Uzasadnienie
SA/Rz 1834/03
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2003 r., [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm./ uchylił własną decyzję z dnia [...] czerwca 2003 r., Nr [...] i postanowił powtórnie rozpatrzyć sprawę przyznania S. T. uprawnień do świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR /Dz. U. Nr 87, poz. 395/. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że uchylenie decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. było następstwem wydania decyzji w sprawie, w której umorzono wcześniej postępowanie w stosunku do S. T., a przedmiotem którego było uprawnienie do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do przymusowej pracy.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że wcześniejsze umorzenie sprawy skutkowało niemożnością rozstrzygnięcia o tym samym przedmiocie w decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. ze względu na treść art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż decyzja, która po raz drugi orzeka o tym samym rażąco narusza prawo i z tego powodu powinna być usunięta z obrotu prawnego.
Z decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie zgodził się S. T.. W skardze do NSA OZ w Rzeszowie wniósł o rozpatrzenie jego sprawy przez Sąd, gdyż uznał, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca. Zdaniem skarżącego w latach 1942-44 ciężko pracował w folwarku ziemskim na rzecz Niemców, dlatego powinien mieć przyznane pieniężne odszkodowanie z tytułu przymusowej pracy.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie przywołując w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę argumentację jak w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpoznania skargi S. T., gdyż skarga wniesiona do NSA OZ w Rzeszowie nie została przez ten Sąd rozpoznana do dnia 1 stycznia 2004 r. Sąd administracyjny rozpoznając skargę nie jest związany jej zarzutami, podstawami ani formułowanymi przez stronę skarżącą wnioskami. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: prawo o p.s.a., Sąd rozpoznaje skargę w granicach danej sprawy, dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia z obowiązującym porządkiem prawnym.
Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że decyzja ta narusza przepisy postępowania administracyjnego, a naruszenie to może być kwalifikowane jako stanowiące naruszenie w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Dla Sądu podobnie jak i dla organu poza sporem pozostaje stwierdzenie, że w sprawie rozstrzygniętej decyzją nie można ponownie prowadzić postępowania i rozstrzygać jeżeli w sprawie nie zmieniły się; stan faktyczny lub obowiązujące prawo. W sprawie S. T. decyzja wydana przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu [...] czerwca 2003 r. naruszała prawo, gdyż rozstrzygała sprawę, która w dniu 22.10.2001 r. była już rozpoznawana i od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem zaskarżona decyzja naruszała art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i powinna być usunięta z obrotu prawnego na skutek odwołania, które zostało od niej złożone. Jednak wybrany przez Kierownika sposób naprawienia zaistniałego w postępowaniu błędu był chybiony. Z całą pewnością wyeliminowanie decyzji obarczonej wadą rażącego naruszenia prawa nie mogło nastąpić na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jak to uczynił organ.
Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. możliwe jest tylko w sytuacjach w tym przepisie określonych, czyli w przypadku, gdy nie przeprowadzono w I instancji postępowania wyjaśniającego w ogóle, albo gdy postępowanie przed I instancją wymaga uzupełnienia w znacznej części. Tylko w takich warunkach może być stosowany wskazany przepis. Odniesienie go do decyzji rażąco naruszającej prawo i próba na tej podstawie naprawienia postępowania administracyjnego jest niemożliwa do zaakceptowania.
W sytuacji, która zaistniała Kierownik rozpatrując odwołanie powinien działać na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzekać o uchyleniu własnej /zaskarżonej/ decyzji oraz o umorzeniu postępowania przed organem w I instancji. Orzeczenie takie może być traktowane jako substytut stwierdzenia nieważności decyzji w postępowaniu odwoławczy, gdyż skutek takiego rozstrzygnięcia jest podobny jak stwierdzenia nieważności, choć odnosi się do postępowania odwoławczego, w którym ocenie podlega decyzja nieostateczna i z oczywistych powodów nie może być zastosowany określony w art. 156 § 1 pkt 2 tryb weryfikacyjny.
Te okoliczności przesądziły o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż dla Sądu bezsporne jest, że decyzja ta pozostaje w sprzeczności z jasnym i jednoznacznym brzmieniem art. 138 § 2 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe i treść art. 145 § 2 prawa o p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 prawa o p.s.a.