzję własną.
W jej uzasadnieniu ponowił argumentację z decyzji ją poprzedzającej.
Skoro S. C. uzyskał uprawnienia kombatanckie, co wynika z akt sprawy, wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, z mocy art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy organ zobligowany był do pozbawienia go tych uprawnień.
Zgodnie z przepisami art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy udział w walkach z UPA stanowi tytuł do zachowania uprawnień kombatanckich tylko wówczas gdy miała ona miejsce w ramach Wojska Polskiego lub zmilitaryzowanej służby państwowej. Jakiekolwiek zadania wykonywane w szeregach MO nie mogą być traktowane jako podstawa do przyznania uprawnień kombatanckich w rozumieniu ustawy.
Odnośnie kwestii dotyczącej służby S. C. w szeregach Armii Krajowej termin składania wniosków upłynął z dniem 31 grudnia 1998 roku.
Decyzję tą zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. C. wnosząc o jej uchylenie.
W motywach skargi ponowił argumentację z wniosku ponowne rozpoznanie sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd administracyjny rozpoznając skargi podobnie jak Naczelny Sąd Administracyjny bada ich zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego i uwzględnia je wówczas gdy stwierdzi ich naruszenie i to w zakresie o którym mowa w art. 145 §1 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej kontroli, Sąd doszedł do wniosku iż wydano ją z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a naruszenia te uzasadniają uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania.
Ustawa z dnia 24 stycznia1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) w art. 25 ust. 1 ustanawia zasadę, że osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują te uprawnienia z zastrzeżeniem ust. 2, w którym wymieniono przesłanki ich utraty. Należą do nich określone w pkt 2 tego ustępu, podług którego pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 1, art. 2 oraz art. 4 cyt. ustawy.
Uprawnienia te jednak zachowują osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1933-1939 lub uprawnienia uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim od dania 10 maja 1945r do 30 czerwca 1947r.
W sprawie będącej przedmiotem oceny Sądu skarżący S. C. uzyskał uprawnienia kombatanckie przed wejściem w życie ustawy o kombatantach z dnia 24 stycznia 1991r., za udział w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej. Wynika to z zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej MO w [...] z dnia 2 września 1983r. oraz stosownego zaświadczenia ZBoWiD z dnia 10 października 1983r. wg których S. C. w okresie od dnia 24 stycznia 1945r do 30 września 1945r. jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej brał udział w walce zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej.
Zatem uzyskanie uprawnień z tytułu walk zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej uzasadniło w świetle art. 25 ust. 1 i 2 cyt. ustawy wszczęcie postępowania weryfikacyjnego.
Otóż osoba, która formalnie uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, a której przysługują one ewentualnie z innych tytułów, przewidzianych ustawą może w toku postępowania weryfikacyjnego domagać się ich potwierdzenia.
Pogląd ten wyraża ustawodawca stanowiąc bowiem o pozbawieniu uprawnień osób, które uzyskały je wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w zdaniu drugim stwierdza, że zachowują je ci z nich, którzy uzyskali je z innych przewidzianych ustawa tytułów. Stanowisko takie uzyskało pełną aprobatę zarówno w orzecznictwie NSA jak i Sądu Najwyższego (patrz: uchwała 7 sędziów NSA z dnia 4 marca 2002r. OPS 13/01, wyrok SN z dnia 22 lutego 2001r III RN77/00 OSN i AP i US z 2001r. Nr 15 poz. 475, wyrok z dnia 27 marca 2002r. III RN 211/01).
Stosownie do przepisu art. 22 ust. 2 ustawy wnioski o przyznanie uprawnień mogą być kierowane do dnia 31 grudnia 1998r. przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce, a do dnia 31 grudnia 1999r. przez osoby zamieszkałe poza granicami Polski.
Takie brzmienie cytowanego wyżej przepisu w dacie orzekania przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uniemożliwiało uwzględnienie wniosku S. C. o przyznanie uprawnień kombatanckich ponieważ walczył również w szeregach Armii Krajowej.
Nie mniej jednak wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003r. Sygn. akt SK 4/02 Trybunał Konstytucyjny orzekł iż art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP i nie jest niezgodny z art. 15 i art. 30 Konstytucji RP.
Okoliczność ta w świetle przepisu art. 145a K.p.a. stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i zarazem jest jedną z sytuacji objętych dyspozycją art. 145 § 1 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Organ prowadząc ponownie postępowanie zbada czy S. C. spełnia przesłanki do zachowania uprawnień kombatanckich w świetle nowych okoliczności zgodnie z przepisami ustawy.
Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1b ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 przepisów wprowadzających Sąd uwzględnił skargę S. C. O kosztach orzeczono na zasadzie przepisu art. 200 cyt. ustawy w związku z art. 97 § 2 przepisów wprowadzających.