Uzasadnienie
SA/Rz 1916/02
Uzasadnienie
Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1271/ sprawa podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 - powoływanej dalej jako: P.p.s.a./.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w sprawie zaliczenia kwoty zwrotu różnicy podatku od towarów i usług na zaległe zobowiązania podatkowe podatnika.
W trakcie postępowania sądowego M.B. /pismem z dnia 3 października 2003 r./ "zgłosił wstąpienie do sprawy" w związku z nabyciem wierzytelności do zwrotu kwot objętych wspomnianym wyżej postanowieniem Urzędu Skarbowego, przy czym dołączył odpis pisma skierowanego przez skarżącego w niniejszej sprawie do Urzędu Skarbowego z dnia 9 czerwca 2003 r. "powiadamiającego dłużnika o przelewie wierzytelności" - na podstawie art. 509 i następnych kodeksu cywilnego, a także - na żądanie Sądu - odpis umowy przelewu wierzytelności z dnia 9 czerwca 2003 r. zawartej pomiędzy Syndykiem Masy Upadłości "A" Spółka z o.o. w B. w upadłości i M. B. Z umowy tej wynika, iż wierzyciel oświadczając, że posiada przyszłe i niepewne wierzytelności wobec Skarbu Państwa, objęte m.in., wspomnianym już dwukrotnie wyżej, postanowieniem Urzędu Skarbowego, które Urząd Skarbowy bezprawnie potrącił z należności Syndyka, przeniósł a M.B. przyjął przelew tych wierzytelności. W umowie tej zawarto również postanowienie, że Wierzyciel upoważnia Nabywcę wierzytelności do występowania w jego imieniu przed Sądem w tej sprawie.
W P.p.s.a. w Dziale I - "Przepisy wstępne" - Rozdziale 2 - "Strony i uczestnicy postępowania" uregulowana została kwestia dotycząca stron i uczestników postępowania. Z mocy art. 32 P.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony /art. 33 § 1 P.p.s.a./. Biorąc pod uwagę naprowadzone wyżej okoliczności nie może budzić wątpliwości, iż sytuacja prawna M.B. nie podpada pod przytoczone przepisy art. 32 i art. 33 § 1 ustawy.
Z kolei z mocy art. 33 § 2 P.p.s.a udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
Ustawodawca w powołanym ostatnio przepisie posłużył się pojęciem interesu prawnego, przy czym w ustawie nie zawarł definicji tego pojęcia, a również w żadnym innym akcie prawnym nie zawarto określenia pojęcia tego sformułowania. Niemniej jednak pojęcie interesu prawnego było przedmiotem orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także w szerokim zakresie literatury przedmiotu. Powszechnie przyjmuje się, że interes prawny powinien być analizowany na płaszczyźnie prawa materialnego, jest kategorią materialnoprawną. Podkreśla się, że o tym: czy i kto posiada interes prawny można orzec wyłącznie na podstawie analizy właściwych norm materialnoprawnych /wyrok NSA z 5 października 1998 r. sygn. akt II SA 1104/98 - LEX Nr 41301/. Odnosząc te uwagi do wykładanego przepisu art. 33 § 2 P.p.s.a uprawnionym jest stwierdzenie, że są to w istocie te same normy, które kształtują sprawę administracyjną.
Normy te określają bowiem przedmiot stosunku prawnego, który decyduje o istnieniu sprawy administracyjnej, oraz podmiot, w stosunku do którego właściwy organ jest upoważniony do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy czyli konkretyzacji stosunku prawnego. Można więc uznać, że dana osoba posiada interes prawny tylko wtedy, gdy wynika on z konkretnej normy prawa materialnego, stanowiącej materialnoprawną podstawę wydania decyzji. Należy podkreślić, że chodzi o bezpośredni związek między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego. Istota bowiem postępowania administracyjnego polega na tym, że każda z działających w nim stron jest osobno powiązana stosunkiem prawnym wyrosłym z normy prawa materialnego z organem prowadzącym postępowanie.
Natomiast stosunki prawne między stronami nie mają znaczenia dla danej sprawy administracyjnej. Nie można stać się stroną postępowania tylko z powodu stosunków prawnych z innym podmiotem /J. Zimmermann - Glosa do wyroku NSA z 2 lutego 1996 r. sygn. akt IV SA 846/95 - OSP z 1997 r., Nr 4, poz. 83/.
W przedmiotowej sprawie zaskarżony do Sądu akt administracyjny - postanowienie oparte jest na określonych przepisach ustaw podatkowych, które stanowią podstawę przedmiotu stosunku prawnego, decydującego o istnieniu sprawy administracyjnej podatkowej i jednocześnie te przepisy /m.in. art. 21 ust. 8b ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm./ określają podmiot tego stosunku wobec którego właściwy organ jest upoważniony do "rozstrzygnięcia" /tym podmiotem jest "A" Spółka z o.o. w B. w upadłości - zastąpiony przez syndyka/.
Natomiast stosunek prawny łączący Syndyka z M. B. a wynikający z umowy "przelewu wierzytelności" zawartej na podstawie przepisów kodeksu cywilnego nie powoduje, że M.B. staje się podmiotem stosunku prawnego determinującego istnienie sprawy administracyjnej, zakończonej zaskarżonym do Sądu postanowieniem. W tym rozumieniu M.B. nie ma interesu prawnego, o którym mowa w art. 33 § 2 P.p.s.a., a wspomniana umowa "przelewu wierzytelności" może wskazywać jedynie na interes faktyczny, gdyż ewentualne korzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie Sądu jest również rozstrzygnięciem korzystnym dla zgłaszającego swój udział w sprawie.
Dodać należy, że zawarte w umowie przelewu wierzytelności upoważnienie dla M. B. do występowania w imieniu Syndyka przed Sądem "w tej sprawie" nie może być traktowane jako pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego w niniejszej sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
Z tych przyczyn Sąd orzekł o odmowie dopuszczenia M. B. do udziału w sprawie.