Uzasadnienie
Decyzją z 29 listopada 1996 r. prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpatrzeniu odwołania Andrzeja S. od decyzji dyrektora urzędu celnego za wartej w dowodzie odprawy celnej przywozowej z 5 listopada 1996 r. w sprawie odprawy celnej samochodu osobowego marki Ford Fiesta i wymiaru należności celnych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną podał m.in. art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a", art. 42 i art. 70 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ i par. 2 rozporządzenia ministra współpracy gospodarczej z zagranicą z dnia 4 sierpnia 1995 r. w sprawie trybu, warunków, okresu zwolnienia od cła, norm ilościowych, określenia rzeczy podlegających zastrzeżeniu nieodstępowania oraz dokumentów wymaganych do stwierdzenia podstawy stosowania zwolnienia od cła rzeczy stanowiących mienie niektórych krajowych i zagranicznych osób fizycznych /Dz.U. nr 90 poz. 451/.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że 23 stycznia 1996 r. Andrzej S. zwrócił się do oddziału celnego o dokonanie odprawy celnej czasowej sprowadzonego z zagranicy samochodu w związku z zatrudnieniem na Politechnice R. w okresie 1 stycznia -1 września 1996 r. Powyższy wniosek został uwzględniony i decyzją z 23 stycznia 1996 r. dyrektor urzędu celnego dokonał odprawy celnej czasowej samochodu wyznaczając termin powrotnego wywozu towaru za granicę na dzień 1 września 1996 r. Po dokonaniu powrotnego wywozu Andrzej S. ponownie sprowadził przedmiotowy samochód do Polski i przedłożył do odprawy celnej zaświadczenie z 19 stycznia 1996 r. wystawione przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych, spis mienia przesiedlenia z 23 stycznia 1996 r., fakturę zakupu samochodu z 31 grudnia 1995 r. oraz dokument rejestracyjny samochodu. Decyzją z 5 listopada 1996 r. dyrektor urzędu celnego dokonał odprawy celnej wymienionego samochodu oraz wymierzył należności celne, stwierdzając brak podstaw do uznania tego samochodu za wolny od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" prawa celnego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Andrzej S. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji lub o stwierdzenie ich nieważności. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12 i art. 77 Kpa. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 6 Kpa skarżący zauważył, że skoro przedstawił dowód własności przedmiotowego samochodu i skoro nie zostały naruszone normy ilościowe cytowanego rozporządzenia ministra współpracy gospodarczej z zagranicą z dnia 4 sierpnia 1995 r., to brak było podstaw prawnych do dokonania w dniu 23 stycznia 1996 r. odprawy celnej warunkowej przedmiotowego samochodu, który wchodził w skład mienia przesiedlenia. Urząd celny był zobowiązany dokonać ostatecznej odprawy celnej tego samochodu. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7 Kpa skarżący stwierdził, że organy administracji państwowej nie podjęły działań niezbędnych do dokładnego rozpoznania sprawy.
W odpowiedzi na skargę prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ zauważył, że odprawa celna czasowa była uzasadniona treścią pisma skarżącego z 23 stycznia 1996 r. oraz zaświadczenia Politechniki R. z 22 stycznia 1996 r.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja o wymiarze cła od sprowadzonego z zagranicy samochodu marki Ford Fiesta.
Decyzja ta jest konsekwencją przyjęcia przez orzekające w sprawie organy celne stanowiska, iż samochód ten nie jest wolny od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 prawa celnego. Jako powód odmowy uznania przedmiotowego samochodu za wolny od cła podano, iż zgłaszający samochód do odprawy celnej nie przedłożył dokumentu spełniającego wymagania określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia ministra współpracy gospodarczej z zagranicą z dnia 4 sierpnia 1995 r., wydanego na podstawie art. 14 ust. 2 prawa celnego. Przedłożone przez Andrzeja S. do odprawy celnej zaświadczenie nie jest - zdaniem orzekających organów - zaświadczeniem polskiego urzędu konsularnego ani też nie zostało wydane według wzoru zamieszczonego w wymienionym rozporządzeniu. Z akt sprawy wynika, że Andrzej S. przebywał w latach 1985-1995 na Barbadosie. Z państwem tym - jak wynika z pisma ministra spraw zagranicznych z 26 lipca 1996 r. - Rzeczpospolita Polska nie utrzymuje stosunków dyplomatycznych i żaden z polskich urzędów konsularnych nie jest kompetentny do wystawienia zaświadczenia dla potrzeb kontroli celnej.
W tym stanie rzeczy podstawowym zagadnieniem jest odpowiedź na pytanie o znaczenie omawianego wyżej zaświadczenia w kontekście zwolnienia od cła oraz skutki nieprzedłożenia takiego zaświadczenia. Nie ulega wątpliwości, że uprawnienie do zwolnienia od cła rzeczy stanowiących tzw. mienie przesiedlenia jest uprawnieniem wynikającym z mocy ustawy i nie zależy od orzeczenia organów celnych. Stanowisko takie zaprezentował Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 2 marca 1993 r. /K 9/92 - OTK 1993 cz. I poz. 6/. Wobec powyższego, zaświadczenie, o którym mowa wyżej, jest tylko dokumentem wymaganym do stwierdzenia podstawy stosowania zwolnienia od cła.
Obiektywna niemożność przedłożenia określonego dokumentu przez stronę nie może powodować ujemnych dla niej następstw. W powyższej sytuacji nie jest, zdaniem Sądu, wyłączona możliwość dowodzenia podstawy stosowania zwolnienia od cła na zasadach ogólnych. Realizacja zasady prawdy obiektywnej, która nie jest wyłączona w postępowaniu celnym, wymaga, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem /art. 75 par. 1 Kpa/.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, iż orzekające organy celne nie wyjaśniły, czy w niniejszej sprawie istniały podstawy do stosowania zwolnienia od cła. Uchybienie to obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy ustali, czy i w jakim okresie skarżący przebywał na Barbadosie za zgodą władz miejscowych.