Uzasadnienie
W dniu 5 marca 2002r. H. i J. M. złożyli do Urzędu Skarbowego wniosek o umorzenie zaległości podatkowej w wysokości 5.012,20zł i odsetek za zwłokę od tej zaległości. W uzasadnieniu prośby wskazali, że są inwalidami I i II grupy. Inwalidztwo J. M. powstało w wyniku ciężkiej choroby nowotworowej zakończonej operacją, a to spowodowało konieczność poniesienia dużych wydatków na leczenie i rehabilitację. W związku z tym wnioskodawcy zaciągnęli kredyty bankowe i zakończyli działalność gospodarczą. Obecnie otrzymują się ze skromnych świadczeń ZUS, a ciągle muszą spłacać raty kredytowe.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] Urząd Skarbowy odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r. w kwocie 5.012,20zł oraz należnych odsetek za zwłokę. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Izbę Skarbową, decyzja z dnia [...] lipca 2002r. nr [...].
Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie zaległości. Organy podkreśliły, że przedmiotowa zaległość była konsekwencja nieprzestrzegania obowiązujących przepisów podatkowych przez H. M. prowadzącą w 1998r. działalność gospodarczą. Podatkowa księga przychodów i rozchodów za 1998r. została uznana za nierzetelną w części dotyczącej uzyskanego przychodu, a ustalenie te nie były kwestionowane. Zaległość podatkowa nie była więc wynikiem szczególnych i niezależnych od podatników okoliczności. Organy zwróciły uwagę na uznaniowość decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości, podkreślając, że słuszny interes stron, o którym mowa w art.67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 z późn. zm.), zwanej dalej Ordynacja podatkowa, nie może być utożsamiany z uniknięciem konsekwencji podatkowych powstałych w wyniku działania samego podatnika.
Udzielenie ulgi uznaniowej powinno się przyczynić m.in. do poprawy sytuacji ekonomicznej podatnika i wzmocnienia jego kondycji finansowej, co w niniejszej sprawie nie miałoby zastosowania, ponieważ działalność gospodarcza została zlikwidowana w 2001r., a jej wynikiem jest strata w kwocie 42.200,00zł. W ocenie organów podatkowych straty poniesione przez podatnika w jego działalności gospodarczej nie mogą obciążać ogółu społeczeństwa.
Na zarzuty podatników zawarte w odwołaniu, a dotyczące przewlekłości postępowania Izba Skarbowa stwierdziła, że stosownie do przepisów Ordynacji podatkowej organy podatkowe, przez okres pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym złożone zostało zeznanie podatkowe, mogą skontrolować jego rzetelność.
Na decyzję Izby Skarbowej w Rzeszowie H. i J. M. złożyli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucając naruszenie przepisów art.67 § 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżących organ II instancji nie przeprowadził wnikliwej analizy podnoszonych przez nich szczególnych okoliczności, a uzasadniających umorzenie zaległości i wydał dowolne rozstrzygnięcie w życiowej dla nich sprawie.
Skarżący zarzucili, że organ odwoławczy podtrzymał decyzje organu I instancji nie dopatrując się wadliwości przeprowadzonego przez ten organ postępowania, pomimo niestosowności ironicznych uwag Urzędu na ich temat, a także pomimo nieuwzględnienia ich trudnej sytuacji materialnej spowodowanej długotrwałą choroba J. M. Ponownie podnieśli, ze wpływ na wysokość naliczonych odsetek miał fakt przewlekłego prowadzenia postępowania podatkowego przez organ I instancji. Dodali też, że fakt nie dokonywania w latach 1998-2001 żadnych odliczeń z tytułu ponoszonych wydatków na cele rehabilitacyjne nie może być używany jako argument przemawiający za odmową umorzenia zaległości.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na podstawie art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), określanej dalej jako ustawa p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) i art.134 § 1 ustawy p.s.a. Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest nieuzasadniona.
Na wstępie należy stwierdzić, że postępowanie podatkowe w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych ma charakter szczególny.
Stosownie do przepisu art.67 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Decyzje oparte na powyższym przepisie mają charakter uznaniowy; jeśli nawet za umorzeniem zaległości przemawia "ważny interes podatnika lub interes publiczny", to organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległości podatkowej.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, iż umorzenie zaległości podatkowej będzie uzasadnione jedynie w takich wypadkach, które zostały spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Skoro umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, bowiem zasadą jest płacenie podatków, to tym samym przypadki, o których mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, powinny posiadać tę samą cechę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2000r. sygn. akt I SA/Kr 983/98 publik. LEX nr 40722).
Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji polega w szczególności na sprawdzeniu, czy w danej sprawie organy nie naruszyły reguł postępowania określonych w Ordynacji podatkowej, które mogły mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2000r. sygn. akt III SA 3416/99 publik. LEX nr 47090).
W ocenie Sądu postępowanie przeprowadzone przez organy podatkowe w niniejszej sprawie wymogi te spełniło.
Organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a zebrany materiał dowodowy jest pełny i w sposób wszechstronny wyjaśnia okoliczności faktyczne sprawy.
W szczególności organy podatkowe ustaliły, że H. i J. M. posiadają stałe źródła dochodów w postaci świadczeń z ZUS: H. M. pobiera emeryturę w wysokości 736,98zł, a J. M. rentę w kwocie 906,00zł. Małżonkowie posiadają mieszkanie własnościowe o pow.60m2 oraz samochód osobowy marki Ford Bolero 2. Zobowiązani są jednocześnie do spłaty zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych - na cele zdrowotne i na zakup samochodu. Zdaniem podatników trudności płatnicze mają charakter okresowy, a wynikają z ich złego stanu zdrowia i z załamania się rynku handlowego. Z tych powodów H. M. zlikwidowała prowadzoną ze stratą działalność gospodarczą.
Dokonując oceny w niniejszej sprawie organy podatkowe - po przeanalizowaniu wszystkich okoliczności - prawidłowo doszły do przekonania, iż nie zachodzi tu ważny interes podatnika lub interes publiczny, który uzasadniałby udzielenie skarżącym ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych i odsetek za zwłokę.
Choć decyzje o umorzeniu zaległości podatkowej lub odsetek oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym, to wierzyciel podatkowy (organ pierwszej instancji) - w przeciwieństwie do wierzyciela w cywilnoprawnych stosunkach zobowiązaniowych - nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością publicznoprawną. Istotne są, z punktu widzenia zasady równości i powszechności opodatkowania, kryteria prawne rezygnacji z wierzytelności podatkowej poprzez jej umorzenie (por. R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa, Komentarz, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2000 rok, str. 88). Z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organom podatkowym nie można postawić ani zarzutu naruszenia prawa materialnego, ani też naruszenia reguł rządzących postępowaniem podatkowym. Prawidłowo ustaliły one bowiem stan faktyczny sprawy, o czym była już mowa wyżej, nadto zaś wyprowadziły zeń wnioski, mieszczące się, zdaniem Sądu, w granicach swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa.
Również inne zarzuty podniesione w skardze należy, zdaniem Sądu, uznać za chybione. Nie znajduje w szczególności uzasadnienia zarzut dotyczący ironicznych - zdaniem podatników - uwag na temat ich sytuacji, jak też zarzut przewlekłości postępowania podatkowego. W ocenie Sądu uzasadnienia decyzji organów podatkowych nie zawierają żadnych obraźliwych czy ironicznych stwierdzeń. Obowiązujące przepisy pozwalają organom podatkowym na wydanie decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej i odsetek za zwlokę aż do dnia przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Ponadto należy zauważyć, że wysokość zaległości H. i J. M. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r. oraz odsetek za zwłokę została określona ostateczną decyzją Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2002r. nr [...]. Podatnicy mieli wówczas możliwość kwestionowania powyższych ustaleń, lecz tego nie uczynili. Decyzja ta funkcjonuje zatem w obrocie prawnym i nie może być kwestionowana, ani poddawana ocenie na etapie postępowania umorzeniowego.
Nietrafny jest również zarzut, że organy podatkowe przyjęły jako argument przemawiający przeciwko umorzeniu zaległości brak odliczeń z tytułu wydatków na cele rehabilitacyjne. Z konstrukcji omawianego przepisu art.67 §1 Ordynacji podatkowej wynika, że ulga w postaci umorzenia przyznawana jest na wniosek podatnika. W interesie podatnika leży zatem, aby poparł on swój wniosek wszelkimi możliwymi dowodami, w szczególności by udokumentował wydatki na leczenie, o których pisze we wniosku. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie wskazują na to, żeby organy podatkowe, z faktu braku odliczeń wydatków na cele rehabilitacyjne, wywodziły jakieś skutki na użytek obecnego postępowania.
W ocenie Sądu nie można postawić organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa. Tylko zaś taki zarzut, należycie uzasadniony, mógłby być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.
Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd w oparciu o art. 151 ustawy p.s.a. orzekł jak w sentencji.