Uzasadnienie
SA/Rz 1751/02
Decyzją z [...].06.2002r. znak: [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku I. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z [...].04.2002r. Nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu organ podał, że strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia z tytułu represji po terminie zakreślonym w ustawie. Zgodnie bowiem z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wnioski o przyznanie uprawnień osoby zainteresowane mogły składać do Kierownika Urzędu do 31.12.1998r. Skarżąca swój wniosek złożyła 25.01.2001r. (uwaga Sądu: prawdziwa data stempla pocztowego to 25.01.2002r.), a zatem po upływie ustawowego terminu. Nie było więc podstaw do uwzględnienia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy i decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego została utrzymana w mocy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca I. K. wniosła o pomoc w sprawie przywrócenia nabycia prawa do uprawnień kombatanckich. Wniosek w tej sprawie został złożony do Kierownika do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, jednakże uprawnienia te nie zostały przyznane z uwagi na upływ ustawowego terminu do składania wniosków. Skarżąca opisała losy jej rodziny i pracę w gospodarstwie niemieckim, co potwierdziła odpowiednimi dokumentami, a nadto wskazała, że fakt ten może być potwierdzony zeznaniami świadków. Zostały też przedstawione starania skarżącej o dokumenty stwierdzające pobyt w obozach przesiedleńczych oraz oświadczyła, że ani ona, ani inni członkowie rodziny nie brali z tego powodu żadnych świadczeń.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi powołując się na argumentację faktyczna i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył, co następuje
Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone (a do takich należy niniejsza sprawa), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwana dalej w skrócie P.p.s.a.) W sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.
Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25.07. 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Jej zakres wyznacza przepis art. 134 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargę można uwzględnić tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone naruszenie prawa w stopniu określonym przez przepis art. 145 P.p.s.a.
Według natomiast art. 135 tej ustawy Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Uregulowania zawarte w art. 134 i art. 135 P.p.s.a. powodują, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] kwietnia 2002r. podlegają uchyleniu, bowiem Sąd stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.).
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].06.2002r. mocą której utrzymana została decyzja tego samego organu w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Jako przyczynę umorzenia postępowania wskazano art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. nr 42, poz. 371 ze zm.) zwana dalej ustawą o kombatantach, stosownie do którego wnioski o przyznanie uprawnień określonych w art. 1 do art. 4 tej ustawy mogły być kierowane do dnia 31.12.1998r. przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce, a do dnia 31.12.1999r. przez osoby zamieszkałe poza granicami Polski. Wniosek skarżącej został złożony 25.01.2002r.(karta akt administracyjnych nr 1 - koperta), a nie jak omyłkowo dodał organ, że miało to miejsce 2001r. Omyłka co do daty złożenia wniosku w ocenie Sądu nie ma znaczenia, albowiem w dacie wydawania decyzji obowiązywały przepisy powołane w decyzji.
Odnosząc się do argumentacji dotyczącej przekroczenia terminu do składania wniosku o nabycie uprawnień zawartej w zaskarżonej decyzji, Sąd zauważa, że wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003r. sygn. akt SK 4/02 Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2003 r. pytania prawnego o zbadanie zgodności wspomnianego art. 22 ust. 3 ustawy z art. 2, 19, 30, i 32 Konstytucji orzekł, że art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. nr 142, poz. 950 ze zm.) jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 19 i art. 30 Konstytucji.
Trybunał Konstytucyjny, rozważając wątpliwości przedstawione w pytaniu prawnym Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczące art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach uznał, że przepis ten naruszył konstytucyjne wartości wyrażone w zasadach zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę równości (art. 2 i art. 32 Konstytucji).
Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał Konstytucyjny nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Takie zdarzenie prawne stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego po myśli art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego. Na podstawie tego przepisu można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
W tej sytuacji Sąd zwolniony jest od merytorycznej oceny zarzutów skargi, bowiem byłaby ona przedwczesna, gdyż organ będzie prowadził postępowanie ponownie, dokonując oceny wniosku i dołączonego do niego materiału dowodowego.
Odnosząc się jednak do samego wniosku Sąd zauważa, że organ winien ustalić treść żądania skarżącej, gdyż zwraca się ona co prawda o dodatek kombatancki, ale w uzasadnieniu wniosku powołuje się na wywiezienie do pracy przymusowej do Niemiec wraz z rodzicami. Taka konkretyzacja wniosku pozwoli określić, czy wniosek należy rozpatrywać na podstawie ustawy o kombatantach, czy też ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm.). Przy ustaleniu treści żądania należy się kierować treścią art. 9 k.p.a., zawierającym zasadę udzielania informacji stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Z przytoczonych wyżej względów, Sąd uznając skargę za uzasadnioną uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzje z [...].04.2002r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b wspomnianej ustawy P.p.s.a.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.).